گزارش آنلاین میزگرد ایراس و ریاک: «همکاری های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم انداز»

تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۵۱
Share/Save/Bookmark
 
 
موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و شورای روابط بین الملل روسیه (ریاک) در ادامه همکاری های مشترک علمی-پژوهشی عصر سه شنبه 24 اسفند (14 مارس) به وقت تهران میزگرد مشترکی در خصوص بررسی وضع موجود روابط و چشم انداز همکاری های ایران روسیه برگزار می کند.

سخنرانان اصلی این ویدئو کنفرانس که هم اینک به شکل آنلاین در محل موسسه ایراس در ایران و در محل شبکه بین المللی ریانووستی در روسیه، در حال برگزاری می باشد آقایان؛
 
 ایگو ایوانف، وزیر امور خارجه اسبق روسیه و رئیس شورای روابط بین الملل روسیه (ریاک)
 مهدی سنایی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه
 محمدکاظم سجادپور، رئیس مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی وزارت امور خارجه، سفیر سابق ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد و عضو شورای علمی ایراس
محمود شوری، مدیر گروه مطالعات روسیه در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و عضو هیات مدیره و عضو شورای علمی ایراس 
ولادیمیرساژین، استاد دانشگاه های مسکو و پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات شرق شناسی آکادمی علوم روسیه 
نینا مامدوا، دانشیار دپارتمان اقتصاد جهانی در دانشگاه دولتی مسکو و مدرسه عالی اقتصاد، سرپرست دپارتمان مطالعات ایران در موسسه مطالعات شرقی


 داوود کیانی، قائم مقام موسسه مطالعات ایران و اوراسیا، دانشیار روابط بین الملل دانشگاه ازاد اسلامی و عضو شورای علمی ایراس
 سیدرسول موسوی، مشاور رئیس دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه، سفیر سابق ایران در تاجیکستان، فنلاند و استونی و عضو شورای علمی ایراس 
و النا دونایوا، پژوهشگر ارشد دپارتمان مطالعات ایران در موسسه مطالعات شرقی و دانشیار زبان فارسی در دانشگاه دولتی مسکو



می باشند و درباره موضوعاتی چون؛ ایران و روسیه، آینده روابط بین المللی خود را چگونه می بینند؟ چه برآوردی از همکاری های استراتژیک فی مابین در جهانی در حال تغییر دارند؟ چشم انداز همکاری ایران و روسیه در مناطق خاورمیانه، آسیای مرکزی و افغانستان چگونه است؟ فرصت های همکاری در حوزه های امنیتی و مبارزه با تروریسم کدام است؟ چه آینده ای برای همکاری های دوجانبه تجاری و اقتصادی متصور است؟ و نیز، همکاری آن ها با طرف های ثالث و سازمان های بین المللی چگونه خواهد بود؟، سخنان خود را ارائه خواهند داد.

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) مباحث مطرح شده در این میزگرد را به صورت آنلاین در اختیار علاقمندان قرار می دهد:


ویدئو کنفرانس مشترک موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و شورای روابط بین الملل روسیه (ریاک) با سخنان ایگو ایوانف، وزیر امور خارجه اسبق روسیه و رئیس ریاک آغاز شد. ایوانف سخنان خود را  با تقدیر از همکاری های ثمربخش ایراس و ریاک در زمینه تهیه کتاب مشترک آغاز کرد.

وی با اشاره به لزوم رویکرد سیستماتیک به روابط ایران و روسیه برای توسعه تماس ها بین دو کشور و تحکیم دستاوردها، به شرایط مساعدی که پس از انعقاد برجام در روابط ایران و روسیه ایجاد شده، برجام را دستاورد ارزشمند برای جامعه جهانی دانست. وزیر امور خارجه سابق روسیه با تاکید بر ضرورت دعوت از جهان برای اجرای مفاد برجام، بازنگری در آن را غیرضروری دانست.

