سفیر اوکراین در تهران در نشست تخصصی ایراس:

«دلایل زیادی برای دید مثبت به آینده روابط ایران و اوکراین وجود دارد»

تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۲
Share/Save/Bookmark
 
موسسه ایراس در نشستی باعنوان «ایران و اوکراین؛ بیست و پنج سال روابط دیپلماتیک و چشم انداز همکاری های پیش رو»، میزبان آقای سرگی بوردیلیاک، سفیر اوکراین در تهران و آقای اکبر قاسمی، سفیر پیشین ج. ا. ایران در اوکراین بود. در این نشست تخصصی که با حضور اعضای شورای علمی ایراس و کارشناسان حوزه اوراسیا برگزار شد، ضمن واکاوی تجربه بیست و پنج ساله روابط دوجانبه، فرصت ها و چالش های پیش روی روابط ایران و اوکراین، به ویژه در حوزه های اقتصادی، صنعتی و ... بررسی شد. گزارش کامل نشست + PDF ...
 
موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) در ادامه سلسله نشست های علمی و تخصصی خود، در نشستی باعنوان «ایران و اوکراین؛ بیست و پنج سال روابط دیپلماتیک و چشم انداز همکاری های پیش رو»، میزبان آقای سرگی بوردیلیاک، سفیر اوکراین در ایران و آقای اکبر قاسمی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در اوکراین بود. در این نشست تخصصی که روز دوشنبه 9 اسفند 1395 به ریاست دکتر بهرام امیراحمدیان و با حضور اعضای شورای علمی ایراس و کارشناسان حوزه اوراسیا برگزار شد، ضمن واکاوی تجربه بیست و پنج ساله روابط دوجانبه، فرصت ها و چالش های پیش روی روابط ایران و اوکراین، به ویژه در زمینه همکاری های اقتصادی، صنعتی و ... بررسی شد. در ادامه، گزارش کامل این نشست تقدیم علاقمندان شده است.
 
دریافت متن کامل (PDF)
 
دکتر بهرام امیراحمدیان: روابط تجاری و اقتصادی ایران و اوکراین متناسب با ظرفیت های موجود در روابط دو کشور نیست. بخش قابل ملاحظه ای از ظرفیت بین دو کشور مورد بهره برداری قرار نگرفته است. در سالی که گذشت یعنی سال شمسی 1395، صادرات ایران  به اوکراین 18 میلیون دلار بود که سهمی کمتر از نیم درصد از صادرات ایران را تشکیل می دهد. این رقم اندکی است اگر بدانیم صادرات ایران به عراق 6.5 میلیارد دلار و به افغانستان 2.5 میلیارد دلار است.
 
در  حالی که واردات ایران از اوکراین، ده برابر صادرات ایران به اوکراین بوده و به رقم 162 میلیون دلار رسیده است. این درحالی است که ما میدانیم که اقتصاد اوکراین میتواند مکمل اقتصاد ایران باشد. اوکراین صنعت پیشرفته ای دارد که می تواند به افزایش مبادلات تجاری و اقتصادی دو کشور کمک کند. در بخش کشاورزی و صنعت و بازرگانی زمینه هایی برای انجام این کار فراهم است که باید مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس مشاهدات من در سفری که همراه هیاتی از وزارت خارجه ایران در سال 2005 به اوکراین انجام شد، سطح روابط در گذشته بیشتر از اکنون بود یعنی روابط ایران و اوکراین در دهه گذشته سیر نزولی داشته است. این در حالی است که همان طور که همه میدانید جمهوری اسلامی ایران شاید جزو معدود کشورهای دنیا است که دارای سیاست خارجی مستقل است و برقراری روابط جمهوری اسلامی ایران با کشورهای دوست، مشروط به روابط با دیگر کشورها نیست. چنان که موضع ایران در مقابل  مساله درگیری بین اوکراین و روسیه نشان داد.
 
ایران اعلام کرد مساله شبه جزیره کریمه، مساله داخلی دو کشور است و ما در این مورد اعلام موضع نمیکنیم. از طرف روسیه از ایران خواسته شده بود که در مجلس شورای اسلامی ایران الحاق کریمه به روسیه به رسمیت شناخته شود، اما این اتفاق رخ نداد.
 
 در هر صورت موضوع ارتقای روابط ایران و اوکراین موضوع بسیار مهمی هست که از آقای سرگی بوردیلیاک سفیر محترم اوکراین درخواست می کنیم در اینباره سخنان خود را ارائه کنند و بفرمایند از نظر آنها موانع توسعه روابط اقتصادی ایران با اوکراین چه می باشد، درحالی که فرصت ها و ظرفیت های زیادی برای همکاری بین دو کشور موجود است.

