وبگردی ایراس

آسیای مرکزی و ضرورت هم‌افزایی فرهنگی

محسن پاک‌آیین، سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان و عضو شورای علمی ایراس
تاریخ انتشار : جمعه ۱۷ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۵:۵۰
Share/Save/Bookmark
 
هفته گذشته نشست‌ کارشناسی تحت عنوان "تقارب فرهنگ‌ها؛ بنیان صلح و توسعه" با همکاری موسسیه بین المللی تقارب فرهنگی از ایران و دانشگاه بین المللی قرقیزستان، در بیشکک برگزار شد. اساتید دانشگاه و کارشناسان امور فرهنگی از کشورهای ایران، قرقیزستان، قزاقستان، تاجیکستان، ازبکستان، هند، ترکیه، روسیه، چین و لیبی در این نشست نظرات خود را بیان کردند.
 

هفته گذشته نشست‌ کارشناسی تحت عنوان "تقارب فرهنگ‌ها؛ بنیان صلح و توسعه" با همکاری موسسیه بین المللی تقارب فرهنگی از ایران و دانشگاه بین المللی قرقیزستان، در بیشکک برگزار شد. اساتید دانشگاه و کارشناسان امور فرهنگی از کشورهای ایران، قرقیزستان، قزاقستان، تاجیکستان، ازبکستان، هند، ترکیه، روسیه، چین و لیبی در این نشست نظرات خود را بیان کردند. به برخی از برداشت های نگارنده از مباحث مطروحه که می تواند به شناخت بیشتر از حوزه اسیای مرکزی کمک کند، ذیلا اشاره می شود.

1. شرکت کنندگان از اینکه بعد از فروپاشی شوروی، تنها ابر قدرت جهان با طرح های پیچیده و استفاده گسترده از ابزارهای رسانه ای و فضای مجازی به دنبال تک فرهنگی کردن جهان و تحمیل فرهنگ غربی بر دیگر جوامع است نگران بودند. آنان از نشانه های گسترش نفوذ فرهنگی آمریکا در مناطق حساس جهان بخصوص آسیای مرکزی را ایجاد تفرقه افکنی مذهبی قومی و بر هم زدن نظم  موجود منطقه می دانستند.

2. اغلب سخنرانان، نگران پیامد هژمونی فرهنگی غرب و نفوذ سریع و افسار گسیخته جریان های افراطی در آسیای مرکزی بوده و اعتقاد داشتند اگرچه احتمال اینکه داعش مناطق آسیای مرکزی را همانند عراق و سوریه، مستقیماً مورد حمله قرار دهد،وجود ندارد  اما این گروه تروریستی، از تلاش برای گسترش دامنه فعالیت های خویش در آسیای مرکزی خودداری نخواهد کرد.

3. توجه به آموزه های اسلام معتدل، برای جلوگیری از فعالیت های گروه های افراطی، از نکات مهم نشست بیشکک بود.یکی از اساتید دانشگاه الهیات قرقیزستان با ارائه مقاله و با استناد به آیات قران، ضمن اشاره به مخالفت اسلام با جنگ، خشونت و ترویسم به ضرورت آشنا کردن جوانان با آموزه های اسلام معتدل و پرهیز دادن آنان نسبت به تاثیرپذیری از اسلام تحریف شده، تاکید داشت.

4. فقدان یک نقشه راه برای هم افزائی فرهنگی بویژه در حوزه رسانه، محیط مجازی، هنر در میان کشورهای منطقه نیز مورد نظر برخی از سخنرانان بود. آنان معتقد بودند که هم افزایی فرهنگی  به عنوان اقدامی مؤثر و مشترک، می تواند بصورت دو جانبه، چند جانبه، منطقه ای و بین المللی میان کشورها برقرار باشد.این سخنرانان هم افزایی فرهنگی را مؤثر تراز گفتگوهای متداول در حوزه های فرهنگی و ادیان دانسته و مشارکت فعال همه کشورها در ترسیم و اجرای نقشه راه برای تحقق امر را توصیه می کردند. بر این اساس تشکیل دبیرخانه دائمی در یکی از کشورهای منطقه به عنوان یک اتاق فرمان مشترک برای رصد محیط و هدایت و هماهنگی اعضا و نظارت و ارزیابی اقدامات، توصیه گردید.

5. نمایندگان کشورهای آسیای مرکزی نسبت به حفظ ارزش های قومی هر کشور تعصب داشته و در واقع متمایل به نوعی ملی گرائی با محور قومیت بودند. آنان گسترش همگرایی فرهنگی میان ملت های منطقه را در صورت توجه به تقویت هویت ملی، قومی، مذهبی و زبانی هر ملت امکانپذیر می دانستند. این نگاه نشان می داد که آسیای مرکزی همانند قفقاز، ممکن است در آینده با یک چالش نامتقارن فرهنگی روبرو شود. بر این اساس توجه به هم افزایی فرهنگی و تاکید بر مشترکات، می تواند چالش های احتمالی را به سوی نوئی همگرائی منطقه ای سوق دهد. این کشورها باید به این باور برسند که حفظ و تقویت هویت ملی، قومی و مذهبی خود را می توانند از طریق هم افزایی فرهنگی ، بهتر حفظ کرده  و همگرایانه با عوامل بیرونی و تهدید کننده هویت های ملی مانند فرهنگ غرب و جریان افراطی مقابله کنند.

6. در این نشست تاکید شد که ملت های منطقه آسیای مرکزی و قفقاز که دارای اشتراکات تاریخی، فرهنگی، دینی ، مذهبی و زبانی هستند نباید اجازه دهند که برخی از مشترکات، همانند مواریث فرهنگی به منشأ اختلاف و منازعه تبدیل شود. چرا که بخش مهمی از مفاخر، میراث و سنت های منطقه مانند جشن نوروز، امروز ماهیت فرا ملی و فرا قومی بخود گرفته و می توانند عامل وحدت باشند.

به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران و آسیای مرکزی و قفقاز با داشتن ظرفیت‌های فرهنگی و فراملی، با تقویت "هم‌افزایی فرهنگی" که در سایه ترسیم نقشه راه مشترک ممکن خواهد شد،  می‌توانند اختلافات خود را کاهش دارد و با افزایش اشترکات، پشتوانه قابل اتکائی برای همکاری‌های آینده خود ایجاد نمایند.  


منبع: خبرآنلاین
 
کد مطلب: 3463