در این نامه آمده بود:
«عمال و تجارت خانه های دولت اتحاد جماهیر شوروی برای بسط نفوذ و اجرای نظریات و مقاصد آن دولت در صفحات شمالی ایران شروع به پاره ای عملیات نموده اند که فوق العاده قابل دقت و توجه می باشد.» آن عملیات یکی تأسیس تجارت خانه های شوروی از قبیل ونشتورک و سانتر سایوز و غیره در صفحات شمالی ایران بود که از آن طریق دولت شوروی توانست، انحصار تجارت در «آن صفحات و ورود و صدور متاع و خرید و فروش آن را در دست شرکتهای مزبور» قرار دهد و «دست تجار ایرانی را از صادرات و واردات کالا» کوتاه کند. البته برای اینکه دچار اشکالات و شکایات اشخاص تجار نشوند، پاره ای از تجار ایرانی را با خود شریک و به دادن منافع جزئی، آنها را با خود همراه ساختند که هرگاه سایر تجار از اقدامات آنها در انحصار تجارت بنای دادوبیداد و شکایت را گذارند تجارت خانه های مذکوره تجاری را که با خود شریک نموده و به آنها منافع جزئی می رساند، وادار به اظهار رضایت از امور تجارتی بنمایند…
همچنین تجارت خانه های مذکوره درصدد تشکیل شرکتهای تعاونیه بر آمده بودند و از آن جمله در تبریز شرکتی تأسیس کردند که با سهم ۲۵ ریالی، اعضای جدید می پذیرفت. این شرکتهای تعاونی، اجناسی مانند «قند و شکر و نفت و غیره را به انحصار خود در آورده بودند و به قیمتی مناسب می فروختند. افزون بر این، بعضی از تجار در مواقع معینه در سال اجناس مختلفی را که به قیمت ارزان خریده و به واسطه مسدود بودن راهها و علل دیگر به قیمت گزاف می فروختند، تعاونیه اجناسی را در مواقع معینه ارزان ابتیاع و در موقع گرانی به همان قیمت سابق به اعضای خود به فروش می رساند و از این راه توجه و علاقه ایرانیان را به خود جلب می کردند.این شرکتهای تعاونی به سرعت توانستند، ۲۳ شعبه در محله های تبریز، ارومیه، سلماس و خوی برپا کنند و بر شمار اعضای خود بیفزایند.
✍️ منبع:اسناد روابط ایران و شوروی،محمودطاهر احمدی
