امید شکری کله سر

تحولات بازار جهانی ال.ان.جی و چالش های پیش روی صنعت ال.ان.جی ایران

یادداشت ایراس
تاریخ انتشار : شنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۰۰:۵۵
Share/Save/Bookmark
 
بازار گاز طبیعی و ال.ان.جی جهان در حال حاضر شاهد افزایش تعداد تولید کنندگان جدید و افزایش اهمیت ژئوپلتیکی این عنصر می باشد. با توجه به اینکه سهم گاز طبیعی تا سال 2040 در سبد انرژی کشورها افزایش خواهد یافت، کشورهای صاحب منابع گاز طبیعی با استفاده از منابع دولتی و حضور موثر شرکتهای بزرگ نفتی در صدد افزایش سهم خویش از بازار ال.ان.جی هستند.
 

بازار گاز طبیعی و ال.ان.جی جهان در حال حاضر شاهد افزایش تعداد تولید کنندگان جدید و افزایش اهمیت ژئوپلتیکی این عنصر می باشد. با توجه به اینکه سهم گاز طبیعی تا سال 2040 در سبد انرژی کشورها افزایش خواهد یافت، کشورهای صاحب منابع گاز طبیعی با استفاده از منابع دولتی و حضور موثر شرکتهای بزرگ نفتی در صدد افزایش سهم خویش از بازار ال.ان.جی هستند. بر اساس پیش بینی آژانس بین المللی انرژی در دهه آینده چین و هند بزرگترین مصرف کننده انرژی جهان خواهند بود و اکثر تولید کنندگان نفت و گاز خواهان حضور در بازار انرژی این کشورها هستند.
 
روسیه حضور فعالی در بازار گاز طبیعی اتحادیه اروپا دارد و اخرین با بهره برداری از پروژه ال ان جی یامال درصد افزایش صادرات ال ان جی به بازار اتحادیه اروپا است. برای صادرات گاز در مناطق دور دست که احداث خط لوله مقرون به صرفه نیست صادرات ال ان جی آلترناتیو مناسبی است. روسیه به هیچ وجه قصد ندارد بازار اتحادیه اروپا را به رقبا واگذار
روسیه حضور فعالی در بازار گاز طبیعی اتحادیه اروپا دارد و اخرین با بهره برداری از پروژه ال ان جی یامال درصد افزایش صادرات ال ان جی به بازار اتحادیه اروپا است
کند. و به همین خاطر همزمان احداث دو پروژه خط لوله ترک استریم و نورد استریم 2 را به پیش می برد و در عین حال صادرات ال ان جی را به قاره اروپا را نیز ادامه می دهد.
 
آمریکا در سایه تکنولوژی پیشرفته – نوآوری و حمایت دولت و همچنین حضور فعال بخش خصوصی برای تصاحب بازار جهانی انرژی در حال تلاش و برنامه ریزی است. تولید نفت و گاز نامتعارف این کشور را از وارد کننده انرژی به صادر کننده انرژی تبدیل کرده است. طبق پیش بینی اداره اطلاعات انرژی آمریکا در آینده نزدیک این کشور با تولید روزانه 9.6 متر مکعب در روز پس از قطر و استرالیا به سومین صادر کننده ال.ان.جی در جهان تبدیل می شود. در سایه انقلاب در بخش گاز نامتعارف آمریکا، این کشور از دو سال قبل اقدام به صدور ال.ان.جی به چندین کشور اروپایی از جمله پرتقال و لهستان نمود. ترکیه که دومین وارد کننده بزرگ گاز طبیعی روسیه است سال قبل میلادی دومین محموله ال.ان.جی آمریکا را دریافت کرد. استرالیا نیز با سرمایه گذاری 200 میلیارد دلاری در این بخش در حال تبدیل شدن به غول انرژی در بخش ال.ان.جی است. قطر به عنوان شریک گازی ایران در میدان عظیم پارس جنوبی سهم خویش را به عنوان بزرگترین صادر کننده ال.ان.جی حفظ کرده و درصدد یافتن بازارهای جدید است.
 
ایران با داشتن منابع عظیم نفت و گاز هنوز نتوانسته حضور فعالی در بازار جهانی گاز داشته باشد. به جز صادرات سالانه 10 میلیارد مترمکعب به ترکیه، ایران صادرات عمده دیگری ندارد. ترکیه بارها از قیمت و کیفیت گاز وارداتی از ایران شاکی بوده و مسئله را به دیوان داوری لاهه ارجاع داد که طبق رای این دادگاه ایران مجبور به پرداخت غرامت به این کشور شد. تا پیش از تحریم ها، ایران چند پروژه ال.ان.جی داشت که به
در سایه انقلاب در بخش گاز نامتعارف آمریکا، این کشور از دو سال قبل اقدام به صدور ال.ان.جی به چندین کشور اروپایی از جمله پرتقال و لهستان نمود
دنبال تحریم ها شرکتهای فعال خارجی در این بخش از ایران خارج شدند و ایران سرمایه و تکنولوژی لازم برای بهره بردای لازم از این تاسیسات را نداشت. در ضمن تولید روزانه گاز از میادین مختلف جوابگوی مصرف بالای داخلی نبود. اکثر چاههای نفت ایران در نیمه دوم عمر خویش هستند و سالانه 8 درصد ظرفیت تولید این چاهها کاهش می یابد که ایران مجبور است با تزریق گاز به این میادین از شدت کاهش ظرفیت تولید میادین نفتی بکاهد.
 
