حمید زنگنه

ده دستاورد دومین نشست سه جانبه رؤسای جمهور ایران، آذربایجان و روسیه

یادداشت تحلیلی
تاریخ انتشار : جمعه ۱۲ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۲۲
Share/Save/Bookmark
 
پس از برگزاری اولین نشست سه جانبه رییس جمهوری اسلامی ایران، رییس جمهوری آذربایجان و رییس جمهور فدراسیون روسیه که مردادماه 1395 در باکو برگزار شد، تهران برای میزبانی دومین دور این نشست اعلام آمادگی نمود. با رایزنی های انجام شده، در نهایت برای برگزاری نشست دوم در روز 10 آبان 1396 در تهران موافقت شد. این رویداد مهم دستاوردهای متعددی داشت که در این یادداشت به ده مورد از آن ها پرداخته می شود.
 

پس از برگزاری اولین نشست سه جانبه رییس جمهوری اسلامی ایران، رییس جمهوری آذربایجان و رییس جمهور فدراسیون روسیه که مردادماه 1395 در باکو برگزار شد، تهران برای میزبانی دومین دور این نشست اعلام آمادگی نمود. با رایزنی های انجام شده، در نهایت برای برگزاری نشست دوم در روز 10 آبان 1396 در تهران موافقت شد. این رویداد مهم دستاوردهای متعددی داشت که در این یادداشت به ده مورد از آن ها پرداخته می شود:
 
اول) توسعه روابط با همسایگان؛ یکی از لوازم موفقیت سیاست خارجی هر کشوری، کاهش تنش و توسعه روابط با همسایگان است. این مهم در دستور کار دولت های یازدهم و دوازدهم نیز قرار داشته است و از همین رو طی سال های اخیر شاهد گسترش هر چه بیش تر روابط با همسایگان شمالی بوده ایم و روابط با فدراسیون روسیه و جمهوری آذربایجان نسبت به گذشته تغییر کیفی داشته است. تعدد دیدارها و گفتگوهای تلفنی در سطح رهبران کشورها در کنار بهبود فضای سیاست خارجی کشورمان موجب شده است که بسیاری از گره ها و موانع گذشته رفع گردد و تسهیلات بیش تری در تعاملات برقرار شود. نشست تهران، فرصت مجددی برای بررسی چگونگی ارتقای مناسبات با دو همسایه شمالی بود.
 
دوم) تقویت پیوندهای اقتصادی و تسهیل روابط تجاری؛
یکی از مهم ترین دستاوردهای نشست سه جانبه سه کشور، تأکید مجدد بر هدف مدرنیزه کردن زیرساخت های حمل و نقلی و توسعه کریدور حمل و نقل بین المللی شمال - جنوب بوده است
در بیانیه مشترک رؤسای جمهور در نشست تهران، طرف ها ضمن تأکید بر اهمیت تلاش های مشترک به منظور فعال سازی هر چه بیش تر روابط اقتصادی- تجاری فی مابین، لزوم ایجاد شرایط مطلوب برای توسعه تجارت و سرمایه گذاری متقابل را خاطرنشان کردند. عرصه های صنعت، انرژی، حمل و نقل، کشاورزی، مالی-بانکی و تنظیم امور گمرکی به عنوان زمینه های واجد اولویت همکاری محسوب می شوند. به علاوه، رؤسای جمهور با تأکید بر اهمیت تحکیم روابط بین نمایندگان ساختارهای تجاری، فراهم نمودن شرایط لازم برای فعالیت اتاق های بازرگانی و صنعتی و پیشبرد منافع محافل تجاری را خاطرنشان ساختند. در گفتگوهای دو جانبه نیز چگونگی ارتقای تعاملات اقتصادی به صورت مفصل بحث و بررسی شد و از جمله بر استفاده از پول های ملی در تجارت فی ما بین تأکید شد.
 
سوم) کریدور شمال جنوب؛ یکی از مهم ترین دستاوردهای نشست سه جانبه سه کشور، تأکید مجدد بر هدف مدرنیزه کردن زیرساخت های حمل و نقلی و توسعه کریدور حمل و نقل بین المللی شمال - جنوب بوده است. موافقت نامه کریدور شمال – جنوب در شهریورماه 1379 به امضای وزرای حمل و نقل روسیه، ایران و هند رسید و پس از آن شاهد گسترش علاقه مندی به این کریدور از سوی کشورهای ذی نفع بوده ایم. با گذشت سال ها از طرح موضوع، لازم است که برخی اقدامات برای تکمیل زیرساخت های این کریدور و هم چنین فراهم نمودن شرایط تسهیل تجارت در این مسیر تسریع گردد. تهران، باکو و مسکو می توانند در این زمینه نقش کلیدی ایفاد نمایند و اجرای هر چه سریع تر پروژه ساخت خط آهن رشت - آستارا با توجه به اعلام آمادگی جمهوری آذربایجان برای اعطای فاینانس 500 میلیون دلاری اهمیت دارد.
 