 
آقای سرگی بوردیلیاک: به نام خدا؛ تشکر میکنم از دعوت شما به این مرکز و امیدوارم این ملاقات، آخرین ملاقات نباشد. من همین دیروز با رییس مرکز تحقیقات بین الملی  وزارت امور خارجه، دکتر امینیان ملاقات داشتم  و ما به این نتیجه رسیدیم که روابط ایران و اوکراین در بالاترین سطح از وضعیت موجودقرار دارد و سیاستمداران هر دو کشور، درک درستی از یکدیگر دارند. اما در همین زمان یکی از مشکلات ما کمبود تماس ها در سطح کارشناسانی است که اتفاقا زمینه ساز سیاستگذاری هستند. در سطح کلان و استراتژیک، ما مشکلی نداریم. به عنوان مثال در ملاقات رییس جمهور ایران جناب آقای دکتر روحانی و وزیر امور خارجه اوکراین آقای کلیمکین، رییس جمهور شما چهار نکته اصلی درباره فرمول روابط دو جانبه مطرح کردند.
 
نکته اول این بود که کشور اوکراین کشور دوست با ایران در اروپا است. نکته دوم اینکه هیچ کشور سومی تاثیری در روابط دوجانبه بین دو کشور نخواهد گذاشت که شما این نکته را تایید کردید. سوم اینکه گفتگو بین ایران و اوکراین در کلیه حوزه ها باز است. چهارم اینکه ایران آماده انجام گفتگوی سیاسی با اوکراین در کلیه سطوح از پایین ترین تا بالاترین می باشد.
 
فرمول روابط استراتژیک این است که اوکراین میتواند ضامن امنیت حوزه های صنعتی ایران باشد و ایران نیز می تواند ضامن امنیت انرژی اوکراین باشد. هرچند در حال حاضر 95 درصد صادرات اوکراین به ایران، محصولات کشاورزی است. درباره آنچه مربوط به امنیت انرژی اوکراین می شود،باید گفت که سال گذشته وزرای انرژی دو کشور دو دیدار داشتند و امسال چندروزپیش یک کارگروه مشترک انرژی در تهران  برگزار شد. در حال حاضر اوکراین یکی از بزرگترین کشورها از نظر ترانزیت انرژی به اروپا میباشد و دو خط لوله از خاک اوکراین عبور می کند و در مقایسه با چند سال پیش وضعیت کاملا تغییر کرده است. پنج سال پیش این حوزه کاملا در زیر کنترل شرکتهای روسیه بود. اما اکنون اوکراین می تواند هم مصرف کننده و هم حامل انرژی های ایران به کشورهای اروپا مثل اتریش، ایتالیا و غیره باشد. آگاه هستیم که وضعیت موجود کاملا مطابق دیدگاه ریاست جمهوری ایران، یعنی دکتر روحانی میباشد.
 
پتانسیل ما برای روابط دو جانبه خیلی وسیع تر است. مثلا اوکراین یکی از شش کشور دنیا است که قابلیت تولید دستگاه های هوا فضا را دارد و اوکراین یکی از ده کشور دنیا است که سیکل کامل تولید هواپیما دارد و من اینجا با خوشحالی به شما خبر میدهم که در حال حاضر مذاکرات برای انتقال فناوری تولید هواپیما به ایران در اصفهان انجام می شود. زمانی که استوارنامه خود را به رییس جمهور شما تحویل میدادم، گفتم که آرزو دارم هواپیماهای ساخته شده در ایران را ببینم. اوکراین همچنین یکی از 20 کشور دنیا است که کشتی تولید می کند. مثلا بزرگترین ناو هواپیمابر چین، در اوکراین ساخته شده است. اگر ملیت پرسنل های شرکتهای بزرگی مانند گوگل و شرکت های پیشرفته دیگر دنیا در زمینه آی تی را بررسی کنید، می بینید که بیشترین سهم بین کارمندان و برنامه ریزان آنها را هم اوکراینی ها در کنار هندی ها تشکیل می دهند.
 
ما تصمیم بزرگی هم داریم برای پیشرفت در روابط فنی و نظامی، جنگ اوکراین با روسیه، ما را در این زمینه ترغیب کرده است. همه می دانند که بزرگترین قرارداد فروش تانک در دنیا، بین اوکراین و پاکستان به امضا رسیده است. اگر به صنایع کشاورزی برمی گردیم که یک سوم خاک سیاه در دنیا متعلق به اوکرین است. درحال حاضر اوکراین در میان 5 صادرکننده بزرگ گندم دنیا قرار دارد. هر یک دوم بطری روغن آفتاب گردان دنیا، ساخت اوکراین است. همه این موارد نشان می دهند که چه پتانسیل بزرگی در روابط دو کشور وجود دارد اما از آن حداقل استفاده می شود. حداکثر استفاده از این پتانسیل حدود10 الی 15 درصد است.
 
