#اختصاصی
نوشته: سروناز رحمانکولووا
رهبران کشورهای آسیای مرکزی در پایتخت ازبکستان برای هفتمین نشست مشورتی گردهم آمدند؛ نشستی که بر تقویت گفتوگوی سیاسی، یکپارچگی اقتصادی و امنیت جمعی تأکید داشت.
رهبران آسیای مرکزی در این نشست که روز شنبه در تاشکند برگزار شد، با اتفاق آرا با عضویت کامل جمهوری آذربایجان در قالب مشورتی خود موافقت کردند؛ تصمیمی که مقامهای رسمی آن را گامی تاریخی در گسترش همکاریهای منطقهای توصیف کردهاند.
رهبران ازبکستان، آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ترکمنستان اعلام کردند که این تصمیم، قفقاز جنوبی را بهطور رسمی وارد چارچوب همکاری آسیای مرکزی میکند و فضایی گسترده از پیوندهای منطقهای را از دریای خزر تا بازارهای جهانی به وجود میآورد.
به گفته مقامات، حضور آذربایجان باعث ایجاد محرک تازهای در این قالب همکاری خواهد شد و زمینه گسترش تجارت، سرمایهگذاری، روابط فرهنگی و توسعه هماهنگ میان دو منطقه راهبردی را فراهم میکند.
نشست تاشکند بر تقویت زیرساختهای نهادی همکاری منطقهای متمرکز بود و در آن پیشنهادهایی برای تبدیل ساختار مشورتی موجود به یک پلتفرم راهبردی بلندمدت با عنوان «اجتماع آسیای مرکزی» مطرح شد؛ طرحی که شامل دبیرخانهای چرخشی، شورای ریشسفیدان و نقشهای تقویتشده برای هماهنگکنندگان ملی است.
رئیسجمهور ازبکستان، شوکت میرضیایف، در این نشست هفت پیشنهاد کلیدی ارائه کرد؛ از جمله برنامه تجارت منطقهای ۲۰۳۵، ایجاد فضای مشترک سرمایهگذاری، همکاری در کریدورهای حملونقل مهم همچون راهآهن چین–قرقیزستان–ازبکستان و مسیر ترانسافغان، و تدوین مفهوم امنیت منطقهای.
او همچنین پیشنهاد داد دهه ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۶ به عنوان «دهه بهرهبرداری بهینه از آب» نامگذاری شود و یک مرکز منطقهای برتری در حوزه آب ایجاد گردد؛ علاوه بر این، برگزاری سالانه کنگرههایی درباره میراث معنوی و ابتکارات علمی جدید پیشنهاد شد.
میرضیایف اعلام کرد که روند همگرایی منطقهای باعث بازگشایی مرزها، حل اختلافات و افزایش تجارت منطقهای به ۱۰.۷ میلیارد دلار شده و سرمایهگذاریها نیز رشد ۱۷ درصدی داشته است. او همچنین ریاست ترکمنستان بر قالب جدید همکاری آسیای مرکزی–آذربایجان را تبریک گفت.
رئیسجمهور آذربایجان، الهام علیاف، اظهار داشت که روابط دو طرف به سطح شراکت راهبردی ارتقا یافته و با گفتوگوی سیاسی فعال و همکاریهای اقتصادی، فرهنگی و بشردوستانه تقویت شده است. او به نقش فزاینده آذربایجان در اتصال منطقهای اشاره کرد و از پروژههای زیرساختی بزرگ، رشد سریع ترانزیت در «کریدور میانی»، و طرحهایی مانند «جاده ابریشم دیجیتال» و خطوط انرژی خزر یاد کرد.
علیاف همچنین از حمایت کشورهای آسیای مرکزی در «بازسازی مناطق آزادشده آذربایجان» قدردانی کرد و گفت منافع ژئوپلیتیکی و ژئواقتصادی مشترک، امروز منطقه را متحد کرده است.
رئیسجمهور قزاقستان، قاسمژومارت توکایف، خواستار هماهنگی منطقهای قویتر در حوزههای امنیت آبی، اتصال حملونقلی و یکپارچگی اقتصادی شد. او پیشنهادهایی از جمله کنوانسیون منطقهای استفاده از آب، سامانه یکپارچه ردیابی محمولهها و یک استراتژی جامع حملونقل را مطرح کرد تا ظرفیت ترانزیتی منطقه آزاد شود. توکایف همچنین بر توسعه همکاری در حوزه فلزات خاکی کمیاب، هوش مصنوعی و گردشگری تأکید کرد و از پیوستن آذربایجان استقبال نمود.
نشست با امضای اسناد مختلف به پایان رسید؛ از جمله بیانیه مشترکی درباره اولویتهای منطقه، تأیید عضویت آذربایجان، حمایت از نامزدی قرقیزستان برای کرسی شورای امنیت سازمان ملل در دوره ۲۰۲۷–۲۰۲۸، و تصویب «مفهوم امنیت، ثبات و توسعه پایدار منطقهای در آسیای مرکزی». همچنین فهرست ریسکهای امنیتی و اقدامات پیشگیرانه برای دوره ۲۰۲۶–۲۰۲۸ مورد تأیید قرار گرفت.
بعدازظهر شنبه، رؤسای جمهور از مرکز تمدن اسلامی در تاشکند بازدید کردند؛ مرکزی که میزبان آثار ارزشمند و امکانات پژوهشی برای حفظ و ترویج میراث تمدن اسلامی است. آنها از تالار قرآن کریم که «مصحف عثمان» یکی از مهمترین آثار معنوی جهان اسلام در آن نگهداری میشود نیز بازدید کردند و سپس بخشهایی درباره تمدنهای پیشااسلامی و دورههای رنسانس اسلامی را مشاهده کردند.
