#اختصاصی
نویسنده: پریسا احتشام نیا، دکتری مطالعات هند، دانشگاه تهران
بیش از دو دهه، اشتغال در شرکتهای بزرگ خدمات فناوری اطلاعات [۱]هند، تحقق قطعی رؤیای طبقه متوسط تلقی میشد؛ شغل فناوری اطلاعات نهتنها نماد تحرک اجتماعی و صعود میلیونها خانواده به طبقه متوسط بود، بلکه نشانه ورود هند به عرصه قدرتهای اقتصادی جهانی به شمار میرفت. اما دادههای تازه و روایتهای نیروی کار سال ۲۰۲۶، گسستی فزاینده را میان این میراث موفقیت و واقعیت اقتصادی امروز آشکار میکنند. هرچند شرکتهای بزرگ فناوری[۲] همچنان از اعتبار اجتماعی برخوردار هستند، سودآوری مالی موقعیتهای سطح پایه کاهش یافته و رکود دستمزدها در دهه گذشته، دیگر همخوانیای با تورم شهری و افزایش هزینههای زندگی ندارد.
درک نارضایتی کنونی بدون توجه به زمینه تاریخی آن ممکن نیست. در اوایل دهه ۲۰۰۰، شکوفایی صنعت فناوری اطلاعات با چالش جهانی [۳]Y2K میسر شد. در آن دوران طلایی، حتی حقوقهای سطح ابتدایی نیز به فارغالتحصیلان جوان حوزه فناوری اطلاعات امکان میداد هم خانوادههایشان را حمایت کنند و هم داراییهای اولیهای مانند مسکن یا وسایل شخصی فراهم آورند. با این حال، چشمانداز این صنعت در دو دهه گذشته دگرگون شده است. امروزه، حقوق پایه در غولهای فناوری مانند TCS و Infosys همچنان در محدوده ۳ تا ۴ میلیون روپیه در سال ثابت مانده است، رقمی که تنها افزایش اسمی اندکی نسبت به یک دهه قبل دارد. در نتیجه، ارزش واقعی دستمزدها کاهش یافته و بخش عمدهای از نیروی کار تازهوارد در شرایطی به بازار وارد میشوند که مزیت اقتصادی سنتی این مشاغل عملاً از میان رفته است.
تجزیه و تحلیل مالی، عمق این بحران را آشکار میکند. یک حقوق ناخالص سالانه ۳.۸ میلیون روپیه، پس از کسرهای استاندارد (مانند مالیات و صندوق بازنشستگی)، عملاً به درآمد ماهانه حدود ۲۷,۰۰۰ تا ۲۹,۰۰۰ روپیه تقلیل مییابد. در مراکز کلانشهری هند از جمله بنگلور، حیدرآباد و پونا که محل استقرار شرکت های بزرگ فناوری هستند، این درآمد برای پوشش هزینههای اولیۀ زندگی کافی نیست و منجر به کسری بودجه فرد میشود.
تفکیک هزینههای ضروری ماهانه (تخمینی):
| هزینه | محدوده تخمینی (روپیه) |
| مسکن (اجاره) | ۸,۰۰۰ تا ۱۲,۰۰۰ |
| غذا و خواربار | ۵,۰۰۰ تا ۷,۰۰۰ |
| حمل و نقل و خدمات (آب/برق) | ۴,۰۰۰ تا ۶,۰۰۰ |
| مجموع هزینههای پایه | ۱۷,۰۰۰ تا ۲۵,۰۰۰ |
پس از کسر این حداقل هزینهها، مبلغ باقیمانده برای پسانداز یا نیازهای متغیر ناچیز است. در نتیجه، بسیاری از تازهکاران در این حوزه نهتنها قادر به پس انداز نخواهند بود، بلکه مجبورند یا به حمایت مالی خانواده امید ببندند یا ماهها و شاید سال ها هیچ پساندازی نداشته باشند و در واقع، به جای پیشرفت، تنها در حال امرار معاش و گذران زندگی باشند.
این بیثباتی مالی، صرفاً محصول نوسانات گذرا در بازار نیست، بلکه بهنظر میرسد یکی از ویژگیهای ساختاری مدل خدمات مدرن فناوری اطلاعات هند باشد. تحلیلگران صنعت و مدیران سابق جذب استعداد بر این باورند که شرکتهای بزرگ فناوری به یک مدل استخدام انبوه[۴] وابسته شدهاند؛ مدلی که برای حفظ سود بالا، مستلزم حفظ دستمزدهای استاندارد و پایین برای فارغالتحصیلان تازهکار است. از منظر اقتصادی، این منطق برای شرکتها کارآمد است و در واقع عرضۀ عظیم فارغالتحصیلان مهندسی برای شرکتها اهرم لازم برای تثبیت یا کاهش دستمزدها در سطح پایه را فراهم می کند. بدین ترتیب یک فارغالتحصیل تازهاستخدام شده در سال ۲۰۲۶ اغلب حقوقی مشابه کارمند استخدام شده در سال ۲۰۱۴ دریافت میکند، علیرغم آنکه هزینههای اجاره در این بازه زمانی سه برابر شده و تورم کالاهای مصرفی قابل توجه بوده است.
