روابط مسکو و واشنگتن زیر سایه یک ادعا

تاریخ انتشار : شنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۱۸:۴۲
Share/Save/Bookmark
 
سیدرضا میرمحمدی: از زمان تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا تاکنون، ترامپ و پوتین به اشکال مختلف چراغ سبز هایی به همدیگر نشان داده و تمایل دارند دو کشور بهتر از گذشته با یکدیگر تعامل داشته باشند. ولی ابعاد مسئله آنقدر گسترده و در عین حال پیچیده است که باید منتظر گذشت زمان بود تا واقعیت ها بصورت شفاف تر خود را نشان دهند ... چشم انداز روشنی در آینده نزدیک برای حل و فصل مسائل و مشکلات فی مابین آمریکا و روسیه وجود ندارد. نباید از نظر دور داشت که اگر روسیه پوتین بصورت یکپارچه پشت سر این شخص اقتدار گرا حرکت می کند، در آمریکا قضیه متفاوت است و در این کشور یکپارچگی واجماعی درباره سیاست ها و خواسته های رئیس جمهور وجود ندارد ...
 
ایراس: در مناظره های انتخاباتی ترامپ و هیلاری کلینتون ادعایی از سوی نامزد دموکرات ها مطرح شد که  اگرچه پیرامون آن سخن به فراوانی گفته شده است ولی با این حال به سادگی نمی توان از پیامدهای آن عبور کرد بلکه به نظر می رسد در تاریخ رقابت های انتخاباتی دو حزب همیشه حاکم آمریکا ، نقطه عطفی به حساب می آید که هم در آینده رقابت های سیاسی این دو حزب و هم در روابط و مناسبات واشنگتن و مسکو اثرات و پیامدهای خود را بر جای خواهد گذاشت و سایه آن به زودی از آسمان سیاست این دو کشور دور نخواهد شد.
 
چنانچه علاقمندان و پیگیر کنندگان این بحث واقفند ادعای دموکرات ها و شخص خانم کلینتون این بود که روس ها در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دخالت و نقش آفرینی کرده و در جهت پیروزی ترامپ نامزد حزب جمهوریخواه به وی و حزبش کمک کرده اند. نامزد حزب دموکرات در ادعای خود حتی فراتر از این هم رفت و روسیه را به اقدام یا حمله سایبری در روند رای گیری به نفع ترامپ و دست کاری در نتیجه آراء متهم کرد. در این راستا برخی از انتصابات ترامپ نظیر انتصاب رکس تیلرسون به وزارت امور خارجه آمریکا که ارتباطات و همکاری های نزدیکی در سالهای گذشته با روس ها در حوزه تجارت و سرمایه گذاری نفت و گاز داشته و از مرتبطین پوتین به حساب می آمده است بر زمینه سازی های طرح این ادعا افزود.
 
فارغ از صحت و سقم این ادعای بزرگ که داوری و قضاوت در خصوص آن از عهده و صلاحیت نگارنده این سطور خارج است، شاید بتوان مدعی شد که این چالش پر حرف و حدیث در تاریخ انتخابات ریاست جمهوری آمریکا با کیفیت و گستره ای که اتفاق افتاد بی سابقه باشد و تبعات آن به مدت طولانی آینده رقابت های حزبی در آمریکا و مناسبات دو حزب دموکرات و جمهوریخواه را تحت الشعاع خود قرار دهد.
 
بدنبال استعفا یا برکناری فلین مشاور جدید الانتصاب امنیت ملی ترامپ در چارچوب این ادعا و اتهام ارتباط و همکاری وی با سفیر روسیه در آمریکا، در خبرها آمد که دادستان کل آمریکا نیز از سوی دموکرات ها متهم به ارتباط و همکاری با سفیر روسیه شده و از سوی نمایندگان دموکرات مجلس سنا و مجلس نمایندگان برای استعفاء یا برکناری تحت فشار قرار گرفته است. لذا قرائن موجود به نظر می رسد این قصه سر دراز دارد.
 
