تاریخ : سه شنبه, ۸ خرداد , ۱۴۰۳ 21 ذو القعدة 1445 Tuesday, 28 May , 2024

احتمال گفت‌وگو و توافق بین روسیه و غرب در موضوع فلسطین

  • ۳۰ مهر ۱۴۰۲ - ۱۲:۵۹
احتمال گفت‌وگو و توافق بین روسیه و غرب در موضوع فلسطین
محمود شوری کارشناس ارشد مسائل روسیه در گفت‌وگو با هم‌میهن به تشریح احتمال گفت‌وگو و توافق بین روسیه و غرب در موضوع فلسطین پرداخت.

 

احتمال گفت‌وگو و توافق بین روسیه و غرب در موضوع فلسطین

 

محمود شوری، معاون مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و کارشناس ارشد مسائل روسیه و عضو سابق مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفت‌وگو با هم‌میهن گفت: «واقعیت این است که در گذشته روسیه، هم با اسرائیل و هم با فلسطینی‌ها رابطه خوبی داشته و در طول این سال‌ها تلاش کرده که به نوعی با هر دو رابطه خوب را حفظ کند، اگرچه تحت شرایط مختلفی نیز فرازونشیب‌هایی وجود داشته است».  این تحلیلگر مسائل روسیه معتقد است: «برای روسیه این مسئله که فلسطین به‌عنوان یک بازیگر و دولت منطقه‌ای باقی بماند و یک نوع موازنه میان فلسطین و اسرائیل وجود داشته باشد، مطلوب است»، شوری همچنین گفت:«روسیه منفعتی از گسترش چتر بحران نمی‌برد.»

 

‌جنگ میان اسرائیل و حماس آیا ضامن منافع روسیه است و به بیان دقیق‌تر آیا مسکو از تداوم این جنگ و گسترش آن سود می‌برد؟

اساساً نمی‌توان رویدادها را براساس دستاوردهای احتمالی که می‌تواند برای یک بازیگر داشته باشد تحلیل کنیم و این مسیر درستی برای تحلیل و بررسی نیست. روسیه هم طبیعتاً مثل هر بازیگر دیگری ممکن است از تحولاتی که در منطقه خاورمیانه در حال رخ دادن است، منفعتی ببرد و ممکن است دغدغه‌ها، نگرانی‌ها و یا حتی آسیب‌هایی را برای سیاست خارجی خودش متصور باشد. اینکه الزاماً به این دلیل که ممکن است درگیری‌ها در منطقه خاورمیانه، توجه غرب به‌ویژه آمریکا را متمرکز بر مسئله فلسطین کرده و به همین دلیل مسئله اوکراین کمتر مورد توجه باشد و واشنگتن بخواهد بخشی از کمک‌های خود را متوجه اسرائیل کند، پس این جنگ به نفع روسیه است، تحلیلی است که براساس آن دستاورد هر تحول برای هر بازیگری بیان می‌شود.

با این حال واقعیت این است که در گذشته روسیه هم با اسرائیل و هم با فلسطینی‌ها رابطه خوبی داشته و در طول این سال‌ها تلاش کرده که به‌نوعی با هر دو رابطه خوب را حفظ کند؛ اگرچه تحت شرایط مختلفی نیز فرازونشیب‌هایی وجود داشته و گاهی اسرائیلی‌ها نفوذ و تاثیرگذاری‌شان روی روسیه بیشتر بوده و نگاه مسکو نزدیکی بیشتری با تل‌آویو داشته و گاهی تحت تاثیر شرایط، نگاه روسیه به گروه‌های فلسطینی بوده است. الان براساس آنچه دیده‌ایم، روسیه و اسرائیل روابط خوبی با یکدیگر ندارند که بیشتر ناشی از تحولات پس از جنگ اوکراین و کمک‌هایی است که اسرائیل به اوکراین کرده و از طرف دیگر هم اینکه مسئله فلسطین باقی بماند و تاکید بر راه‌حل دو دولت که مورد نظر روس‌هاست و همچنان از آن به‌عنوان راه‌حل اصولی یاد می‌کنند؛ موضوعاتی هستند که مسکو را در شرایط فعلی به این سمت کشانده که نگاهش به فلسطین باشد و الان روس‌ها سعی می‌کنند در موازنه‌ای که میان اسرائیل و گروه‌های فلسطینی است، با توجه به اینکه کفه تل‌آویو از سوی طرف‌های غربی بسیار سنگین شده است، به نوعی موازنه ایجاد کنند.

