#اختصاصی
نویسنده: علی اخوان، دانشجوی دکتری مطالعات روسیه و کارشناس توسعه روابط فرهنگی روسیه
سازمان صهیونیستی «ناتیو»[۱] در سال ۱۹۵۲ توسط دیوید بنگوریون[۲]، نخستوزیر وقت رژیم صهیونیستی، تأسیس شد. اهداف اصلی این سازمان از ابتدا تقویت پیوندهای میان رژیم و یهودیان دیاسپورا (خارج از فلسطین اشغالی) و همچنین حفظ و گسترش هویت یهودی در میان اعضای جامعه یهودی بوده است.
از آن زمان تاکنون، ارتباط ناتیو با یهودیان کشورهای سابق اتحاد جماهیر شوروی بدون وقفه ادامه داشته است. ناتیو زیرمجموعه دفتر نخستوزیر رژیم صهیونیستی فعالیت میکند و نشاندهنده تلاش رژیم به تقویت روابط با جوامع یهودی در کشورهای مستقل مشترکالمنافع است.
فعالیتهای ناتیو در این کشورها از طریق مراکز فرهنگی رژیم صهیونیستی که در کشورهای سابق شوروی مستقر هستند، انجام میشود. کارکنان این مراکز نه تنها با سازمانهای یهودی محلی همکاری دارند، بلکه با نهادهایی که تحت قانون موسوم به «بازگشت»[۳] (قانون جذب مهاجران یهودی به فلسطین اشغالی) فعالیت دارند نیز ارتباط برقرار میکنند.
تاریخچه
تصمیم به تأسیس دفتر «ناتیو» توسط نخستوزیر وقت رژیم صهیونیستی، بنگوریون، در ژوئن ۱۹۵۱ گرفته شد. این تصمیم پس از آن اتخاذ گردید که فعالیتهای موساد لعالیا بت[۴] (دفتر مهاجرت) با توجه به وضعیت یهودیان در اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق، ناکافی ارزیابی شد. شائول آویگور[۵]، که پیشتر ریاست موساد لعالیا بت را بر عهده داشت، به عنوان نخستین رئیس سازمان ناتیو منصوب گردید. این دفتر از سال ۱۹۵۲ فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.
در اواخر دهه ۱۹۸۰، به دنبال تغییرات داخلی در اتحاد جماهیر شوروی و تلاشهای سازمان ناتیو که توانست توجه رسانههای غربی را جلب کند، موج بزرگ مهاجرت یهودیان ممکن شد. در این دوره، بیش از یک میلیون یهودی به فلسطین اشغالی مهاجرت کردند و این امر به طور چشمگیری ظرفیت توسعه و توان دفاعی رژیم صهیونیستی را تقویت کرد. وظیفه اصلی ناتیو، جمعآوری اطلاعات و انجام فعالیتهای تبلیغاتی در اتحاد جماهیر شوروی و دیگر کشورهای اروپای شرقی بود تا جریان مهاجرت یهودیان به اسرائیل افزایش یابد.
سازمان ناتیو سه هدف اصلی را دنبال میکرد:
- برقراری و حفظ گستردهترین ارتباطات با یهودیان اروپای شرقی، بهویژه در اتحاد جماهیر شوروی؛
- انجام اقدامات عملی برای تسهیل مهاجرت یهودیان به فلسطین اشغالی؛
- راهاندازی و گسترش فعالیتهای اجتماعی و سیاسی به منظور ایجاد فشار بینالمللی بر مقامات شوروی تا اجازه مهاجرت یهودیان به فلسطین اشغالی را صادر کنند.