ابعاد مسئله
در تحلیل این موضوع چند ملاحظه و نکته اساسی به نظر می رسد که جای طرح و بحث جدی دارد و پرداخت بیشتر از سوی کارشناسان مسائل آمریکا و روسیه را می طلبد. در این راستا نکات و ملاحظات زیرقابل تامل است:
 
1-  در بعد تبلیغات رسانه ای و اثر گذاری بر روی افکار عمومی دنیا ، تکرار این ادعا از سوی مقامات وقت آمریکا ( باراک اوباما ، خانم کلینتون و ..... ) که روسیه در تغییر نتایج انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دخیل بوده و با استفاده از قدرت سایبری در جابجایی آراء ترامپ و کلینتون نقش آفرینی کرده است برای شنونده و دریافت کننده این خبر در سراسر دنیا تداعی کننده قدرت و توان روسیه است و این پیام را القا می کند که مسکو توانایی به چالش کشیدن واشنگتن را دارد. اگرچه بعد دیگر این فضا سازی رسانه ای می تواند بخشی از سیاست دشمن سازی آمریکا در بیرون مرزهای خود برای توجیه قدرت افزایی در مقیاس جهانی، ارتقاء توان تسلیحاتی، حضور و دخالت در سایر مناطق جهان و زمینه سازی برای یکه تازی و قدرت نمایی در عرصه جهانی به عنوان تنها ابرقدرت بی رقیب در اذهان مردم دنیا باشد ولی در هر صورت بصورت غیر مستقیم اذعان به توانایی و قدرتمندی روسیه هم هست.
 
2-  در صورت صحت این قضیه ( دخالت در جابجایی آراء دو نامزد از سوی روس ها ) یا حتی عدم صحت آن، وقتی مقامات رسمی آمریکا اعتراف به این امر می کنند بدین معنی است که دستگاههای نظارتی و امنیتی آمریکا گرفتار نوعی ضعف و انفعال در اشراف و تسلط سایبری خود شده و از این جهت نفوذ پذیر هستند. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر جلوه می کند که سابقه و تسلط آمریکا در ابداع و رواج اینترنت در نظر گرفته شود. چنانچه مشهور است مبدع سیستمی ارتباطی بنام اینترنت در جهان وزارت دفاع آمریکا ( پنتاگون) بوده و در حال حاضر هم، سرور و هدایت مرکزی این سیستم در آن کشور قرار دارد. با این فرض اگر نفوذ و دخالت سایبری روسیه در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا واقعیت داشته باشد دلیل روشن و واضحی بر آسیب پذیری جدی آمریکا در این حوزه است و اقتدار آن را در این عرصه به شدت زیر سئوال می برد.
 
3-  متهم کردن چند مقام کلیدی آمریکا از جمله فلین مشاور امنیت ملی برکنار شده ترامپ به ارتباط و همکاری با سفیر وقت روسیه، از یک منظر افشای پاشنه آشیل مقامات ذی نفوذ آمریکاست. به این معنی که حتی مقامات آمریکا به عنوان ابرقدرت جهانی هم، منافع ملی کشور خود را در جایی که پای وعده و وعید های مادی در میان باشد زیر پا می گذارند. اساسا خاصیت کاپیتالیسم و نظام سرمایه داری این است که برخورداری های دنیوی خصوصا ثروت اندوزی برای هر شخص و مقامی اصالت و اولویت دارد و این جاذبه غیر قابل جایگزین برای هر سیاستمدار  یا مقامی در ساختار و سیستم اداری کشوری مثل آمریکا، ضعفی اساسی و یا پاشنه آشیل آن به حساب می آید. با این نگاه، سفیر وقت روسیه در واشنگتن توانسته از این ضعف و نفوذ پذیری مقامات آمریکا استفاده کرده و ضربه شدیدی به چهره حاکمیت سیاسی آمریکا در منظر افکار عموی بزند.
 
