توصيه مطلب
۰
 
«سابقه و دورنماي فرهنگ و زبان فارسي در قزاقستان و تاثير آن در روابط دو كشور»
در گفتگوي دكتر گل‌بخت برگن‌‌ووا با ايراس
 

«سابقه و دورنماي فرهنگ و زبان فارسي در قزاقستان و تاثير آن در روابط دو كشور»
 
ايراس: ايران و قزاقستان دو كشور همسايه در مرزهاي آبي خزر، اشتراك‌هاي فرهنگي بسياري در زمينه‌ي اصطلاحات زباني و اعتقادات مذهبي دارند. سال‌هاي پس از استقلال فرصت مناسبي جهت بازشناسي و خودآگاهي براي ملت و دولت قزاقستان به وجود آورد و اين كشور توانست ريشه‌هاي مشترك فرهنگي خود را با ديگر همسايگانش ازجمله ايران مورد بازشناسي قرار دهد. در سال‌هاي اخير ارتباطات فرهنگي ايران و قزاقستان افزايش داشته است كه آن جمله مي‌توان به تبادل دانشجويان، ترجمه آثار و برگزاري همايش‌ها اشاره كرد. در این راستا برای شناخت و درک بهتر اولویت‌ها، اهداف و دامنه روابط میان دو كشور موسسه مطالعات ايران و اوراسيا (ايراس) گفتگويي را با دكترگل‌بخت برگن‌‌ووا، دانشجوي دكتراي زبان فارسي در ايران، ترتيب داده كه مشروح آن در ادامه از نظر مي‌گذرد؛

خانم دكتر گل‌بخت برگن‌ووا، لطفاً بفرماييد ارتباطات فرهنگي ميان ايران و قزاقستان در حوزه‌هايي چون تبادل دانشجو، ترجمه آثار ادبي و برگزاري همايش‌ها و نمايشگاه‌هاي فرهنگي چگونه است؟
ارتباطات فرهنگي ميان دو كشور سابقه ديرينه دارد. به گفته محققان ايران و قزاقستان حتي قبل از اسلام هم با يكرديگر ارتباط داشته‌اند. قزاقستان قبلاً جزء كشور شوروي بوده است پس از فروپاشي شوروي و استقلال، برنامه اين كشور برقراري ارتباطات نزديك با تمام كشورهاي همسايه بوده است كه ايران هم از اين قاعده مستثني نبوده است. در سال ۱۹۹۱ قزاقستان به عنوان یک کشور مستقل اعلام شد و از آن پس رابطه این دو کشور همسایه نزدیک شد. سفارت اسلامی ایران در قزاقستان و همچنین سفارت قزاقستان در ایران تاسیس شد. با تاسیس سفارت و نزدیک شدن روابط این دو کشور زمینه تبادل اطلاعات و توسعه سازمان‌های مختلف در این دو كشور ایجاد شد و ایران و قزاقستان در زمینه‌های مختلفی چون سیاسی، اقتصادی و مخصوصا فرهنگی و علمی با هم همگام شدند.

وضعيت زبان فارسي در قزاقستان در ميان زبان‌هاي خارجي فعال در كشور شما به چه صورت است و بيشتر در چه زمينه‌هايي به آن پرداخته شده است؟
آموزش زبان فارسي در قزاقستان از سال ۱۹۸۹ شروع شده است. از آنجا كه قزاقستان از ديرباز با كشورهاي شرقي در ارتباط بوده است، متخصصان شرق شناس آن زبان‌هاي شرقي از قبيل فارسي، عربي و چيني را ياد مي‌‌گرفته‌اند. در مورد تبادل دانشجو: در سال ۱۹۹۱ رئيس دانشگاه الفارابي با چند هيئت به ايران آمد كه در پايان سفر قراردادي در مورد تبادل دانشجو ميان دانشگاه تهران و دانشگاه الفارابي امضاء شد. در حال حاضر اين قرارداد وارد مرحله اجرايي شده است. اولين بار گروه از دانشجويان قزاق در سال ۱۹۹۲-۱۹۹۱ به دانشگاه تهران و موسسه دهخدا اعزام شدند.

اهم تحولات فرهنگي در حوزه زباني روابط ايران و قزاقستان در سال‌هاي اخير چه بوده است؟ چه تدابير عملي براي تقويت همكاري در اين زمينه انديشيده شده است؟
ايران و قزاقستان اشتراك‌هاي فرهنگي بسياري دارند. در سال‌هاي اخير ارتباطات فرهنگي ايران و قزاقستان افزايش داشته است كه آن جمله مي توان به تبادل دانشجويان ، ترجمه آثار و برگزاري همايش‌ها اشاره كرد. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي فعاليت ‌هاي بسياري در اين زمينه داشته است.
هر ساله اساتيد و محققان علاقه‌مند به زبان فارسي به ايران دعوت مي‌شوند. اساتيد و دانشجويان ما در نمايشگاه‌هاي بين المللي كتاب ايران شركت مي‌كنند. رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در قزاقستان مرتب ميزگرد، كنفرانس، شب شعر و المپياد برگزار مي‌كند.