‌براساس آنچه نسبت به فرازو‌نشیب روابط روسیه و فلسطین بیان کردید، اساساً دید مسکو به گروه‌های مقاومت فلسطینی چیست؟

در طول این سال‌ها و از زمان اتحاد جماهیر شوروی، این کشور با گروه‌های فلسطینی رابطه خوبی داشته است، به این دلیل که بخشی از این گروه‌ها دارای دیدگاه‌های سوسیالیستی بودند و در منازعه شرق و غرب نزدیک به شوروی بودند. پس از شوروی نیز این رابطه خوب حفظ شده و بارها و بارها این گروه‌ها به مسکو سفر داشتند یا رهبران روس با رهبران گروه‌های فلسطینی در سایر کشورها دیدار داشتند و حمایت سیاسی از سوی مسکو نسبت به گروهای فلسطینی وجود داشته است. همانطور که گفتم در کنار این رابطه، رابطه با اسرائیل هم ابعاد و جزئیات خاص خود را دارد و در دوره‌های مختلف با سیاست‌های خاصی پیگیری شده است. معتقدم برای روسیه این مسئله که فلسطین به‌عنوان یک بازیگر و دولت منطقه‌ای باقی بماند و یک نوع موازنه میان فلسطین و اسرائیل وجود داشته باشد، مطلوب است و روس‌ها همواره این اصل را دنبال کرده‌اند.

‌روشن است که در صورت گسترش دامنه درگیری و ورود تمام‌قد حزب‌الله به جنگ که حاکی از ورود نیابتی ایران نیز تعبیر می‌شود، اسرائیل نیز واکنش نشان داده و علاوه بر لبنان، مواضع ایران در سوریه را نیز هدف قرار دهد، آیا اساساً مسکو از ورود تهران به درگیری استقبال می‌کند؟ و در صورت بروز این تحول، واکنش روسیه چه خواهد بود؟

به لحاظ استراتژیک، روسیه منفعتی از گسترش چتر بحران، به‌ویژه اگر قرار باشد این درگیری از سطح گروه‌های فلسطینی به سطح کشورهای منطقه مثل ایران ارتقا پیدا کند، نمی‌برد. برای روس‌ها امر مطلوبی نیست که این جنگ، گسترش پیدا کند چراکه آن‌ها را ناگزیر به اتخاذ تصمیم سخت می‌کند و آن‌ها نمی‌خواهند به مرحله اتخاذ این تصمیم سخت برسند. ترجیح روسیه این است که بحران در یک سطح کنترل‌شده‌ای باقی بماند، اگرچه قطعاً آن‌ها نوع نگاه غربی‌ها به حل و فصل بحران را نمی‌پذیرند و در این رابطه به کشورهای اسلامی نزدیک‌تر هستند اما در عین حال روسیه یک بحران و تنش کنترل‌شده‌ای را در منطقه می‌پذیرد و فراتر از آن احتمالا چیزی نیست که مطلوب مسکو باشد به این دلیل که این موضوع عملاً شرایط منطقه‌ای را در آن حد که ممکن است اساساً کل معادلات منطقه دچار تغییر شود، پیش خواهد برد. از سوی دیگر نیز به هر حال روسیه سعی کرده اجازه ندهد در تنش میان ایران و اسرائیل، شرایط به سطح غیرقابل کنترلی برسد و همیشه تلاش کرده تا نوعی موازنه را میان تهران و تل‌آویو نیز برقرار کند.

در این رابطه که اگر به هر صورت تحولات به نقطه ورود ایران برسد، روس‌ها چه خواهند کرد، به نظر می‌رسد کرملین تا آن‌جا که بتواند سعی می‌کند پای خودش را از موضوع کنار بکشد و از بیرون همچنان آن رویکرد موازنه‌گرایانه خودش را حفظ کند، هرچند که در آن شرایط نمی‌تواند برآورد کرد که تحولات به چه سمت و سویی خواهد رفت و برخی تحلیلگران روس هم پیش‌بینی می‌کنند که روسیه ناگزیر به نقش‌آفرینی در کنار کشورهای مسلمان و به ضرر اسرائیل شود. من فکر می‌کنم این موضوعات اکنون در دوردست هستند و نمی‌توان الان با توجه به شرایط موجود یک تحلیل ارائه کرد.

‌طی دو هفته گذشته و با آغاز جنگ در اراضی اشغالی شاهد تقابل روسیه و آمریکا در شورای امنیت هستیم به نحوی که دو درخواست قطعنامه روسیه که یکی با همراهی امارات بود، توسط آمریکا و هم‌پیمانانش وتو شد و از سوی دیگر نیز روسیه درخواست قطعنامه ایالات متحده را وتو کرد. بنابراین اگر آمریکا بخواهد بحران موجود را از مسیر شورای امنیت حل‌وفصل کند باید همراهی روسیه را نیز داشته باشد. آیا این امکان وجود دارد که واشنگتن و مسکو در موضوع فلسطین دور میز مذاکره بنشینند؟

