خلاصه اجرایی
- سوئیفت به عنوان مهمترین سامانه پیامرسان بین بانکی بینالمللی در یک دهه اخیر به ابزاری تبدیل شده است که از طریق آن دولت ایالات متحده میتواند بر پایبندی سایر کشورها به تحریمهای اعمالی علیه کشورهای دیگر نظارت کند.
- تا اواسط سال ۲۰۲۳، حدود ۱۱ هزار بانک از ۲۰۰ کشور از سوئیفت برای تبادل سریع و ایمن دادههای مربوط به انتقال پول، پرداختها و تبادل اوراق بهادار استفاده میکردند.
- در فوریه ۲۰۲۲، پس از تهاجم روسیه به سایر مناطق اوکراین، کانادا، اتحادیه اروپا، ژاپن، بریتانیا و ایالات متحده توافق کردند برخی از بانکهای روسیه (و بلاروس) را از سوئیفت حذف کنند.
- تلاش غرب برای تبدیل کردن سوئیفت به ابزاری برای تحریم باعث شد روسیه، و همچنین سایر کشورهایی که ممکن است خود را در موقعیتی مشابه ببینند، به دنبال گزینههای جایگزین باشند.
- این گزینهها میتوانند شامل ایجاد جایگزینی برای سوئیفت برای ارسال دستورالعملهای مربوط به معاملات بینبانکی برونمرزی، شناسایی طرفهای مالی غیرغربی برای انجام تجارت بینالمللی، و یافتن بستری غیر از تسویهحسابهای غربی برای انجام پرداختها باشد.
- در سال ۲۰۱۴، پس از فشارهای سیاسی برای قطع دسترسی روسیه به سیستم سوئیفت، این کشور سیستم پیامرسانی مالی خود را با نام SPFS پایهگذاری کرد.
- تا آوریل ۲۰۲۲، تعداد کشورهایی که نهادهای مالی آنها از SPFS استفاده میکردند از ۱۲ به ۵۲ کشور افزایش یافت.
- در ژوئن ۲۰۲۴ اتحادیه اروپا به عنوان بخشی از چهاردهمین بسته تحریمی خود، SPFS را تحریم کرد. این تحریمها، نهادهای اتحادیه اروپا را از اتصال به این سیستم یا هر سرویس پیامرسان مالی مشابهی که توسط بانک مرکزی روسیه توسعه داده شده است، منع میکند
- بانک مرکزی چین نیز در سال ۲۰۱۵ سیستم تسویه بینبانکی برونمرزی چین (CIPS) را راهاندازی کرد. این سیستم، بهعنوان یک نهاد مستقل تأسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی چین فعالیت میکند.
- در شانزدهمین نشست سران کشورهای عضو بریکس در شهر کازان روسیه (۲۰۲۴)، موضوع ایجاد یک سامانه پرداخت بینالمللی جایگزین سوئیفت با محوریت تسویهحساب با ارزهای محلی در دستور کار قرار گرفت.
- تا سپتامبر ۲۰۲۴، CIPS شامل ۱۵۳ بانک مشارکتکننده مستقیم و ۱۴۱۳ بانک مشارکتکننده غیرمستقیم میشد.