با بهره برداری از تمامی فازهای پارس جنوبی امکان صادرات گاز برای ایران فراهم می شود. در حال حاضر اولویت ایران تکمیل پروژه ایران ال.ان.جی با ظرفیت تولید ۱۰ میلیون تن در سال است. این پروژه 52 درصد پیشرفت فیزیکی دارد و برای تکمیل پروژه مبلغی در حدود 4 تا 6 میلیارد دلار لازم است. تا کنون مذاکرات متعددی برای تکمیل پروژه با شرکتهای خارجی انجام گرفته که هنوز این مذاکرات به نتیجه نرسیده است.
 
راهبردهای مشترک روسیه و ایران در زمینه ژئوپلتیک منطقه‌ای راه را برای همکاری گسترده شرکت‌های دو کشور خصوصاً در حوزه نفت و گاز هموار کرده است. پاییز امسال "گازپروم" روسیه از امضای دو قرارداد با ایران در حوزه مایع کردن گاز طبیعی (ال.ان.جی) و مشارکت در طرح ایجاد خط لوله گاز و انتقال گاز طبیعی از ایران به پاکستان و هند خبر داد. آذر ماه وزیر نفت از فرصت شش ماهه به شرکت روسی گازپروم برای مطالعه پروژه ایران ال.ان.جی خبر داد. به نظر نمی رسد پیشرفتی در مذاکرات مربوطه صورت گیرد.
 
گزینه دوم ایران برای تبدیل شدن به صادر کننده ال.ان.جی صادرات گاز به عمان و استفاده از تاسسیات این کشور برای تبدیل گاز
راهبردهای مشترک روسیه و ایران در زمینه ژئوپلتیک منطقه‌ای راه را برای همکاری گسترده شرکت‌های دو کشور خصوصاً در حوزه نفت و گاز هموار کرده است
طبیعی به ال.ان.جی و صادرات محصول به بازار مصرف است که این گزینه نیز عملیاتی نشده است. در برنامه ای که بیژن زنگنه به عنوان وزیر پیشنهادی نفت در دولت دوازدهم ارائه کرد ذکر شده بود که صادرات گاز به عمان از سال ۱۳۹۷ و با ۱۰ میلیون مترمکعب در روز آغاز خواهد شد که این حجم در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ به ۲۵ میلیون مترمکعب در روز خواهد رسید .
 
گزینه دیگر برای ایران صادرات ال.ان.جی از طریق کشتی های مایع سازی گاز طبیعی است. شرکت ملی نفت مذاکراتی با شرکتهای کره ای، چینی و اروپایی برای خرید چنین کشتیهایی انجام داده، ولی تاکنون قرارداد رسمی در این زمینه امضا نشده است.
 
با توجه به تحولات بازار انرژی و تحریم احتمالی دولت ترامپ در مورد آزمایشهای موشکی ایران، جذب سرمایه و تکنولوژی خارجی برای صنعت انرژی ایران به ویژه صنعت ال.ان.جی سخت تر خواهد شد. همچنین با توجه به اشباع بازار ال.ان.جی در حال حاضر با فرض جذب سرمایه، ایران شانس کمی برای حضور فعال در این بخش دارد. با برنامه ریزی درازمدت، جذب سرمایه لازم و افزایش تولید ال.ان.جی با تاسیس واحدهای ال.ان.جی جدید شاید بتوان حضور موثری در این بازار داشت. کاهش ریسک سیاسی در کشور، شرکتهای خارجی را به سرمایه گذاری در ایران تشویق خواهد کرد. طبق سند چشم انداز توسعه، سهم ایران در بازار جهانی گاز که در حال حاضر کمتر از یک درصد است باید به ده درصد برسد که با توجه به تحولات بازار انرژی – ظهور قطبهای جدید در بازار جهانی گاز و شدت مصرف بالای گاز در کشور امکان دستیابی به این هدف آسان نخواهد بود.
 
 
 
نویسنده: امید شکری کله سر، تحلیلگر ارشد امنیت انرژی مستقر در واشنگتن
 

 
کد مطلب: 3558