روسیه و فرانسه در مسیر همکاری؛ آیا تحولات جدیدی در راه است؟

تاریخ انتشار : شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۲۲
Share/Save/Bookmark
 
نیکنام ببری: با به بن بست رسیدن سیاست مقابله جویانه روسیه با قدرت های غربی، مقامات کرملین به استراتژی همکاری جویانه با دولت های مستقر غربی روی آورده اند. دیدار با خانم آنگلا مرکل در شهر سوچی، رایزنی های دیپلماتیک با مقامات آمریکا و سفر به کاخ الیزه و دیدار با مکرون جوان، نشان از تغییر رویه در رویکرد سیاست خارجی روسیه دارد. رئیس جمهور روسیه در هر سه این دیدارها و تماس های تلفنی تلاش داشت چهره ای همکاری جویانه و مسئولیت پذیر از کشورش نزد رهبران قدرت های غربی ارائه دهد ... در همین راستا روسیه، این پیام را به دولت فرانسه و دیگر قدرت های مهم غربی داد که مسکو به عنوان شریکی قابل اعتماد، آماده تعامل با اروپایی ها در حل بحران های منطقه ای می باشد ...
 
ایراس: سفر ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه در 29 ماه می  به فرانسه به مناسبت سیصدمین سالگرد گشایش روابط سیاسی دو کشور بزرگ روسیه و فرانسه،  ذهن تحلیلگران و ناظران منطقه ای را  به اهداف مسکو از انجام این سفر معطوف داشته است. دیدار پوتین با امانوئل مکرون که به تازگی سکان قدرت در کاخ الیزه را در دست گرفته،  نشان از عزم دستگاه دیپلماسی روسیه در جهت کاهش دادن سطح اختلافات و عادی سازی روابط طرفین دارد. گفتنی است که دولت روسیه در کارزار انتخاباتی ریاست جمهوری فرانسه از حزب افراطی ملی گراها به رهبری خانم لوپن حمایت می کرد و در این راستا گزارشهایی مبنی بر هک کمپین تبلیغاتی مکرون از سوی روس ها نیز مطرح شد. از این رو با توجه به گمانه زنی های تمایل روسیه به پیروزی خانم لوپن، این طور پیش بینی می شد که با پیروزی مکرون، روابط دو کشور وارد دور جدیدی از تنش شود؛ به ویژه اینکه مکرون جوان در مناظرات انتخاباتی در مورد تحریم های روسیه، خواستار تداوم و حتی تشدید تحریم ها تا اجرای کامل توافقات مینسک شده بود. با عطف به این موضوع، به نظر می رسد مقامات کرملین با آگاهی از موقعیت منطقه ای و وضعیت داخلی شان تمایلی به تشدید تنش با همسایگان غربی خود ندارند. پیش قدمی روسیه در گسترش باب همکاری با دولت جدید فرانسه بیش از هر چیز نشانگر این امر است که کرملین به دنبال عادی سازی روابط با قدرت های بزرگ اروپایی است (1).
 
در تحلیل رفتار جدید روسیه نسبت به کشورهای اروپایی باید به دو مسئله مهم اقتصادی (تحریم) و سیاسی (انزوای بین المللی) اشاره کرد. امروز روسیه بیش از هر دوران دیگر در معرض فشار و تنش بین المللی قرار دارد. اخراج این کشور از گروه هشت کشور بزرگ اقتصادی، تحریم های فزاینده بین المللی و اتهامات گاه و بیگاه قدرت های بزرگ غربی نسبت به رفتارهای مداخله جویانه روسیه در تحولات اکراین و سوریه همگی دال بر تنش مسکو با طرف های غربی است. پیدایی این وضعیت، روسیه را  در طی سه سال اخیر به تحمل فشارهای فزاینده ای مجبور ساخته است. تحریم های هوشمند قدرت های بزرگ غربی آثار بسیار زیان باری بر اقتصاد و صنعت روسیه برجای گذاشته است. هم اکنون بخش های بزرگی از پروژه های بزرگ صنعتی روسیه در قطب جنوب و دریای کارا به حالت تعطیلی در آمده اند. علاوه بر تعطیلی بخش هایی از صنعت روسیه، در عرصه پولی و مالی نیز این کشور دچار ضرر و زیان های قابل ملاحظه شده است. در نتیجه تحریم های اقتصادی غرب، روبل، پول ملی روسیه بیش از 50 درصد ارزش خود را از دست داده است. ارزش روبل در فوریه 2014 برابر با 8/2 سنت بود. این ارزشگذاری در ژانویه 2016 به 2/1 سنت رسید که نشان از سقوط 57 درصد ارزش پول ملی روسیه دارد. متناسب با کاهش ارزش پول روسیه در بازارهای جهانی، تولید ناخالص ملی روسیه نیز با وضعیت نگران کننده ای مواجه شده است. بنا به گزارش بانک جهانی تولید ناخالص ملی روسیه در سال2014 برابر با 2.053 تریلیون دلار بود. این میزان در سال 2015 به رقم1.331 تریلیون دلار رسید که تقریبا افت 35 درصدی را نشان می دهد.
 