4-  صورت دیگر این مسئله تظاهر اوج بداخلاقی سیاسی مقامات آمریکا در زمانیست که میدان رقابت سیاسی را به حریف واگذار می کنند و به تعبیر عوام جنبه شکست ندارند. حزب دموکرات و شخص خانم کلینتون به قدری از باخت و واگذاری قدرت به رقیب داخلی خود حزب جمهوری خواه ناراحت و عصبانی بودند که آبرو داری را به فراموشی سپرده و حتی حاضر شدند به بیان کلید واژه موجود در دنیای ورزش گل به خودی بزنند. متهم کردن ترامپ از طرف کلینتون به تمایل به پوتین یا همدستی با وی اوج به تصویر کشیدن گل به خود زنی در عالم سیاست بود. بدیهی است بخشی از این رفتار ضد ملی ناشی از بروز عواطف و احساسات ناشی از شکست در هماوردی قدرت طلبی و مقام دوستی است و بخشی دیگر می تواند نشانگر غفلت سیاسی باشد که در موضع گیری ها و رفتار های حزبی وسیاسی خانم کلینتون و حزب دموکرات آمریکا تبلور پیدا کرد.
 
چشم انداز پیش رو
نکات قابل تامل فوق که معطوف به گذشته است بدون تردید پیامدهای معطوف به آینده هم دارد که باید ناظران مسائل و موضوعات روابط بین الملل در ماهها و سال های پیش رو شاهد بروز و ظهور آنها هم در داخل آمریکا و هم در مناسبات این کشور با مسکو بوده باشند. از این زاویه به نظر می رسد باید ملاحظات زیر را برای آینده در نظر داشت:
 
-  ترامپ و حزب جمهوری خواه زیر سایه جو ایجاد شده توسط دموکرات ها در داخل آمریکا مجبور خواهند شد در روابط و مناسبات خود با مسکو و شخص پوتین با احتیاط عمل کرده و رفتاری از خود بروز ندهند که شائبه درستی اتهام وارده از سوی خانم کلینتون و حزب دموکرات را قرین به صحت نشان دهد.
 
-  با توجه به اینکه در فضای عمومی آمریکا و در سطح نهادها و دستگاههای نظارتی این کشور به سبب سال ها تبلیغات ضد روسی، از پوتین و روسیه تصویری ضد آمریکایی و حتی  به عنوان دشمن ( در تداوم دشمنی با اتحاد جماهیر شوروی به عنوان ابرقدرت رقیب آمریکا ) ترسیم شده ، ترامپ و تیم وی به راحتی قادر نخواهند بود جهت گیری خود در فضای تبلیغاتی ایام انتخابات ریاست جمهوری را وارد فاز عملیاتی کرده و روابط و مناسبات دوستانه با پوتین و روسیه برقرار نمایند. امری که به دلایل مختلف نشدنی و حتی نزدیک به محال به نظر می رسد.
 
-  برخی تصمیم گیری ها و اقدامات دولت اوباما نظیر برقراری تحریم های مختلف علیه روسیه به بهانه مسئله اکراین و شبه جزیره کریمه و یا به بهانه های دیگر از مجاری سخت قانون گذاری عبور کرده و برگرداندن ورق به حالت قبل در این خصوص به راحتی امکان پذیر نیست. ضمن اینکه مسئله تا حدودی جنبه حیثیتی هم برای آمریکا دارد چرا که این کشور تلاش های زیادی به عمل آورده تا اروپا را هم در قبال روسیه با خود همراه سازد. بدیهی است تدوام همراهی اروپا با آمریکا در جهت تحقق راهبردهای کلان این کشور در نگاه به شرق و روسیه به اندازه ای اهمیت دارد که واشنگتن رشته های بافته شده در دوران بعد از فروپاشی شوروی را به راحتی از هم باز نکند.
 
