محقق موسسه واشنگتن

چرا روسيه غرب اورشليم را پايتخت اسرائيل خواند؟

9 ارديبهشت 1396 ساعت 12:52

آنا بورشچِوسكايا: همواره محدوديت هايي بر سر رابطه روسيه و اسرائيل وجود خواهد داشت. اگرچه ممكن است ولاديمير پوتين، ديپلماسي را به عنوان بازي حاصل جمع صفر تعريف كند، اما رهبران اسرائيل به بهاي جلب نظر روسيه حاضر نخواهند بود روابط خود با واشنگتن را تقليل بخشند. بنيامين نتانياهو در گفتگو با خبرنگاران در مسكو در ژوئن 2016، اظهار داشت "هيچ جايگزيني براي ايالات متحده وجود ندارد و من هم به دنبال يافتن اين جايگزين نيستم، اما سياست من تلاش براي شراكت هايي باقدرت هاي بزرگ همچون چين، هند، روسيه و ديگر كشورها است."


ایراس: وزارت امور خارجه روسيه در بيانيه اي مورخ 6 آوريل 2017 اعلام داشت كه مسكو، غرب اورشليم (غرب بيت المقدس) را به عنوان پايتخت اسرائيل مورد شناسايي قرار داده و به رسميت مي شناسد. در اين بيانيه، روسيه در وهله اول التزام خود به اصول سازمان ملل متحد پيرامون حل و فصل منازعه اسرائيل و فلسطين را مجدداً تصريح داشته و اعلام كرده است كه شرق اورشليم (شرق بيت المقدس) را به عنوان پايتخت آينده دولت فلسطين در نظر دارد. در اين بيانيه همچنين اشاره شده است كه "به طور همزمان، ما بايد اعلام كنيم كه در اين شرايط، پايتخت اسرائيل را غرب اورشليم (غرب بيت المقدس) مي دانيم." اگرچه اسرائيل تمامي غرب و شرق اورشليم را پايتخت خود مي نامد، در حال حاضر هيچ كشوري سفارتخانه خود را در اين شهر مستقر نكرده است. السالوادور و كاستاريكا دو كشوري بودند كه يك دهه پيش و به عنوان آخرين كشورها، سفارتخانه هاي خود را به تل آويو منتقل كردند و بر خلاف بيانيه اخير روسيه، اين طور گزارش شده كه روسيه تصميمي در خصوص انتقال سفارتخانه خود به اورشليم نگرفته است.

به هر حال بيانيه مسكو، كه سخنگوي وزارت خارجه اسرائيل اظهار داشته در حال بررسي آن است، بيانگر تغييري اساسي در رويكرد روسيه قلمداد مي شود. اين كشور در حال حاضر تنها كشوري بوده كه بخشي از اورشليم (بيت المقدس) را به عنوان پايتخت اسرائيل به رسميت شناخته است، گرچه در ماه هاي اخير مباحثاتي مبني بر انتقال سفارتخانه اين كشور به اورشليم در دولت ترامپ مطرح شده است.

دلايل بسياري براي توضيح اين اقدام روسيه قابل اشاره است. دليل نخست آن است كه به لحاظ زماني، اين تصميم باعث انحراف محكوميت هاي بين المللي روسيه در استمرار حمايت از رئيس جمهور سوريه گرديد. اين بيانيه دو روز پس از بدترين حمله شيميايي دولت اسد عليه مردم خود در سال هاي اخير و چند روز پيش از حمله هوايي ايالات متحده به سوريه در پاسخ به استفاده دولت سوريه از سلاح هاي كشتار جمعي صورت گرفت. با اين حال، به نظر مي رسد كه رئيس جمهور روسيه دستوركار گسترده تر و همسوتري با منافع روسيه در ذهن مي پروراند.

پوتين و ازسرگيري مشاركت منطقه اي
هنگامي كه ولاديمير پوتين در ماه مي 2000 قدرت را در دست گرفت، درصدد افزايش نقش روسيه در منطقه خاورميانه برآمد، بخصوص در شرايطي كه پيش از اين، بوريس يلتسين با هدف تمركز بر مسائل داخلي، اولويتي براي خاورميانه قائل نبود. رويكرد اتحاد جماهير شوروي به منطقه خاورميانه مبتني بر اصول ايدئولوژيك بود، اما پوتين سياستي كاملا عملگرايانه در قبال منطقه داشت. وي همواره همكاري و مشاركت با هر يك از كشورهاي منطقه كه بتواند به بهترين وجه، منافع روسيه (طبق تعريف پوتين) را تامين نمايد، در اولويت خود قرار مي داد.

 متعاقب اين سياست، رئيس جمهور روسيه در تكاپوي بهبود روابط مسكو با اسرائيل برآمد. ولاديمير پوتين همواره چالش روسيه با افراط گرايي سني را مترادف با چالش هاي تروريستي اسرائيل مي دانست. از سوي ديگر، پوتين به گسترش روابط تجاري با اسرائيل تمايل نشان داده است. در بازه زماني 2000 تا 2014، تجارت دوجانبه مسكو و تل آويو حداقل سه برابر شد و به رقم سه ميليارد دلار رسيد. مضاف بر اين، بيش از يك ميليون مهاجر روسي، اسرائيل را وطن خود مي دانستند و سرگي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه، غالبا اين مهاجران را «هم وطنان» خود در اسرائيل مي خواند. براساس موافقتنامه اي كه امسال به مرحله اجرا در مي آيد، روسيه به شهرونداني كه در زمان شوروي سابق به اسرائيل مهاجرت كردند، بالغ بر 83 ميليون دلار حقوق بازنشستگي پرداخت مي كند. اين موافقتنامه در حالي اجرايي گرديده كه دولت روسيه هيچ پولي براي افزايش سقف مزاياي بازنشستگي شهروندان روسيه مطابق با نرخ تورم سالانه ندارد.

بطور كلي، هدف پوتين ايجاد محدوديت براي نفوذ ايالات متحده در خاورميانه است و براي تحقق اين هدف با دوستان و دشمنان قديمي خود در منطقه همكاري مي كند. ارتقاي روابط با كشوري در منطقه كه همپيمان و متحد نزديك ايالات متحده به حساب مي آيد، تلاشي در راستاي تحقق ديدگاه پوتين بوده كه البته چيزي جز بازي با حاصل جمع صفر نيست. مضافا، بهبود روابط با اسرائيل