چهارم) تقویت روابط در عرصه انرژی؛ بحث و بررسی پیرامون همکاری های مرتبط با انرژی از دیگر محورهای مذاکره رؤسای جمهور در تهران بود. هر سه کشور دارای ذخایر قابل توجه نفت و گاز هستند و در کارکرد بازارهای منطقه ای و جهانی انرژی نقش مهمی دارند. در نشست تهران، طرف ها از گسترش
تسهیل و تعمیق روابط بین مردم سه کشور، می تواند حمایت کننده مناسبات حسنه میان دولت ها نیز باشد
همکاری ها در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی از جمله اکتشاف و استخراج میادین نفت و گاز، انتقال و سواپ نفت خام و فرآورده های نفتی، و هم چنین همکاری در مجامع بین المللی انرژی حمایت نمودند. با توجه به همراهی مدیران بخش انرژی با رؤسای جمهور روسیه و آذربایجان، از فرصت این سفر برای امضای چندین سند جدید برای گسترش همکاری های نفتی و گازی نیز بهره برداری شد.
 
پنجم) اتصال شبکه های برق ایران، آذربایجان و روسیه؛ طی سال های گذشته به موضوع هماهنگ سازی شبکه های برق کشورمان با همسایگان شمالی توجه شده است. در بیانیه مشترک نشست تهران، طرف ها به منظور توسعه پایدار منطقه از اجرای پروژه اتصال شبکه های برق سه کشور استقبال کردند و خواستار تسریع در اجرای تفاهمات تجارت انرژی الکتریکی شدند.
 
ششم) توسعه مناسبات مردمی؛ تسهیل و تعمیق روابط بین مردم سه کشور، می تواند حمایت کننده مناسبات حسنه میان دولت ها نیز باشد. از این رو در گفتگوهای تهران، ضرورت گسترش تعامل در عرصه های فرهنگی، علمی، رسانه ای، آموزشی، ورزشی و امور جوانان، و گردشگری مورد بحث قرار گرفت و اهمیت ارایه تسهیلات بیش تر ویزایی برای اتباع سه کشور تأکید گردید.
 
هفتم) فرصت مجددی برای کسب حمایت از برجام؛ فدراسیون روسیه به عنوان عضو دایم شورای امنیت و یکی از طرف های مذاکرات برجام، هم چنان که در اجرای برجام و بهره برداری ایران از انرژی صلح آمیز اتمی تاکنون نقش مفید و مؤثری داشته است، برای حفظ این توافق چند جانبه نیز می تواند نقشی مهم ایفا نماید. در گفتگوهای انجام شده و در بیانیه مشترک نشست تهران، سه رییس جمهور بر اهمیت قابل توجه برجام به عنوان الگوی كارآمدي از توافقات چند
تداوم تعامل در این فرمت سه جانبه، فرصت مناسبی برای بسط همکاری ها در روابط دو جانبه و چندجانبه در ابعاد مختلف خواهد بود
جانبه مؤثر تأکید کردند و ایفای كامل تعهدات و برخورداری بایسته از تمامی مزيت هاي پیش بینی شده در مفاد برجام، به عنوان شرط اجرای موفقیت آمیز برجام یادآوری گردید.
 
هشتم) فرصتی برای بررسی مجدد همکاری های منطقه ای؛ در دیدارهای انجام شده، طرف ها ضمن بررسی مهم ترین تحولات جاری در صحنه منطقه ای و بین المللی، ضرورت همکاری بیش تر در چارچوب های سه جانبه و چند جانبه در جهت حل و فصل مسائل مهم منطقه ای و بین المللی را مورد تأکید قرار دادند. به ویژه در دیدارهای رییس جمهور روسیه با رییس جمهور و مقام معظم رهبری نتایج همکاری های دو کشور در سوریه و روند آستانه به صورت مفصل بررسی شد و بر ضرورت بهره گرفتن از تجربیات مفید سال های اخیر در مسایل منطقه ای، برای تحکیم و توسعه روابط تأکید شد.
 
نهم) توسعه همکاری های خزری؛ سه کشور ساحلی خزر در نشست تهران، برای توسعه همکاری های خزری نیز تفاهم خود را به نمایش گذاشتند. طرف ها با در نظر گرفتن دریای خزر به عنوان دریای صلح، دوستی، امنیت و همکاری، لزوم تقویت روابط در عرصه هایی چون بنادر، دریانوردی، حمل و نقل ترکیبی، گردشگری دریایی، حفاظت از منابع زنده آبی، حفظ محیط زیست، انرژی، بازرگانی، اقتصاد، تحقیقات علمی، آب شناسی، هواشناسی، مدیریت بحران، و پیشگیری از حوادث غیرمترقبه را خاطرنشان کردند.
 
دهم) توافق برای تداوم برگزاری دیدار سه جانبه رؤسای جمهور؛ در نشست سه جانبه تهران، رییس جمهور فدراسیون روسیه برای میزبانی دور بعدی این نشست اعلام آمادگی نمود و این موضوع مورد قبول و توافق دو رییس جمهور دیگر قرار گرفت. تداوم تعامل در این فرمت سه جانبه، فرصت مناسبی برای بسط همکاری ها در روابط دو جانبه و چندجانبه در ابعاد مختلف خواهد بود.

 
نویسنده: دکتر حمید زنگنه، عضو شورای علمی ایراس
 
 
کد مطلب: 3391
مولف : دکتر حمید زنگنه