ساختمان پارلمان مجارستان که با نام «اورسزهاز» (Országház) شناخته میشود، بیتردید یکی از باشکوهترین و از نظر فنی، دقیقترین نمونههای معماری نئوگوتیک در جهان است. این بنای عظیم که بر کرانه شرقی رود دانوب و در قلب بوداپست جای گرفته، نه تنها نماد سیاسی این کشور، بلکه شاهکاری مهندسی و هنری به شمار میرود.
ایده ساخت آن پس از اتحاد سه شهر قدیمی بودا، او بوند و پست به وسیله پل زنجیرهای در سال ۱۸۷۳ شکل گرفت؛ مجلس مجارستان برای نمایش اقتدار ملی خود، مسابقهای بزرگ برای طراحی پارلمان برگزار کرد که در نهایت در سال ۱۸۸۵، معمار برجستهای به نام «ایشتوان اشتایندل» با طرحی بدیع برنده این مسابقه شد.
ساخت این بنا نوزده سال به طول انجامید، از ۱۸۸۵ تا ۱۹۰۴، و اشتایندل متأسفانه پیش از پایان کار، بینایی خود را از دست داد. ابعاد این سازه شگفتانگیز است: طول آن به ۲۶۸ متر و عرض آن به ۱۲۳ متر میرسد، در حالی که گنبد مرکزی شانزده ضلعی آن ۹۶ متر ارتفاع دارد و مساحت کل بنا حدود هجده هزار متر مربع را پوشش میدهد.
از نظر سبکشناسی، نمای بیرونی کاملا تحت تأثیر معماری نئوگوتیک و الهام گرفته از کاخ وستمینستر لندن طراحی شده، اما پلان کف دارای تقارنی باروک است و تزئینات گنبد یادآور معماری نئورنسانس میباشد. این تلفیق ماهرانه، پارلمان مجارستان را به اثری منحصربهفرد تبدیل کرده است. برای ساخت این بنا، چهل میلیون آجر، سی هزار متر مکعب سنگ تزئینی و حدود چهل کیلوگرم طلای ۲۲ تا ۲۳ عیار به کار رفته که عمدتاً در گچبریها و تزئینات داخلی خودنمایی میکند.
فضای داخلی به حدود ۶۹۱ اتاق، ۲۷ درگاه، ۲۹ راهپله و ده حیاط خلوت تقسیم میشود. مغتنمترین بخش آن، تالار گنبد است که در مرکز آن، زیر یک حفاظ شیشهای، تاج مقدس مجارستان (تاج سنت استفان) به همراه شمشیر و جواهرات سلطنتی نگهداری میشود. در این تالار، شانزده مجسمه از فرمانروایان مجارستان قرار دارد و دیوارها و ستونها با نقاشیهای دیواری و تزیینات طلایی پوشیده شدهاند.
جالب آنکه این سازه در زمان خود از نظر فناوری بسیار پیشرفته بود: در سال ۱۹۰۴ به سیستم تهویه مکانیزه، آسانسور، روشنایی برقی و حتی سیستمی برای سرمایش با استفاده از تودههای یخ مجهز شد. امروزه این بنا به عنوان بخشی از میراث جهانی یونسکو محافظت میشود و از سال ۲۰۰۲، پروژه عظیمی به نام «برنامه اشتایندل ایشتوان» برای بازسازی کامل آن آغاز شده است که انتظار میرود نزدیک به یک دهه به طول انجامد تا هم تاسیسات فرسوده به روز شود و هم شکوه اولیه بنا به طور کامل بازگردد. پارلمان مجارستان نه یک بنای اداری، بلکه یک موزه زنده از هنر، تاریخ و توان مهندسی انسان در آستانه قرن بیستم است.