نیازی به تصریح نیست که اقتصاد روسیه متکی به درامدهای ناشی از فروش نفت است و دولت این کشور پروژه های بزرگ صنعتی  را با نرخ نفت 100 دلاری تنظیم کرده است. این در حالی است که طی سالهای اخیر قیمت نفت به زیر 30 دلار هم رسید(2). از این رو بخش های اقتصادی و صنعتی روسیه با وضعیتی شکننده مواجه شده و از آنجایی که هیچ نشانی از تعلیق تحریم های ضدروسی در بروکسل و واشنگتن دیده نمی شود؛ نگرانی مقامات روسیه از باب تاثیرات نامطلوب این تحریم ها در درازمدت بیشتر شده است. ظهور چنین وضعیتی رهبران روسیه را به تکاپوی جدی برای برهم زدن موازنه پدید آمده علیه منافع و امنیت اقتصادی این کشور در میان مجموعه کشورهای غربی واداشته است.
 
مقامات کرملین برای فائق آمدن بر وضعیت پیش رو دست به راهکارهای متعددی زدند. در این چارچوب، به نظر می رسد که روس ها دست به اقدامات ایذایی در میان کشورهای غربی همچون تلاش  برای روی کار آمدن احزاب ملی گرا کرده اند. از دید روسیه تقویت گروههای ملی گرا در غرب از دو سو منافع روسیه را در نظام بین الملل تقویت می کند. ابتدا اینکه این گروهها مخالف وحدت و همگرایی داخلی (غرب متحد در برابر روسیه) هستند. این امر در صورت تحقق، زمینه ساز از هم گسستن اجماع بین المللی علیه روسیه می شود. از سوی دیگر بسیاری از گروههای ملی گرا نگاه خوش بینانه و توام با همکاری جویی با روسیه و هیات حاکمه فعلی آن دارند. از دید این گروهها نباید صرفا به خاطر اتفاقات کوچکی (!) همچون اکراین و سوریه، قدرت بزرگ و تاثیرگذاری همچون روسیه را از صحنه اقتصادی و سیاسی جهان حذف کرد. این استراتژی تاکنون مطالبات و نیات روسیه را برآورد نکرده است. در فرانسه بر خلاف تبلغیات و حمایت های پیدا و پنهان روسیه، امانوئل مکرون از افراد نزدیک به حزب سوسیالیست به قدرت رسید. در آن سوی اتلانتیک نیز با وجود روی کار آمدن ترامپ، نه تنها شاهد تقرب و نزدیکی روسیه و آمریکا نشدیم بلکه به مراتب شاهد افزایش زمینه اختلافات میان دو کشور بر سر بحران سوریه و مسئله نفوذ روسیه در سیستم انتخاباتی آمریکا نیز هستیم.
 
با به بن بست رسیدن سیاست مقابله جویانه روسیه با قدرت های غربی، مقامات کرملین به استراتژی همکاری جویانه با دولت های مستقر غربی روی آورده اند. دیدار با خانم آنگلا مرکل در شهر سوچی، رایزنی های دیپلماتیک با مقامات آمریکا و سفر به کاخ الیزه و دیدار با مکرون جوان، نشان از تغییر رویه در رویکرد سیاست خارجی روسیه دارد. رئیس جمهور روسیه در هر سه این دیدارها و تماس های تلفنی تلاش داشت چهره ای همکاری جویانه و مسئولیت پذیر از کشورش نزد رهبران قدرت های غربی ارائه دهد. پوتین در کاخ الیزه با یاداوری قدمت طولانی روابط سیاسی دو ملت، در پی ترسیم فضایی متفاوت از کشورش نزد رئیس جمهور جوان فرانسه بود. در همین راستا روسیه ضمن اعلام آمادگی برای کمک به توقف درگیریهای در سوریه این پیام را به دولت فرانسه و دیگر قدرت های مهم غربی داد که مسکو به عنوان شریکی قابل اعتماد، آماده تعامل با اروپایی ها در حل بحران های منطقه ای می باشد. در این بین مسکو به دنبال باز شدن گره های اقتصادی و بسته های سنگین تحریمی اروپایی ها علیه روسیه است. بدین ترتیب، این محتمل خواهد بود که اگر که قدرت های غربی سیگنالهایی به مسکو جهت تخفیف بسته های تحریمی بفرستند؛ می توان در انتظار رخدادهایی جدید در رابطه با حل بحران اکراین  و تبع آن ترمیم روابط روسیه با قدرت های غربی نیز بود.
 
 
نویسندهنیکنام ببری - دانشجوی دکترای روابط بین الملل، دانشگاه اصفهان

 
یادداشت ها:
1-https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/05/29/the-putin-macron-handshake-the-world-was-waiting-for/?utm_term=.fd1b44d68a47
2-http://www.politifact.com/punditfact/statements/2017/feb/21/anthony-tata/how-have-sanctions-impacted-russias-economy/
 

کد مطلب: 3197