موفقیت چشمگیر فعالیتهای سازمان ناتیو نشان داد که تأسیس این سازمان برای فعالیت در کشورهای سوسیالیستی کاملاً توجیهپذیر بوده است. ناتیو در ابتدا برای سازماندهی مهاجرت یهودیان از کشورهای پیمان ورشو و اتحاد جماهیر شوروی به فلسطین اشغالی، از روشهای غیرقانونی استفاده میکرد. این رویکرد بهویژه از سال ۱۹۶۷ تا اواخر دهه ۱۹۸۰، زمانی که اسرائیل و اتحاد جماهیر شوروی در حالت رویارویی مستقیم بودند و هیچ رابطهی دیپلماتیکی نداشتند، برجسته بود. مأموران ناتیو ابزار تبلیغاتی را به صورت قاچاق به شوروی وارد میکردند، با جامعه یهودی شوروی (که در آن زمان دومین جامعه بزرگ یهودی جهان بود) ارتباط برقرار میکردند، گروههای مطالعاتی برای فرهنگ یهودی، دین یهودیت و زبان عبری تشکیل میدادند و در میان یهودیان شوروی برای مهاجرت به فلسطین اشغالی تبلیغ میکردند. در کشورهای سوسیالیستی مانند رومانی، یهودیان گاهی با پرداخت رشوه یا به طور کاملاً مخفیانه (مثلاً در صندوق عقب خودرو، مخفیگاهها و روشهای مشابه) کشور را ترک میکردند. ناتیو همچنین اعتراضات و تجمعات گستردهای را در اروپا و ایالات متحده سازماندهی میکرد و از دولتهای غربی میخواست تا به اتحاد جماهیر شوروی فشار بیاورند و آن را وادار به اجازه مهاجرت یهودیان کنند. این تجمعات اغلب با شعار معروف «بگذارید مردم من بروند!» برگزار میشد.
در دهه ۱۹۹۰، تمرکز اصلی ناتیو بر مهاجرت یهودیان از مناطق درگیر جنگ و ناآرامی در کشورهای تازهاستقلالیافته مشترکالمنافع بود. ناتیو به عنوان یک سرویس مخفی، اختیار اعمال سانسور نیز داشت: میتوانست انتشار هر مقالهای را ممنوع کند و دستور رهگیری هر ایمیلی را صادر نماید.
از سال ۲۰۰۰ به بعد به دلیل قانونی شدن مهاجرت یهودیان از کشورهای مستقل مشترک المنافع و بالتیک به فلسطین اشغالی و همچنین کاهش تعداد مهاجران، ناتیو اهمیت و بودجه سابق خود را از دست داده و اکنون در اسرائیل مورد انتقاد آژانس یهود، موساد، وزارت امور خارجه و سایر سازمانها قرار دارد. با این حال، ناتیو فعالیتهای فرهنگی در روسیه انجام میدهد.
فعالیتهای سازمان ناتیو
وبسایت ناتیو اطلاعات جامعی درباره مراکز فرهنگی فعال در سفارتخانههای رژیم صهیونیستی ارائه میدهد و به بازدیدکنندگان سایت، جزئیاتی درباره زندگی در فلسطین اشغالی و قوانین حاکم در آن عرضه میکند. هر یک از این مراکز فرهنگی برنامههای آموزشی، سمینارها و نشستهای موضوعی متنوعی برگزار میکند. در این مراکز، اعیاد یهودیان و مناسبتهای یادبود مانند هلوکاست برگزار میشود و از زندگی یهودیان مهاجر نیز حمایت صورت میپذیرد. کارکنان مراکز فرهنگی صهیونیستی با هر فردی که مایل به آشنایی بیشتر با فلسطین اشغالی باشد، مشاوره شخصی و گفتوگوهای مستقیم انجام میدهند.
مراکز فرهنگی اسرائیل در شهرهایی مانند مسکو، سنپترزبورگ، نووسیبیرسک، کیف، دنیپرو، اودسا، خارکف، مینسک و کیشیناو شعباتی دارد. از دیگر فعالیتهای سازمان ناتیو میتوان به معرفی پیشرفتهای حوزههای فناوری پیشرفته، پزشکی، کشاورزی، فرهنگ، تاریخ و زندگی اجتماعی اشاره کرد که تلاش آن بر معرفی رژیم صهیونیستی به عنوان یک جامعه مدرن است. همچنین این سازمان اطلاعات گستردهای درباره گذشته و حال فلسطین اشغالی، ساکنان دائمی و بازدیدکنندگان آن، برداشتهای شخصی شاهدان عینی، اخبار فرهنگی و علمی و گزارشهای مصور متعدد از جنبههای مختلف زندگی یهودیان در فلسطین اشغالی و تجربه مهاجران ارائه میدهد.