در سال 2004 و 2005 تبادل کالا ایران و اوکراین بسیار بیشتر بود، ولی بعدها به دلایلی وضعیت عوض شد. فکر می کنم یک رومانتیسم سیاسی هم در کشور شما و هم در کشور ما نقش خود را ایفا کرده است. شاید دلیل آن کمبود اطلاعات و متدولوژی افرادی است که به سیاست گذاران ما مشاوره می دهند. حتی در زمان اوج تحریم ها در سال های 2007 و 2008 نیز ایران و اوکراین قراردادهایی با هم منعقد کردندکه در حال حاضر هم اجرا میشود. به هر حال ما 10 سال رکود در روابط داشتیم. اما با لغو تحریم ها که دلیل اصلی آن هم برجام، یکی از بزرگترین دستاورد دیپلماسی ایران و به خصوص وزیر امور خارجه ایران دکتر ظریف میباشد، این وضعیت تغییر کرده است. در سال گذشته برای اولین بار در 12 سال گذشته، کمیسیون مشترک تجاری و اقتصادی بین دولتی برگزار و یک سند بسیار مهم امضا شد که می توان از آن به عنوان نقشه راه در روابط دو جانبه نام برد. در این سال اولین سفر وزیر امور خارجه اوکراین به ایران پس از 15 سال تاخیر انجام شده و اولین رایزنی های سیاسی بعد 10 سال و اولین رایزنی های کنسولی نیز پس از 10 سال برگزار شد. اولین رایزنی های بانک های مرکزی در سطح ریاست  برگزار شد و چند سفر در سطح وزرای انرژی، کشاورزی و حتی وزارت دفاع انجام شد. برای سال جدید، برنامه ها حتی فشرده تر از این است. همانطور که گفتم  تاکنون دو کمیسیون برگزار شده؛ کارگروه حمل و نقل و کارگروه انرژی. زمانی که گروه انرژی ایران به اکراین سفر کرد، همه چیز صادقانه به آنها نشان داده شد. در ماه مارس من باز به کی یف سفر می کنم و پس از حدود دو هفته کمسیون مشترک دو کشور در اوکراین برگزار می شود. در ماه می نیز باردیگر رایزنی های سیاسی برگزار شده و ما هم بسیار در انتظار دکتر ظریف هستیم.  اوکراین آمادگی پذیرایی از دکتر لاریجانی را نیز دارد. گروه های دوستی در هر دو مجلس تشکیل شده است و من با آنها دیدار داشتم که افرادی بسیار محترم هستند. در حال حاضر هم امکان سفر رییس جمهور اوکراین به ایران بررسی میشود که اگر این اتفاق صورت  بیافتد، این اولین سفر ریاست جمهوری اوکراین به ایران از سال 1992 میلادی خواهد بود.
 
یک خبر امیدوارکننده این است که تبادل کالا در سال 2016 میلادی، 32 درصد افزایش یافته است و بنا بر آمار تجاری اوکراین این حجم تبادل کالا به 745 میلیون دلار رسیده است. این افزایش در حالی صورت گرفت که حدود 45 درصد تبادل کالا، از طریق کشورهای سوم صورت میگیرد؛ مثلا از طریق چین، امارات یا ترکیه و... پیش بینی می شود تبادل کالای دو کشور به یک میلیارد افزایش یابد. پس به طور کلی دلایل زیادی برای دید مثبت به روابط دوجانبه وجود دارد.
خیلی ممنونم از توجه و صبر شما.
 

آقای اکبر قاسمی: همانطور که آقای سرگی بوردیلیاک اشاره نمودند، ظرفیت های بالقوه در ارتباط با مناسبات اوکراین و ایران بسیار فراوان است. به نظر من بهترین تعبیری که با استفاده از تئوری های بین المللی و دانش ژئوپلیتیک میتوان داشت این است که اوکراین و ایران در دو منطقه ریم لند و هارت لند قرار دارند. شما می دانید که در تئوری های مکیندر و اسپایکمن، دو تئوریسین بزرگ، دو نقطه مهم به عنوان نقاط  ژئوپولوتیک، ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک تعریف شده اند، یکی ریم لند که خلیج فارس و کناره های آن است و یکی هارت لند که اوکراین است.
 
آمارهایی که از روابط دو کشور در 25 سال گذشته که اکنون این مناسبت گرامی داشته می شود، نشان می دهد که بین ایران و اوکراین بیش از 120 سنددرطی 5 دوره ریاست جمهوری امضاشده است. بیش از 15 سندآن جنبه  معاهده  وموافقتنامه   دارند. درتمامی این اسناد پایه های مناسبات بین دو کشور بر اساس معاهده اصول محبت و دوستی که بین مرحوم آیت الله رفسنجانی و آقای کراوچوک اولین رئیس جمهور اوکراین درسال 1371 (1992) بنا گذاشته شده است. بیش از 15 عرصه مهم  مناسبات تهران و کی یف شکل گرفته است، یعنی درهمه عرصه ها ساختارها و بردارهای حقوقی و تشکیلاتی وجود دارد. به لحاظ فرهنگی و روحی و انسانی، بین دو کشور چه در سطح مردمی، چه در سطح نخبگان و فرهیختگان نسبت به یکدیگر هیچگونه شائبه ونقطه تاریک و منفی وجود ندارد.
ادامه دارد ...
 
دریافت متن کامل (PDF)
 
 
کد مطلب: 3072