رئیس ریاک گفت که در کتاب «همکاری های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم انداز» تصویری سیستماتیک از روابط ایران و روسیه به خوانندگان معرفی شده است.  ایوانف موضع ایران و روسیه درباره حل و فصل بحران سوریه را در راستای مقابله با بی ثباتی در منطقه سازنده دانست. وی این همکاری را زمینه مشارکت بلند مدت ایران و روسیه در حوزه های مختلف برشمرد.


دکتر مهدی سنایی سفیر ایران در روسیه دومین سخنران ویدئو کنفرانس مشترک ایراس و ریاک بود. دکتر سنایی با تقدیر از شورای روابط بین الملل روسیه (ریاک)، انتشار کتاب «همکاری های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم انداز» به زبان های روسی- انگلیسی و فارسی کاری ارزشمند دانست. وی توسعه ابعاد مختلف روابط ایران و روسیه را قابل توجه دانست که نیازمند پشتیبانی تئوریک از سوی محافل کارشناسی و نخبگان است که این امر نیز از اهداف همکاری های ایراس و ریاک می باشد.

سفیر ایران در روسیه با اشاره به سفر پیش روی رئیس جمهوری ایران به مسکو، نهمین دیدار روسای جمهور دو کشور را یک گام مهم  در راستای توسعه هر چه بیشتر روابط دو کشور بر پایه منافع مشترک دانست.

دکتر سنایی مبارزه با تهدید تروریسم، احترام به حاکمیت ملی کشورها و دوری از استانداردهای دوگانه را از رویکردهای مشترک ایران و روسیه به مسایل جهانی معرفی نمودند و به همکاری های منطقه ای ایران و روسیه در گذشته در تاجیکستان اشاره نمودند.

سفیر ایران در روسیه در ادامه گفت روابط اقتصادی دو کشور در حال تحول رو به رشد است و اسناد امضا شده می تواند حجم این روابط را به سطح قابل قبولی برساند. دکتر سنایی ارتباط متقابل مردم دوکشور را از طرق گوناگون از جمله نهادهای مردمی ضروری دانستند.

ایگور ساژین با منحصر به فرد دانستن کتاب بررسی جامع روابط ایران و روسیه، کار مشترک ایراس و ریاک که با همکاری کارشناسان ایران و روسی تنظیم شده است، از ادامه این نوع اقدامات در موسسه شرق شناسی روسیه خبر داد. وی با کمکی که این نوع همکاری ها به درک بیشتر دو طرف از هم می کند، گفت نباید اکنون از روابط راهبردی ایران و روسیه گفت بلکه باید از روابط دراماتیک گفت. وی با اشاره به همکاری های تاریخی در تاجیکستان، افغانستان و سوریه، ضمن قابل تقدیر دانستن این همکاری ها، اما سطح همکاری های راهبردی را بالاتر دانست.

ساژین به سخنان آخرین سفیر ایران در شوروی در گفتگو با ایراس که ایران و روسیه نمی توانند متحدین راهبردی باشند اما می توانند راهبرد توسعه روابط داشته باشند، این سخن را کلیدی و درست دانست.


این کارشناس روسی گفت سفر رئیس جمهوری ایران به روسیه می تواند به توسعه بیشتر روابط دو کشور کمک کند. وی نیز با اشاره به رویکردهای مشترک ایران و روسیه به مسایل جهانی، گفت با همکاری بیشتر علمی چون کتاب بررسی جامع روابط ایران و روسیه به ایجاد مشارکت راهبردی دو کشور کمک خواهد کرد.

خانم نینا مامدوا سخنان خود را با اشاره به اشتراک منافع ایران و روسیه در مقابله با تهدیدها آغاز کرد و گفت همین مشارکت در پروژه های منطقه ای می تواند به توسعه روابط دو کشور کمک کند و این نوع همکاری هم در سطح سیاسی و هم در سطح اقتصادی سودمند خواهد بود. مامدوا ژئوپلتیک ایران را منحصر به فرد دانست و گفت بدون ایران برخی پروژه های منطقه ای غیرممکن است.

