دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
مرکز پژوهشهای مجلس با رصد ابعاد مگاپروژه چینی «کمربند و راه» که از سال ۲۰۱۳ به شکل رسمی مطرح و آغاز شده، فرصتهای همکاری تجاری ایران در این پروژه را بررسی کرده است. ارزیابیهای این نهاد پژوهشی نشان میدهد استفاده از مزیتهای این طرح، علاوه بر اینکه در جهت کاهش آثار اقتصادی تحریمها موثر است، میتواند با فرمول «همه کریدورها به جز ایران» مقابله کند.
اسناد به دست آمده نشان میدهد خط هوایی راه ابریشم مستقر در جمهوری آذربایجان، سالهاست که در پوشش پروازهای دیپلماتیک، در حال نقل و انتقال اسلحه و مهمات به متشریان مشکوک در منطقه آسیا و آفریقا است.
منتقدان بدرستی خطرات ظهور مجدد طالبان را گوشزد میکنند. ظهور ایدئولوژیهای افراطی، نفوذ پاکستان و عربستان و وهابیت، ظلم به شیعیان هزاره، به خطر افتادن منافع اقتصادی و فرهنگی، احتمال مداخله و ناامنی در شرق کشور بخصوص در مناطق سنینشین شرق کشور و حتی احتمال وقوع جنگی همانند جنگ هشت ساله عراق، بخشی از این خطرات است. در ایام پیشروی طالبان به سمت کابل، برخی حتی پیشنهاد مداخله نظامی و حمایت از شیعیان و فعال کردن لشگر فاطمیون را مطرح کردند. منتقدان همچنین مذاکره با طالبان را اشتباه و حتی خیانت تلقی میکنند و مدعیاند که آرمانهای طالبان تغییری نکرده، و نباید فریب تغییرات ظاهری رفتارشان را بخوریم.
پژوهشگر ارشد مسائل اوراسیا به نقش کلیدی جمهوری آذربایجان در ترانزیت مواد مخدر افغانستان به اروپا با همدستی آمریکا اشاره کرد و ادعاهای بی اساس علیاف را به خاطر ناراحتی از شکست طرح صهیونیستی - عثمانی دالان تورانی و رزمایش اخیر در شمال غرب ایران دانست.
سیاستهای مبهم دولت آمریکا در برابر چین نشان از راهبردهای ناکام واشنگتن طی سالهای اخیر در این رابطه است.
جمهوری آذربایجان در سالهای اخیر با سرمایهگذاریهای عظیمی که به کمک کشورهای دیگر و شرکتهای بینالمللی انجام داده، توانسته خود را به یکی از مهمترین بازیگران بازار گاز منطقه و جهان تبدیل کند.
«استانیسلاو پریتچین» پژوهشگر مرکز مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز موسسه شرق شناسی روسیه معتقد است که توافقنامه راهبردی که ایران و روسیه امضا خواهند کرد از اهمیت فوق العاده زیادی برخوردار است و در آن منافع دو کشور با همکاری در عرصه ها و سطوح مختلف تعریف می شود.
در دهه سوم هزاره سوم تحولات بین المللی سرعت زیادی بخود گرفته است و شیوع کووید-19 بر دشواری مدیریت بحرانها افزوده است، ولی کشورها و رهبران سیاسیای موفق هستند که در اتخاذ تصمیمات خود از تمامی مولفههای چابکی و پویایی بهره مند بوده و توانمندی لازم برای بهره گیری از تغییر جزیی راهبرد و انتخاب تنوع تاکتیکهای لازم بر اساس منافع کلیدی ملی و تعیین کننده کشور خود داشته باشند؛ امری که در شرایط کنونی تنش افزا باید الگویی برای تهران در مواجهه با باکو باشد.