هرچند جذابیت و ارزش یک برند و شاغل بودن در یکی از شرکت های بزرگ فناوری همچنان پابرجاست و مزیت رزومهای فراهم میکند که بسیاری به امید تبدیل شدن به فرصتهای بهتر در آینده به آن چنگ میزنند. با این حال، قدرت خرید این گروه از کارکنان بهطور ملموسی کاهش یافته است و همین نابرابری اقتصادی تأثیر روانی عمیقی نیز به جا میگذارد. اقتصاددانان این وضعیت را فرسایش شدید قدرت خرید مینامند؛ در حالی که تازهکاران آن را با عباراتی مانند استرس آخر ماه[۵] یا احساس گیر افتادن در تله حقوقی توصیف میکنند. سکوت شرکت ها در مورد اصلاحات حقوقی مشخص برای این گروهها، شکاف فزاینده میان سودآوری شرکتهای فناوری و رفاه کارکنان را تشدید کرده است. در نهایت، روایت سنتی “غذا، لباس، سرپناه“[۶] که وعده و در واقع رویای طبقه متوسط هند بود، با این سطح دستمزدهای کم، هر روز دستنیافتنی تر از دیروز خواهد شد.
این طور به نظر می رسد که بخش فناوری اطلاعات هند نیازمند یک بازنگری حیاتی است و امروزه وعدۀ سنتی و جذاب شغلهای فناوری اطلاعات با وضعیت نامساعد اقتصادی به چالش کشیده شده است. در وضعیت موجود تضادی آشکار قابل ملاحظه است؛ در طرفی حقوق های چند میلیونی مدیران و روایتهایی از توسعه جهانی را میبینیم؛ و در طرفی دیگر نسلی را میبینیم که برای گذران زندگی تقلا میکند. اگر تغییر ساختارها برای جبران و پذیرفتن واقعیتهای اقتصاد کلان سال ۲۰۲۶ در کشور هند صورت نگیرد، بیشتر مشاغل رویایی[۷] حوزه فناوری اطلاعات در معرض خطر قرار خواهند گرفت و شاغلان را با وجود اشتغال در حوزه ای با رشد بالا در چرخۀ رکود مالی گرفتار میکنند. هرچند که در بازار کار هند فعالیت در حوزه فناوری اطلاعات به عنوان یک شغل رویایی باقی خواهد ماند، اما بسیاری از شاغلان در این حوزه دیگر حتی توانایی پرداخت اجاره بها خود را نخواهند داشت.
منابع:
- Ara, S. (2021). Challenges of decent employment in India. Economics, 2(2), 163-185. https://arfjournals.com/image/catalog/Journals%20Papers/IJFE/No%202%20(2021)/5_Shamim_Final.pdf
- Gore, V. (2013). 21st century skills and prospective job challenges. IUP Journal of Soft Skills, 7(4), 7. https://search.proquest.com/openview/f0d7cf0df0a16ac88030acab95f67ebe/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2029989
- Gupta, R., & Bagga, N. (2025). How do skilled workers find jobs in India?: an assessment study of employment exchanges in India. Journal of Economic and Administrative Sciences, 41(2), 615-634. https://www.emerald.com/jeas/article/41/2/615/1263887
- Venkatesh, V., Bala, H., & Sykes, T. A. (2010). Impacts of information and communication technology implementations on employees’ jobs in service organizations in India: a multi‐method longitudinal field study. Production and Operations Management, 19(5), 591-613. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1111/j.1937-5956.2010.01148.x?casa_token=vSXB90nudV8AAAAA:N_C_0w3hTTeYzspxJnwEvaSRFJJwpdWC0lSkaji29NctQk8Dk07lBN5eCJvdjetwRGvZXFKIKLI
- World Bank. (2026). Data for India, Lower middle income. Retrieved February 15, 2026, from https://data.worldbank.org/?locations=IN-XN
[۱] IT (Information Technology)
[۲] Big Tech
[۳] اشاره به وقایع مربوط به قالب بندی و ذخیرهسازی دادههای تقویم برای تاریخهای آغاز شده از سال ۲۰۰۰ دارد.
[۴] Volume Hiring
[۵] Month-end Stress
[۶] Roti, Kapda, Makan
[۷] Dream Jobs