این کارشناس روسیه با اشاره به اعلام آمادگی ایران برای همکاری در سازمان ها و نهادهای منطقه ای، از استقبال روسیه از الحاق و همکاری ایران با این نهادها از جمله اتحادیه اوراسیا گفت.

مامدوا گفت تعامل با ایران به حضور روسیه در بازار جنوب آسیا و دسترسی به این منطقه کمک می کند. وی در ادامه پروژه یک جاده یک کمربند چین بدون حضور ایران را نیز غیرعملی دانست.

وی گفت مشکلات و موانع توسعه روابط ایران و روسیه رفع شدنی است و این همکاری ها از جمله کریدور شمال-جنوب جایگاه ایران و روسیه در جاده ابریشم را نیز افزایش می دهد. 

مامدوا همکاری سه جانبه ایران-روسیه و جمهوری آذربایجان را قابل بسط به فرمول های جدید چون ایران-هند و روسیه دانست که می تواند موجب توازن این پروژه ها در برابر طرح یک جاده یک کمربند چین دانست.


این کارشناس روس با اشاره به حساسیت ایجاد شده درباره عضویت ایران در شانگهای، و عدم تمایل ایران در سال های اخیر به این عضویت، مزیت های امنیتی عضویت در شانگهای برای ایران را برشمرد. 

مامدوا باشگاه انرژی سازمان شانگهای را نیز از نقاط قوت این سازمان دانست و خواستار توجه ایران به این جنبه از همکاری ها شد. 
وی همکاری های ایران و روسیه را شکل دهنده بنیادهای اعتماد دوجانبه دانست که می تواند استقلال ایران و روسیه در مسایل جهانی را افزایش دهد.

گری گوری لوکیانف نیز در ادامه این ویدئو کنفرانس نقطه نظرات خود درباره چالش های افغانستان و نقاط منفی در همکاری ایران و روسیه بیان نمود. لوکیانف روابط ایران و روسیه را تهدیدمحور دانست که هنوز مشخصه های مشارکت راهبردی را دارا نمی باشد. وی عامل تاریخی چون جنگ و اختلاف نظرها درباره مسایل گذشته را از موانع مشارکت راهبردی ایران و روسیه معرفی کرد.

لوکیانف ایجاد ثبات در همکاری ها نمی تواند بر پایه همکاری در برابر چالش ها ایجاد شود. وی خواستار ایجاد پایه های مستحکم و عینی برای همکاری ایران و روسیه شد که تکیه گاه محکمی برای روابط دو کشور باشد. این کارشناس روس بر ضرورت پشت سر گذاشتن اختلاف ها از سوی دو کشور شد.


با این حال وی همکاری ایران و روسیه در افغانستان برای حل بحران این کشور و ثبات سازی در افغانستان خواستار شد.

خانم النا دونایوا از جمله کارشناسان روسی بود که در این ویدئو کنفرانس دیدگاه خود درباره روابط ایران و روسیه را بیان کرد. دونایوا با اشاره به کاهش روابط ایران و روسیه در سال 2015، و سخنان مقامات سیاسی دو کشور درباره رشد 80 درصدی گردش تجاری ایران و روسیه در سال 2016، روابط دو کشور را رو به جلو دانست.

این کارشناس روس از مشارکت شرکت های روسی در پروژه های ایرانی از جمله نیروگاه های حرارتی در بندرعباس سخن گفته و این همکاری ها را قابل گسترش دانست. دونایوا بیشتر بر همکاری های ترانزیتی و مزیت های آن در روابط دوجانبه و منطقه ای ایران و روسیه تاکید کرد.
 
وی پروژه های جدید در همکاری ایران و روسیه از جمله در حوزه نفتی و گازی را هم مهم ارزیابی کرد و خواستار همکاری دو کشور در فناوری های برتر و رقابت پذیر شد. این کارشناس روسی صدور صنعت روسیه به بخش انرژی ایران را نیز مثبت ارزیابی نمود که می تواند موجب توسعه صنعت روسیه در این زمینه شود.

النا دونایوا کتاب بررسی جامع روابط ایران و روسیه را نیز کار ارزشمندی برای کمک به توسعه روابط ایران و روسیه دانست و خواستار همکاری های بیشتر در اینباره شد.
 
