مراوده در مخاطره:

بررسی فشارهای آمریکا بر روابط تسلیحاتی ایران و روسیه در چارچوب قطعنامه 2231 شورای امنیت؛ مرتضی شجاع

تاریخ انتشار : شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۴۸
Share/Save/Bookmark
 
مرتضی شجاع: ایران در طی سال های اخیر، به خرید تسلیحات پیشرفته از روسیه علاقمند بوده است. طرف روس نیز مایل به چنین امری است؛ با این حال، فراز و فرودهایی نیز در این تعامل نیز به چشم می آید ... نوسان در روابط تسلیحاتی ایران و روسیه عموماً به واسطه فشارهای آمریکا و یا پیشنهاداتی بود که به مسکو عرضه شد. البته تشدید تنش میان روسیه و غرب بر سر بحران اوکراین و تحولات در پی آن، فضای جدیدی را برای ارتقاء این گونه همکاری ها پدید آورد. با این حال به نظر می رسد که محدودیت های ناشی از قطعنامه 2231، همچنان آمریکا را در موقعیت تأثیر گذاری بر این روابط قرار داده است ...
 
عنوان مقاله: مراوده در مخاطره؛ بررسی فشارهای آمریکا بر روابط تسلیحاتی ایران و روسیه در چارچوب قطعنامه 2231 شورای امنیت

نویسنده: مرتضی شجاع
دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزه اوراسیا

تاریخ انتشار: مهرماه 1395
کد بازیابی: مقالات-9513

دریافت متن کامل (PDF)

----------
ایراس - مقدمه: چند ماه پس از انقلاب اسلامی، ایران تحت تحریمهای تسلیحاتی آمریکا قرار گرفته است. تا سال 2010 تحریمها عمدتاً از سوی کشورهای غربی بالاخص امریکا اعمال گرید، اما در این سال کشورهای غربی موفق شدند تا در قالب قطعنامه 1929 که در واقع مربوط به موضوع هسته ای ایران بوده، کشورهای عضو سازمان ملل را از انتقال تسلیحات به ایران منع کنند. این مورد البته بیش از هر چیز به مراودات تسلیحاتی ایران و روسیه آسیب جدی وارد می کرد. چراکه طی سالهای اخیر روسیه مهمترین منبع تأمین کننده ایران بوده است.
 
تحریم تسلیحاتی ایران از سوی آمریکا دلائل عدیده ای داشته است. مشی سیاست خارجی ج.ا.ایران یکی از این دلائل بوده است. از دیدگاه آمریکا ایران کشوری انقلابی و تجدید نظر طلب است و برای صدور انقلاب خود تلاش می کند. همینطور از آنجا که احتمال برخورد نظامی میان آمریکا و ایران وجود دارد، لذا آمریکا تلاش می کند با تضعیف قدرت نظامی ایران هزینه های خود را در برخوردها تا حد ممکنه بکاهد. حمایت از متحدان منطقه ای نیز یکی دیگر از دلائل آمریکا در تضعیف نیروی نظامی ایران است. در واقع امر پتانسیلهای طبیعی قدرت متحدان آمریکا به اندازه ایران نیست و لذا آمریکا تلاش دارد تا با محدود کردن قابلیتهای تسلیحاتی ایران موضع متحدان خود را تقویت نماید. در نهایت امر، آمریکا و متحدان آن از انتقال تجهیزات نظامی ایران به گروه های به زعم آنها تروریستی نگران هستند و به همین دلیل قابلیت دفاعی ایران را محدود نگه می دارند.
 
متعاقب آن بر اساس قطعنامه 2231 که بعد از امضاء قراداد لوزان و برنامه اقدام مشترک به تصویب رسید انجام شده تحریم تسلیحاتی علیه ایران ملغی شد. اما طبق قطعنامه نامبرده، هرگونه انتقال تسلیحات به ایران باید به تأیید شورای امنیت برسد. از این رو واشنگتن همچنان می تواند هرگونه مراوده تسلیحاتی روسیه (یا هر کشروی) با ایران را تحت کنترل گرفته و یا حتی مانع از فروش اقلام دفاعی به ایران شود. این مورد از دید تهران، که نوسازی بخش عمده ای از تجهیزات دفاعی قدیمی را با تجهیزات پیشرفته و روزآمد ضروری می داند، نگران کننده است. به همین دلیل بوده که طی ماه های اخیر برای دریافت تسلیحات از روسیه مذاکرات پردامنه ای داشته است که این مسئله واکنش منفی آمریکا را در پی داشته است. پرسش هدایتگر این نوشتار این است که " اساساً آمریکا چگونه می تواند از قطعنامه 2231 جهت ممانعت از انتقال تسلیحات پیشرفته به ایران بهره گیرد"؟ با اینحال پیش از پرداختن به اقدامات آمریکا در چارچوب قطعنامه لازم است تا سیر تحولات تحریم تسلیحاتی و تأثیرات آن بر روابط نظامی ایران و روسیه به اجمال بررسی شود.
 
پیشینه خرید سلاح از روسیه توسط ایران:
روابط نظامی ایران و روسیه به دوره شوروی سابق باز می گردد. البته این روابط تحت تأثیر روابط دو ابرقدرت قرار داشت. از این رو، تا پیش از تنش زدایی در روابط دو ابرقدرت، روابط تهران و مسکو توأم با هراس و سوء نیت بود. اما با آغاز تنش زدایی در روابط مسکو و واشنگتن در دهه 60، فضای همکاری و مشارکت تا حدّی جایگزین تهدید و سوء ظن شد. علاوه بر آن برخی تجهیزات روسی نیز در ایران تولید شدند که از جمله خودروهای زرهی خشایار 50 و 60 (که نام روسیه آن بی تی آر بود)، کاتیوشا 21، بی.ام 21، زی.یو 23، موشک سام 7 (با نام سهند) و آر.پی.جی 7 می باشند. احداث مراکز تعمیرات تسلیحاتی در اصفهان و شیراز و نیز ساخت مجتمع کارخانجات بابک (BABAK) برای تعمیرات اساسی توپخانه، زرهی و خودرویی در اطراف تهران از ابعاد دیگر همکاریهای دو طرف بود ...
ادامه دارد ...

دریافت متن کامل (PDF)

 
کد مطلب: 2044