-  برخی مقامات دولت جدید آمریکا در موضع گیری ها و اظهار نظرهای خود برداشتن تحریم های روسیه را مشروط به عقب نشینی مسکو از تصمیم خود در خصوص شبه جریره کریمه کرده و صراحتا اعلام نموده اند تا روسیه شبه جزیره کریمه را به اکراین بر نگرداند تحریم های این کشور به قوت خود باقی خواهد ماند. پایداری بر این موضع از سوی آمریکا با توجه به تصمیم قاطع و ظاهرا برگشت ناپذیر روسیه در مورد شبه جزیره کریمه نشان از پیچیدگی مسئله و دشواری حل چالش پیش آمده دارد و نباید انتظار داشت این مسئله و چالش بزرگ به راحتی و در مدت زمان کوتاه حل وفصل شود.
 
-  روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی انتظار داشت غرب به از بین رفتن آن ابرقدرت اکتفا کرده و این کشور جانشین (روسیه) را به عنوان یک قدرت منطقه ای بپذیرد وسهم آن را در تحولات، تصمیم گیری ها و معادلات بین المللی به رسمیت بشناسد. اما رفتار عملی آمریکا و اروپا طی 25 سال گذشته در مواجهه با روسیه ثابت کرد که آمریکا و مجموعه غرب به وجود یک روسیه مستقل به عنوان حتی یک قدرت منطقه ای هم راضی نیست و در صدد فروپاشی و تجزیه آن در تدوام فروپاشی شوروی است. با این تجربه گرانقدر قطعا پوتین و مقامات روسیه خیلی نمی توانند به آینده روابط مسکو و واشنگتن خوشبین باشند.
 
-  جدای از مسئله اوکراین و شبه جزیره کریمه ، روسیه رفتاری از خود در سوریه نشان داد که حکایت از عزم و تصمیم جدی و قاطع مسکو در نقش آفرینی بین المللی به عنوان یک قدرت جهانی دارد و به هیچ قیمتی راضی به خالی کردن عرصه و میدان در برابر غرب در تحولات جهانی نیست. این امر مسلم و غیر قابل انکار است که غرور ملی وتاریخی روسیه که در زمان یلتسین از بین رفت دوباره توسط پوتین زنده شد و این کشور در دوران رهبری و حاکمیت این شخص مصمم و کاریزماتیک، قدرت خود را بازیافت و توانست در بسیاری از عرصه ها خودنمایی تحسین برانگیزی داشته باشد.
 
سخن پایانی
با عنایت به آنچه گفته شد و در مجموع می توان چنین برداشت کرد که از زمان تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا تاکنون، ترامپ و پوتین به اشکال مختلف چراغ سبز هایی به همدیگر نشان داده و تمایل دارند دو کشور بهتر از گذشته با یکدیگر تعامل داشته باشند. ولی ابعاد مسئله آنقدر گسترده ودر عین حال پیچیده است که باید منتظر گذشت زمان بود تا واقعیت ها بصورت شفافتر خود را نشان دهند.
 
چنانچه در سطور بالا هم اشاره شد چشم انداز روشنی در آینده نزدیک برای حل و فصل مسائل و مشکلات فی مابین آمریکا و روسیه وجود ندارد. نباید از نظر دور داشت که اگر روسیه پوتین بصورت یکپارچه پشت سر این شخص اقتدار گرا حرکت می کند، در آمریکا قضیه متفاوت است و در این کشور یکپارچگی واجماعی درباره سیاست ها و خواسته های رئیس جمهور وجود ندارد. بنابر این خواست و اراده پوتین و روسیه به تنهایی و یکطرفه برای از میان برداشتن موانع موجود بر سر راه روابط و مناسبات مسکو و واشنگتن کافی نیست.
 

نویسنده: سیدرضا میرمحمدی - کارشناس مسائل اوراسیا

 
کد مطلب: 3098
مولف : سیدرضا میرمحمدی