دکتر داوود کیانی قایم مقام موسسه ایراس به عنوان اولین سخنران ایرانی این ویدئو کنفرانس با تقدیر از شورای روابط بین الملل روسیه (ریاک)، در زمینه همکاری ایران و روسیه در سوریه دیدگاه خود را بیان کرد. دکتر کیانی بحران سوریه را پایه استراتژیک در روابط ایران و روسیه دانست که امیدها درباره روابط دوجانبه دو کشور را نیز افرایش داد.


قائم مقام ایراس گفت منافع امنیتی ایران و روسیه در منطقه در زمینه مقابله با یکجانبه گرایی و مبارزه با تروریسم مشترک است. وی با تاکید بر اینکه ایران هرگز نقشی در تعارض با منافع روسیه در حوزه نزدیک نداشت و روسیه نیز مخالف ایفای نقش ایران در سوریه و عراق نیست، اما گفت این رابطه و همکاری در آینده دچار چالش هایی خواهد بود از جمله به دلیل تغییر ساختار نظام به یک نظام چند قطبی که دشواری هایی برای روسیه ایجاد خواهد کرد.

دکتر کیانی خواستار بازتعریف روابط روسیه و ایران شد و یکی مشکلات را در عدم اطمینان از تعریف جایگاه ایران در سیاست خارجی روسیه و متقابلا جایگاه روسیه در سیاست خارجی ایران دانست. قائم مقام روسیه نگرانی ها درباره همکاری بین روسیه و ترکیه در ایران را نیز بازتابی از این چالش ارزیابی کرد و خواستار گفتگوهای بیشتر درباره اختلافات در روابط دوجانبه و چندجانبه شد.

وی کتاب بررسی جامع روابط ایران و روسیه را نیز یک گام درباره بیان اختلاف ها و سوتفاهم ها در روابط روسیه از طریق نخبگان و کارشناسان دو کشور دانست که به رفع این موانع در روابط ایران و روسیه کمک می کند.

دکتر محمدکاظم سجادپور، سخنران بعدی ویدئو کنفرانس ایراس و ریاک بود. دکتر سجادپور در پاسخ به سوال کارشناسان روس درباره روابط ایران و روسیه گفت پاسخ به این پرسش روشن است؛ روابط دو کشور رو به رشد و جدی است. وی با تاکید بر افزایش مناسبات دو کشور فراتر از ضرورت های همسایگی به چارچوب ها و چشم انداز روابط ایران و روسیه پرداخت. 


دکتر سجادپور چگونگی فکر کردن درباره روابط ایران و روسیه را مهم ارزیابی کرد و گفت این رابطه باید آنقدر قوی باشد که حوادث و رویدادهای جهانی نتواند آن را متاثر سازد. وی نقش ایران و روسیه در سطح جهانی را مکمل دانست که نمود عینی آن اکنون در سوریه مشاهده می شود. وی یک مفهوم دیگر در روابط ایران و روسیه را روابط متوزان دانست که در حال شکل گیری است.

رئیس مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی وزارت امور خارجه میران توافقات سیاسی و حقوقی را به وجود آورنده ساختار محکم در روابط ایران و روسیه ارزیابی کرد و خواستار شکل گیری ساختارهای چندجانبه در روابط ایران و روسیه و همچنین ساختار مردمی شد. دکتر سجادپور اراده موجود در دو کشور درباره روابط دوجانبه را نیز بسیار حائز اهمیت دانست.


وی در اشاره به چالش ها به چالش واژه و مفهوم پرداخت و مفاهیمی چون روابط راهبردی و غیرراهبردی را غیرضروری دانست. وی به چالش کلیشه و انتظارات بیش از حد نیز اشاره کرد که می تواند روابط دو کشور را تحت تاثیر قرار دهد.

دکتر سجادپور جهت رایزنی های ایران و روسیه که تقریبا روزانه است نیز مهم دانست. وی دیدگاه ها و تحلیل ها درباره احتمال تغییر جهت روابط ایران و روسیه بر اثر دخالت عوامل سوم از جمله آمریکا را رد کرد.

