در روز چهارشنبه، ۲۲ مرداد ۱۴۰۴، نشست اندیشکدهای ایران و ارمنستان با محوریت تحولات منطقهای در قفقاز جنوبی و سفر آتی رئیس جمهوری ایران به ارمنستان با موضوع «چشمانداز روابط ارمنستان و ایران و تحولات اخیر منطقه» به صورت برخط (آنلاین) با حضور مسئولان و پژوهشگران موسسه مطالعات اوربلی (ORBELI) و موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (IRAS) برگزار شد.
در این نشست، از طرف ارمنستان آقایان میکاییل یالانوزسان (هماهنگکننده مرکز اوربلی)، نوور داودیان و ادوارد بروجانیان (ایرانشناسان مرکز اوربلی)، جونی ملیکیان (رییس دپارتمان همکاریهای بینالمللی)، داوید سارگسیان (سیاستشناس و آذربایجانشناس مرکز اوربلی) و خانم ژانّا واردانیان و از طرف ایران ارش آقایان رئیسینژاد (پژوهشگر ارشد و استاد مدعو دانشگاه هاروارد) و ولی کالجی (پژوهشگر حوزه قفقاز و عضو شورای علمی ایراس) حضور یافته و دیدگاه خود را پیرامون آخرین تحولات روابط دوجانبه و سفر دکتر مسعود پزشکیان به ارمنستان و اوضاع منطقه تشریح کردند.
شرکت کنندگان بر اهمیت روابط ایران و ارمنستان و اهمیت گفتوگوی استراتژیک، هماهنگی منطقهای و تعهد مجدد به تقویت روابط دوجانبه در چشمانداز ژئوپلیتیکی در حال تغییر تأکید کردند. به باور شرکت کنندگان روندهای جاری در منطقه، بیانگر این است که روابط ایران و ارمنستان در بستر تحولات پیچیده قفقاز جنوبی باید با دقت و همراه با همکاری و احترام متقابل پیش رود تا ثبات و توسعه در منطقه حفظ گردد.
در این جلسه، موضوعات مهمی از جمله تحولات اخیر در قفقاز جنوبی، چشمانداز روابط دوکشور، نقش ایران در منطقه و اهمیت سفر رئیسجمهور ایران به ارمنستان مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این نشست، با توجه به وضعیت حساس منطقه و تحولات پساجنگ قرهباغ و توافق اخیر صلح میان آذربایجان و ارمنستان، بر ضرورت گفتگو و تعامل در راستای تحکیم همکاریها و ایجاد ثبات منطقهای تاکید شد.
کارشناسان ایرانی با اشاره به کریدور موسوم به TRIPP تاکید کردند ایران از بازگشایی مسیرهای ارتباطی در منطقه استقبال میکند اما مسیر جدید نباید باعث ایجاد اختلال در تجارت و ترانزیت ایران و ارمنستان شود و خواستار تضمین عبور آزاد ترانزیتی و شهروندان ایرانی از این منطقه شدند. ارمنستان با پیگیری مسیر شمال- جنوب در همزمان با مسیر شرق – غرب باید طرح چهارراه صلح را دنبال کند.
در این نشست همچنین به تاثیرات ژئوپلیتیکی این توافق پرداخته شد؛ از کاهش اهمیت مسیرهای ترانزیتی ایران-نخجوان و ایران-گرجستان گرفته تا احتمال خروج ارمنستان از پیمان امنیت جمعی و تغییرات در نظم منطقهای جدید قفقاز که با مشارکت کشورهای منطقه و فرامنطقهای در حال شکلگیری است.
کارشناسان موسسه اوربلی با اشاره به اهمیت روابط میان ایران و ارمنستان، شکست ارمنستان در جنگ دوم قرهباغ را زمینهساز تغییر موازنه منطقهای دانستند و خاطر نشان کردند ارمنستان برای خروج از بن بست راهبردی نیازمند اتخاذ رویکرد نوینی بوده است. آنها بر ضرورت تقویت اعتماد و همکاریهای دو جانبه ایران و ارمنستان تاکید کردند و آن را کلید حفظ ثبات و امنیت در قفقاز جنوبی دانستند.
این نشست، نقطه عطفی در مسیر گفتوگوهای منطقهای و فرصت مغتنمی برای تحلیل و تبادل نظر درباره چالشها و فرصتهای پیش روی روابط دو کشور بوده و به عنوان زمینهساز سفر آتی رئیس جمهوری ایران به ارمنستان، اهمیت ویژهای پیدا کرد.