به هر حال در هر موضوعی غیر از بحث اوکراین، احتمال گفت‌وگو و توافق بین روسیه و غرب می‌تواند قابل تصور باشد؛ منوط بر اینکه منافع و سیاست‌هایی که هر دو طرف دنبال می‌کنند، آن‌ها را به این سمت سوق دهد. می‌خواهم بگویم اصالتاً این مسئله منتفی نیست و امکانش وجود دارد، حتی در شرایطی که میان روسیه و غرب شکل گرفته است، روس‌ها نیز بدشان نمی‌آید که موضوعی را برای پای میز مذاکره نشستن با غرب پیدا کنند و غرب را حداقل از این منظر متوجه ظرفیت‌ها و توانمندی‌های مسکو در حل و فصل بحران‌های بین‌المللی کنند. با این حال در مورد این مسئله به نظر می‌رسد اساساً موضوع در سطح شورای امنیت سازمان ملل قابل حل و فصل نباشد و شرایط به‌گونه‌ای است که ممکن است بحران برای طرفین ماجرا و بازیگرانی که نقش اصلی را در صحنه نبرد دارند، به‌طور سیاسی قابل حل نباشد. به همین دلیل، در اینکه شورای امنیت با فرض توافق میان روسیه و آمریکا بتواند مداخله داشته باشد، تردید وجود دارد. من فکر می‌کنم در این شرایط گفت‌وگو و توافق میان مسکو و واشنگتن غیرممکن نیست اما بحث تنش اخیر ابعاد و دلایلی دارد که احتمال حل آن در شورای امنیت را تضعیف می‌کند.

‌با آغاز درگیری‌ها در پی عملیات حماس، شاهد هستیم که همه توجه‌ها از اوکراین متوجه فلسطین اشغالی شده و اخباری نیز مبنی بر ارسال محموله‌های تسلیحات اختصاص‌یافته به کی‌یف به مقصد تل‌آویو وجود دارد؛ موضوعی که حتی رئیس‌جمهور اوکراین را نیز به واکنش وادار کرده است؛ آیا در این شرایط احتمال اینکه حمله فراگیری از سوی روسیه طرح‌ریزی و اجرا شود، وجود دارد؟

من فکر می‌کنم امروز شرایط در سطح بین‌المللی به‌گونه‌ای است که به نفع روس‌ها پیش می‌رود و شاید خیلی دلیلی وجود نداشته باشد که مسکو بخواهد شرایط را تغییر داده و با حمله جدید به اوکراین توجه‌ها را از موضوع اسرائیل و فلسطین، به اوکراین بازگرداند. به همین دلیل شاید نفع روسیه در این است که تحولات به همین شکل و با سطحی از تنش کنترل‌شده، دنبال شود. در نتیجه بعید است که روسیه بخواهد از این فرصت استفاده کرده و شرایط را در میدان جنگ اوکراین تغییر دهد.

‌با توجه به نقش‌آفرینی‌های روسیه در دو هفته گذشته و اینکه شما هم عملکرد مسکو را در نزدیکی به مواضع کشورهای مسلمان تشریح کردید، افق پیش روی روابط مسکو و تل‌آویو در آینده چگونه است؟ یا اسرائیل پس از پایان جنگ، چه نگاهی به روسیه خواهد داشت؟

واقعیت این است که هم اسرائیل و هم روسیه علاقه‌ای ندارند که روابط‌شان آنقدر دچار تنش شده و به اختلاف کشیده شود چراکه هر دو طرف از این مسئله و تخریب روابط، منفعتی نمی‌برند. در واقع صهیونیست‌ها می‌دانند که اگر بخواهند روابط خود را با روسیه متشنج کنند، مسکو ابزارهای زیادی در منطقه خاورمیانه دارد که با آن‌ها بتواند تل‌آویو را دچار مشکل کند. از سوی دیگر روس‌ها نیز می‌دانند، اگر رابطه خود با اسرائیل را بیش از سطح کنترل‌شده، تخریب کنند، این رژیم هم ابزارهایی از جمله جریان یهودی در داخل روسیه تا ابزارهای منطقه‌ای را در اختیار دارد که علیه این کشور اقدام کند و هرکدام می‌تواند برای کرملین مشکل‌ساز باشد. بنابراین ترجیح هر دو طرف این است که اجازه ندهند رابطه بین خودشان دچار تنش جدی شود اگرچه روسیه و اسرائیل نمی‌توانند هیچ‌گاه رابطه استراتژیک برقرار کنند چراکه روسیه می‌داند اسرائیل متحد غرب است و غرب متحد اسرائیل است و این قدرت‌های غربی هستند که امنیت این رژیم را تامین می‌کنند و در هر صورت تل‌آوبو مجری بسیاری از سیاست‌های غرب در منطقه خاورمیانه است و به همین دلیل ترجیح هر دو طرف این است که فقط این رابطه را در یک سطح محدود غیرخصمانه دنبال کنند و در مواقعی هم که شرایط اقتضاء کند، سطح این روابط می‌تواند به همکاری‌های مثبتی برای هر دو طرف برسد.

 

https://hammihanonline.ir/news/international/bhran-ghzh-frst-tlayy-rwsyh

لینک کوتاه : https://www.iras.ir/?p=9284
  • منبع : هم میهن
  • 344 بازدید

برچسب ها

ثبت دیدگاه

دیدگاهها بسته است.