#اختصاصی
جیدی ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، سفر سه روزه خود به ارمنستان و آذربایجان را با دیداری عصرگاهی با نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان، آغاز کرد. آنها مذاکرات خود را با مراسم امضای توافقنامه همکاری هستهای صلحآمیز به پایان رساندند.
در بیانیهای که وزارت امور خارجه ارمنستان پیش از این دیدار منتشر کرد، به احتمال قریبالوقوع بودن مراسم امضای توافقنامه اشاره شده بود و گفته شده بود که سفر ونس شامل «رویدادهایی خواهد بود که روابط با واشنگتن را تعمیق میبخشد و زمینههای جدیدی از همکاری را باز میکند.»
به گزارش خبرگزاری آرمنپرس، پاشینیان گفت که این توافق «تنوعبخشی به منابع انرژی ارمنستان از طریق معرفی فناوریهای ایمن و نوآورانه» را تضمین میکند. استفاده پاشینیان از اصطلاح تنوعبخشی، رمز کاهش وابستگی انرژی ارمنستان به روسیه است.
به گزارش سرویس ارمنی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی، انتظار میرود ونس در ۱۰ فوریه و قبل از سفر به جمهوری آذربایجان برای دور جدیدی از مذاکرات در باکو، مذاکرات بیشتری با مقامات ارمنستان داشته باشد. معاون رئیس جمهور آمریکا تا عصر ۱۱ فوریه به واشنگتن بازخواهد گشت.
انتظار میرود مذاکرات در ایروان و باکو بر نهایی کردن توافق صلح موقت امضا شده توسط دو کشور در ماه اوت در واشنگتن متمرکز باشد.
در روزهای منتهی به ورود ونس به ایروان، گمانهزنیها مبنی بر اینکه دو کشور ممکن است از این فرصت برای رسمی کردن چارچوب اجرایی TRIPP یا مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی، که محور اصلی یک پیمان صلح موقت است، استفاده کنند، افزایش یافت. پیشنویس چارچوب اجرایی که ساختار عملیاتی TRIPP را ترسیم میکند، در اواسط ژانویه رونمایی شد.
مقامات ارمنستان پیش از این در ماه فوریه اعلام کرده بودند که یک توافق همکاری هستهای با واشنگتن در شرف امضا است و اعلام کردند که نیروگاه هستهای قدیمی متسامور را با یک تأسیسات جدید بر اساس طراحی مدولار جایگزین خواهند کرد.
دیوید خوداتیان، وزیر مدیریت منطقهای و زیرساختهای ارمنستان، در ۳ فوریه به خبرنگاران گفت که دولت تصمیم گرفته است که نیروگاه هستهای جدید دارای طراحی مدولار باشد. این خبر خوبی برای ایالات متحده است که به عنوان رهبر جهانی در فناوری هستهای مدولار شناخته میشود. خوداتیان ضمن بیان اینکه ایروان مدل مدولار را انتخاب میکند، تأکید کرد که تصمیم نهایی در مورد اندازه رآکتور هنوز مشخص نشده است و پیشنهادات ایالات متحده، روسیه و چین همچنان در دست بررسی است. وزیر گفت: «من معتقدم که انتخاب مدل در سال ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷ تصمیمگیری خواهد شد. نیازی به عجله نیست.»
بیشتر راکتورهای هستهای مدولار ساخته شده تا به امروز در مقیاس کوچک بودهاند و ظرفیت تولید سالانه آنها ۳۰۰ مگاوات یا کمتر در هر واحد بوده است. اما راکتورهای مدولار در مقیاس بزرگتر نیز در حال امکانسنجی هستند، که اساساً مدلهای کوچکتری هستند که روی هم چیده شدهاند. راکتورهای مدولار کوچک ساخت نسبتاً سریع و ارزانی دارند و معمولاً نسبت به مدلهای بزرگ مانند سری VVER-1000 ساخت روسیه، ایمنتر و کارآمدتر هستند. غولهای فناوری، از جمله آمازون و گوگل، برای تأمین نیازهای برق مراکز داده به SMRها روی آوردهاند.
یک رسانه خبری ارمنی به نام Hraparak که به افشای اخبار مربوط به دولت شهرت دارد، در اواخر ژانویه گزارش کوتاهی منتشر کرد که نشان میداد انرژی هستهای در دستور کار سفر ونس به ایروان برای دیدار با مقامات دولتی ارمنستان قرار خواهد گرفت.
نیروگاه هستهای متسامور که اولین واحد آن در سال ۱۹۷۶ شروع به کار کرد، اکنون در آخرین مراحل خود قرار دارد. این نیروگاه تاکنون دو بار نوسازی شده تا طول عمر آن تا سال ۲۰۳۶ افزایش یابد. این تأسیسات حدود ۴۰ درصد از نیاز برق کشور را تولید میکند، اما ادامه فعالیت آن به دلیل نگرانیهای ایمنی با مشکل مواجه است.
روسیه که نیروگاه متسامور را ساخته و به نظر میرسد امید خود را برای برنده شدن در قرارداد ساخت یک راکتور جایگزین حفظ کرده است، سعی کرد از توافق هستهای ایالات متحده و ارمنستان جلوگیری کند. الکسی لیخاچف، رئیس روساتم، نهاد هستهای روسیه، در دیداری در ۶ فوریه با آلن سیمویان، رئیس پارلمان ارمنستان، یک توافق «همکاری جامع» را مطرح کرد. بیانیه روساتم دامنه «همکاری جامع» را تعریف نکرد.
جیکوب هلبرگ، معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده در امور اقتصادی، ونس را در سفر قفقاز همراهی میکند و این نشان میدهد که دستور کار بحث صرفاً بر TRIPP و انرژی هستهای متمرکز نخواهد بود.