این استاد دانشگاه گسترش روابط ایران و روسیه را به نفع مناطق پیرامون خاورمیانه، آسیای مرکزی و در کل اوراسیا و همچنین صلح و ثبات جهانی ارزیابی کرد. وی همچنین رابطه خوب ایران و روسیه را موجب دور شدن این کشورها از کانون های بحران دانست و تاکید کرد مستقل کردن این رابطه از نوسانات عوامل سوم بسیار کلیدی است.

دکتر محمود شوری نیز در ادامه این ویدئو کنفرانس انتشار کتاب مشترک پژوهشگران ایرانی و روسی را قابل تقدیر دانست که نشانه بلوغ روابط ایران و روسیه است تا حدی که کارشناسان دو کشور می توانند به بحث و بررسی بی شایبه این رابطه بپردازند.


دکتر شوری در پاسخ به سخنان آقای ایگور ساژین درباره استراتژیک بودن یا نبودن رابطه ایران و روسیه گفت چنین نگاه های بدبینانه ای به مثابه نگاه کردن به نیمه خالی لیوان است. وی بخش عمده روابط ایران و روسیه را بیشتر قابل توجه دانست و خواستار توجه بیشتر به مفهوم مفید بودن روابط ایران و روسیه شد. 

این عضو شورای علمی ایراس با تاکید بر مفید بودن رابطه ایران و روسیه در ادامه با مورد توجه قرار دادن همکاری ایران و روسیه در سوریه، گفت اگر ایران نبود حتما روسیه نمی توانست به دستاورد فعلی در سوریه برسد و به طور متقابل ایران نیز بدون روسیه نمی توانست به دستاورد فعلی خود دست یابد.
 
دکتر شوری از منظر مفید بودن رابطه ایران و روسیه درباره مقابله با افراط گرایی و تعریف نظم منطقه ای در خاورمیانه گفت این رابطه می تواند به ساز وکارهای مفیدتر نیز دست یابد. وی نوعی تقسیم وظیفه بین ایران و روسیه در منطقه را ممکن و تعیین کننده دانست.

این پژوهشگر ارشد مسایل روسیه خواستار حرکت به تعیین موضوعات همکاری بیشتر در زمینه هایی شد که دستاوردهای بیشتری برای دو کشور خواهد داشت.


دکتر سیدرسول موسوی با قابل قبول دانستن نقدها به رابطه ایران و روسیه، همکاری دو کشور را قابل توسعه در مسایل مختلف دانست و به حوزه های همکاری دو کشور در خزر و مقابله با تروریسم و انرژی و از جمله ثبات بهای نفت اشاره کرد.

دکتر موسوی به موضوع مقاله خود در کتاب بررسی جامع روابط ایران و روسیه درباره افراط گرایی اشاره کرد و خواستار تفاوت قایل شدن بین افراط گرایی دینی و اسلام سیاسی به عنوان جریان فکری معتدل شد که می تواند یک راهبرد برای حل مساله تروریسم در جهان کنونی باشد.

وی با بیان اینکه افراط گرایی دینی نوعی انحراف از اسلام سیاسی است، بر پیشنهاد خود بر اینکه همکاری ایران و روسیه در مبارزه با افراط گرایی می تواند به مبارزه با اسلام هراسی نیز تسری یابد چرا که مقابله با اسلام هراسی نوعی راهکار برای حل افراط گرایی است.

دکتر موسوی از لزوم تبدیل مباحث فکری به مباحث راهبردی گفت و راهکار نظامی با این بحران را ناکافی دانست. وی کتاب مشترک ایراس و ریاک را نیز آغازی بر همکاری های فکری ایرانی-روسی معرفی کرد.
 
در بخش پایانی ویدئو کنفرانس آنلاین ایراس و ریاک، حاضران در دو مجموعه به طرح سوالات خود پرداختند.
 
