توافق مکه؛ نشانهای از شکلگیری نظم امنیتی جدید در جنوب و غرب آسیا؟
“خانه از پایبست ویران است”: پیمان دفاعی خانۀ آل سعود–ترکیه–پاکستان و پیامدهای آن برای شبهقاره
پیمان دفاعی مکه؛ گامی به سوی معماری امنیتی جدید در غرب و جنوب آسیا
گروه پژوهشی مطالعات آسیای جنوب شرقی و شبهقاره
گروه پژوهشی مطالعات ترکیه
گروه پژوهشی مطالعات چین
حتی اگر دخالت ترکیه در اوکراین دوباره سیاست خارجی ترکیه را به غرب نزدیکتر کند، این خطر برای اردوغان وجود دارد که بایدن و برخی از رهبران اروپایی آنقدر مشتاق خلاص شدن از شر او باشند که هرگونه ارتباط نزدیک با آنکارا را به بعد از سال ۲۰۲۳ بیاندازند. هم به این دلیل که بازارها از کشوری که در آن حاکمیت قانون یک طنز است فرار می کنند و هم به خاطر رویارویی با روسیه احتمال می رود که اقتصاد ترکیه فروپاشی بیشتری را شاهد باشد.
ایرانیان که ذاتا روحیهای ضداستعماری دارند، طی دو قرن گذشته همواره تصویری تماما منفی، اهریمنی و مخرب از دخالت بریتانیا در امور داخلی کشورشان در ذهن ترسیم کردهاند. با اینحال آنها کمتر از این واقعیت آگاهی دارند که طی قرن نوزدهم و بخش عمدهای از قرن بیستم روسها در ایران، خاصه در مناطق شمالی کشور، حضوری مستقیمتر، گستردهتر و موثرتر نسبت به بریتانیاییها داشتند.
دولت روسیه تمام اظهارات مربوط به موضوع اوکراین را بویژه از سمت نزدیکترین متحدانش زیر نظر دارد. البته در شرایطی که دنیا به دو دسته «دوست و دشمن» تقسیم شده است، هرگونه اظهارنظر غیرخنثی غیردوستانه ارزیابی میشود».
چشم انداز روابط تاجیکستان و ایران مثبت به نظر میرسد، زیرا دو کشور از مشترکات زیادی برخوردار بوده و عملا حق ندارند با یکدیگر غیر از روابط حسنه داشته باشند. از این دیدگاه، اگر طرفی منافع ملی جانب دیگر را قربانی خواسته های ایدئولوژیکی و فرصت طلبی خود نکند، دیگر هیچ مانعی برای گسترش روابط وجود ندارد.
در صورت تشدید درگیری ها در سوریه، اسد احتمالا به جای روسیه برای حمایت به ایران متوسل خواهد شد. نیروهای ایرانی هم اکنون در بخشهایی از سوریه مستقر شدهاند که پیشتر تحت کنترل نیروهای روسیه بوده است.
این گزارش حاصل مشاهدات میدانی دکتر ولی کالجی، دکتری مطالعات منطقه ای (گرایش منطالعات آسیای مرکزی و قفقاز) از دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، عضو شورای علمی موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و از نویسندگان و پژوهشگران ارشد حوزه مسائل قفقاز به شهر شوشا (از مناطق پیرامونی قره¬باغ) است که به واسطه شرکت در کنفرانس بین¬المللی «قفقاز جنوبی: توسعه و همکاری» به میزبانی دانشگاه (آکادمی) دیپلماتیک جمهوری آذربایجان (آدا) در روزهای ۲۸ و ۲۹ آوریل ۲۰۲۲ میلادی (۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱) صورت پذیرفته است.
گروه طالبان بعد از به قدرت رسیدن و اشغال سپهر سیاسی کشور( ۲۴ اسد سال ۱۴۰۰) در ظاهر سطحی از یکپارچگی و یکدستی را منعکس ساختهاند. اما با توجه به وقایع پیش آمده به نظر میرسد که این یکپارچگی صرفاً مصرف تبلیغاتی و بیرونی داشته است و کوشش اصلی آنها این بوده که خود را به عنوان یک گروه یکدست نشان دهند.
جنگ روسیه و اوکراین و تحریم های گسترده غرب علیه روسیه، مسیرهای ترانزیتی از مسیر روسیه به اروپا از جمله مسیر شمالی طرح راه ابریشم چین (ابتکار یک کمربند- یک راه) را با چالشی جدی مواجهخ ساخته است. در چنین شرایطی «کریدور میانی» (The Middle Corridor) یا «کریدور بین المللی حمل و نقل ترانس خزر» با عبور از چین- آسیای مرکزی- قفقاز و نیز مسیرهای زمینی و دریایی ایران به عنوان دو آلترناتیو مسیرهای ترانزیتی روسیه به اروپا مورد توجه قرار گرفته است.