ترجمه آثار نويسندگان و شاعران ايراني تا چه حد در آشنا نمودن مردم قزاق با فرهنگ و آداب و رسوم ایرانی نقش داشته است؟ چه كتاب هايي ترجمه و تاليف شده است؟
زبان فارسي زبان شعر است. هفت شاعر ايراني فردوسي، رودكي، عمرخيام، حافظ، سعدي، مولوي در كشور قزاقستان به «هفت ستاره» شرقي معروفند. مردم از طريق ترجمه آثار اين بزرگان با فرهنگ ايراني آشنا شده‌اند. نسخه كامل آثار شاعران ايراني فقط به روسي ترجمه شده است و مردم ما بيشتر از طريق زبان روسي با اين آثار آشنا شده‌اند. البته گزيده‌اي از آثار مثل داستان رستم شاهنامه نيز به زبان قزاقي ترجمه شده است.
در قزاقستان مردم ايران را با خواندن خيام، حافظ و فردوسي مي‌شناسند. از طریق این آثار مردم قراق متوجه شباهت‌های فرهنگی بین قزاقی و ایرانی مانند عید نوروز که در دو کشور موسوم است، شده‌اند.

رایزنی جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان چه فعاليت‌هايي در اين زمينه داشته است و چه نقشي در توسعه روابط فرهنگی دو کشور داشته است؟
رایزنی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۹۹۵ در قزاقستان در حال فعالیت است. این سازمان در توسعه روابط فرهنگی دو کشور تاثیر بسزایی داشته و دارد. از جمله افراد بر جسته این سازمان دکتر مهدی سنایی بوده که در زمان ايشان سطح تعاملات فرهنگي دو طرف در اوج خود قرار داشته است. پيش از شروع به كار رايزني فرهنگي ايران در قزاقستان، زبان فارسي تنها در يك دانشگاه تدريس مي‌شد. ولي پس از آن گروه زبان فارسي در چندين دانشگاه تاسيس و شروع به كار نمود.
در زمان ریاست جناب مهدی سنایی کارهای زیادی جهت بالا بردن روابط فرهنگی و علمی ایران و قراقستان صورت گرفت. از جمله کتاب‌های فرهنگی و ادبی از زبان فارسی به زبان قزاقی ترجمه شده و در این زمینه کتاب‌های زیادی نوشته شده بود. مرکز فرهنگی رایزنی جمهوری اسلامی ایران با دانشگاه‌‌های قزاقستان مخصوصا با دانشگاه‌هايی که زبان فارسی می‌آموزند ارتباط نزدیکی داشت. از جمله هدیه کتاب‌های گرانبهایی به کتابخانه این دانشگاه‌ها، اعزام دانشجویان برای دانش افزایی به ایران، اعزام استادان برای همایش‌هاي علمی به ایران. در حال حاضر مرکز رایزنی فرهنگی برای گسترش روابط فرهنگی در حال فعالیت است.

در فرآيند تاثیرپذیری و دگرگونی زبان‌ها در گذر زمان، زبان‌هاي فارسي و قزاقي چه تاثيري بر يكديگر داشته‌اند؟ اشتراك‌هاي فرهنگي چه تاثيري بر اصطلاحات زباني دو كشور داشته‌اند؟
ايران و قزاقستان به خاطر همسايگي نزديك تعاملات فرهنگي و تجاري زيادي با يكديگر داشته‌اند. همانطور كه مي‌دانيد اسلام از طريق ايران وارد كشور‌هاي آسياي مركزي شده است. اين امر باعث شد واژه‌هاي مذهبي زيادي از طريق زبان فارسي وارد زبان قزاقي شود. به گفته محققان بيش از سه هزار واژه فارسي وارد زبان قزاقي شده است. واژه‌هايي چون خدا، نماز،روزه، پیامبر. در فرآيند واژه‌سازي اين پديده بسيار به غني سازي زبان كمك مي‌كند. علاوه بر واژگان دینی گروهی از واژگان روزمره هم وارد زبان قزاقی شده است.

دورنماي زبان فارسي را در قزاقستان چگونه مي‌بينيد؟
چندي پيش در خبري خواندم وزراي فرهنگ ايران و قزاقستان با يكديگر ملاقاتي داشته‌اند و تفاهم نامه‌هايي امضاء شده است. توافق شده است كه فيلم‌ها و آثار شعراي معاصر ايراني به زبان قزاقي ترجمه شود. به نظر من دورنماي روابط فرهنگي ايران و قزاقستان بسيار درخشان است. چون ما اشتراكات فرهنگي بسياري داريم. دانشجويان زيادي در قزاقستان مايلند زبان فارسي ياد بگيرند. اميدوارم در آينده نزديك دانشجويان ما بتوانند به ايران بيايند و از نزديك با زبان و فرهنگ ايراني آشنا شوند و با موسساتي نظير موسسه شما تعامل داشته باشند تا بتوانيم همايش‌هاي مشترك برگزار نماييم.

با تشكر از سركار خانم دكتر گل‌بخت برگن‌‌ووا كه وقت خود را در اختيار موسسه ايراس قرار دادند.

تنظيم: زينب نجفي
چهارشنبه ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۱ ساعت ۱۲:۰۸
Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24043