عمده فعالیتهای این سازمان شامل موراد زیر است:
آموزش زبان عبری
دورههای زبان عبری بهطور منظم در مراکز فرهنگی رژیم صهیونیستی در کشورهای روسی زبان برگزار میشوند. این دورهها در روسیه در شهرهای مسکو، سنپترزبورگ و نووسیبیرسک، در اوکراین در شهرهای کییف، اودسا، دنیپر و خارکف، در بلاروس در شهر مینسک و در مولداوی در شهر کیشیناو برگزار میشود.
برنامه «حق تولد» تالگیت [۶]
این برنامه یک تور دهروزهی تشویقی برای جوانان یهودی ۱۸ تا ۲۶ ساله است که تاکنون به فلسطین اشغالی سفر نکردهاند. شرکتکنندگان در این برنامه با مکانهای تاریخی مرتبط با تاریخ یهود و بناهای مهم در فلسطین اشغالی آشنا میشوند و با همسالان خود (از جمله مهاجران تازهوارد، دانشجویان و خویشاوندان یا دوستانی که پیشتر به فلسطین اشغالی مهاجرت کردهاند) دیدار میکنند.
برنامه ماسا [۷] (به معنای «سفر»)
ماسا پروژهای برای جوانان یهودی دیاسپورا است که برنامههای بلندمدت در حوزههای مختلف تحصیلی را در فلسطین اشغالی ارائه میدهد. این پروژه شامل تحصیل در دانشگاههای رژیم صهیونیستی، دورههای آکادمیک و حرفهای و فرصتهای کارآموزی برای افراد ۱۸ تا ۳۰ ساله از کشورهای دیگر میشود.
پروژه «روشنفکران آینده»[۸]
این پروژه با هدف معرفی رژیم به نخبگان فکری آینده جوامع یهودی دیاسپورا طراحی شده است. شرکتکنندگان آن دانشآموزان دبیرستانی با دستاوردهای تحصیلی برجسته هستند که ویژگیهای رهبری دارند و به علم، فرهنگ، تاریخ و جنبههای مدرن اسرائیل علاقهمندند.
برنامه توسعه رهبران
شرکتکنندگان در این برنامه، تحصیلات و فعالیتهای خود را در بیتالمقدس آغاز میکنند. هر هفته از منطقهای متفاوت در کشور بازدید خواهند کرد. پس از پایان برنامه، این رهبران جوان به کشورهای خود بازمیگردند و باشگاههای جوانان را در مراکز فرهنگی اسرائیل رهبری میکنند. هر مرکز فرهنگی اسرائیلی دارای باشگاههای فعال برای جوانان است.
سمینارها و سایر برنامههای جنبی
مرکز فرهنگی رژیم صهیونیستی در مسکو، بخشی از سفارت این رژیم در فدراسیون روسیه است و برنامههایی برگزار میکند که در یکی از این برنامهها، مهمانان خود را با زندگی در فلسطین اشغالی آشنا کرد. سرفصلهای این دوره شامل موارد زیر بودند:
- فرهنگ در فلسطین اشغالی؛
- سینمای در فلسطین اشغالی ؛
- آخرین پیشرفتهای علمی در فلسطین اشغالی؛
- آموزش زندگی در فلسطین اشغالی؛
- تاریخ یهود و فلسطین اشغالی؛
- بینشهای غیرمعمول در مورد زبان عبری؛
منبع: سایت سازمان ناتیو ، نمایندگی مسکو
پینوشتها
[۱] Nativ
[۲] David Ben-Gurion
بنیانگذار اصلی و نخستین نخستوزیر اسرائیل (۱۹۴۸–۱۹۵۳ و ۱۹۵۵–۱۹۶۳)، که نقش کلیدی در رهبری جنبش صهیونیستی داشت.
[۳] Law of Return
قانونی مصوب در رژیم صهیونیستی که به هر یهودی در جهان حق مهاجرت به فلسطین اشغالی و دریافت شهروندی فوری را میدهد.
[۴] Mossad LeAliyah Bet
[۵] Shaul Avigur
[۶] Taglit-Birthright Israel
[۷] MASA
[۸] Binat Atid