دکتر سنایی سفیر ایران در روسیه در پاسخ به یک پرسش درباره سطح روابط اقتصادی دو کشور، گفت این رابطه بسیار توسعه یافته اما من نمی خواهم به مباحث مطرح درباره استراتژیک بودن یا نبودن این رابطه وارد شوم. دکتر سنایی گفت این مفهوم بیشتر یک مفهوم جنگ سردی است و آنچه مهم است این است که اگر چه حجم روابط ایران و روسیه چندان بزرگ نیست اما در سال 2016 حدود 80 درصد افزایش یافته است که این رقم بی سابقه است. ضمن اینکه ایران در لیست کشورهایی که گردشگر به روسیه اعزام می کنند نیز در دو سال اخیر در رتبه اول قرار داشته است.وی با بیان اینکه اگر این رقم حفظ شود، حجم روابط بسیار چشمگیر خواهد شد.  دکتر سنایی خواستار حفظ و تثبیت این روند رایزنی ها و تماس ها شد. سفیر ایران و روسیه با تایید اینکه همواره رابطه ایران و روسیه متاثر از عامل سوم بوده، توسعه مناسبات دو کشور را عامل مهم در کاهش اثر این عوام سوم دانست. وی خبر داد که بیش از 10 سند برای امضا در جریان سفر رئیس جمهوری ایران به روسیه آماده شده است.
 
ایوانف رئیس ریاک نیز در پاسخ به این پرسش گفت علاقه ای به وارد شدن به بحث راهبردی بودن یا نبودن روابط ایران و روسیه ندارد و گفت این هدف کاری برای یک سال و دوسال نیست و حداقل ده سال برای راهبردی ساختن این رابطه لازم است. وی نبودن اختلاف در روابط را غیرممکن دانست. ایوانف در ادامه تاکید کرد تصمیم های سیاسی دو کشور برای این رابطه در مسیر درست قرار دارد.


 
ایگور ساژین در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران درباره تلاش غرب برای تغییر رژیم ایران گفت که 39 سال عمر جمهوری اسلامی ایران نشان دهنده شکست این تلاش ها و ثبات این کشور است.
 
ایوانف وزیر خارجه سابق روسیه در پاسخ به پرسش خبرنگار تلویزیون ایران درباره رابطه روسیه و اسرائیل گفت توسعه روابط روسیه با همه بازیگران منطقه به مسکو کمک می کنند در بسیاری از مسایل منطقه قدرت بازیگری به عنوان یک عامل میانجی و کلیدی داشته باشد و نقش مفیدی در سیستم منطقه ای ایفا کند.
 

دکتر سنایی در پاسخ به یک خبرنگار درباره اعتراض هایی که در زمان استفاده روسیه از پایگاه نظامی همدان ایجاد شد، گفت نمی توان وجود کلیشه های تاریخی را انکار کرد اما در هر صورت بین ایران و روسیه مشکل خاصی وجود ندارد.
 
دکتر محمد کاظم سجادپور در پاسخ به پرسشی که دکتر سنایی سفیر ایران در روسیه در زمینه چگونه نزدیک ساختن جوامع دو کشور به تصمیم افزایش مناسبات گفت در ایران نگاه دو قطبی نسبت به روسیه وجود ندارد. وی در ادامه تاکید کرد درباره مسایل سیاست خارجی در مجموع بین جامعه و نخبگان اجماع وجود دارد اما در عین حال نباید به مسایلی مثل بحران سوریه نگاه یکجانبه داشت. با این حال دکتر سجادپور وجود پرسش در جامعه ایران نسبت به این مسایل از جمله درباره رابطه روسیه و آمریکا را مطرح کرد. وی طرح نگاه های مختلف درباره روابط ایران و روسیه را هم عامل عبور از کلیشه ها دانست.

 

دکتر سجادپور بحث بیشتر در قالب چاپ کتاب، مقاله و دیدار و سمینارها را نیز از راهبردهای مهم برای افزایش تفاهم درباره رابطه ایران و روسیه معرفی کرد.
 
پایان گزارش/
 
 
کد مطلب: 3102