#اختصاصی
نویسنده: سید امیربهادر هاشمی، دبیر گروه مطالعاتی قفقاز ایراس
انتخابات میان دوره‌ای آمریکا در نوامبر ۲۰۲۶ و پیروزی حزب دموکرات در کسب اکثریت هر دو مجلس کنگره، مورد توجه رسانه‌های ایران و روسیه قرار گرفت. این انتخابات در شرایطی برگزار شد که دولت دونالد ترامپ با مشکلاتی در عرصه داخلی و خارجی، به‌ویژه پیامدهای جنگ علیه ایران، افزایش هزینه‌های زندگی و نارضایتی بخشی از جامعه آمریکا از عملکرد دولت روبه‌رو بود. تغییر ترکیب کنگره علاوه بر تاثیر بر موقعیت سیاسی ترامپ، می‌تواند بر سیاست خارجی آمریکا و روابط این کشور با بازیگرانی مانند ایران و روسیه نیز اثرگذار باشد.
بازتاب انتخابات در رسانه‌های ایران و روسیه، در عین اشتراک در انتقاد از عملکرد دولت ترامپ، از دو زاویه متفاوت صورت گرفته است. رسانه‌های ایرانی عمدتا شکست جمهوری‌خواهان را با پیامدهای تقابل واشنگتن با تهران و هزینه‌های جنگ علیه ایران توضیح داده‌اند. در رسانه‌های روسی، این موضوع علاوه بر ایران، در ارتباط با آینده روابط مسکو و واشنگتن و تحولات جنگ اوکراین نیز بررسی شده است. این تفاوت نشان می‌دهد که هر دو کشور، نتایج انتخابات را با توجه به مسائل مهم سیاست خارجی خود تفسیر کرده‌اند.
رسانه‌های ایرانی شکست جمهوری‌خواهان را بیشتر در چارچوب انتقاد از عملکرد ترامپ بازتاب دادند. تسنیم در گزارش «ترامپ در سنا هم به ایران باخت؛ بد هم باخت»، نتیجه انتخابات را به ناکامی آمریکا در تقابل با ایران پیوند داد (تسنیم، ۱۴۰۵). نورنیوز نیز با تمرکز بر مشکلات اقتصادی و پیامدهای جنگ، این شکست را بازتاب نارضایتی عمومی از عملکرد دولت ترامپ ارزیابی کرد (نورنیوز، ۱۴۰۵).
در رسانه‌های روسیه نیز شکست جمهوری‌خواهان مورد توجه قرار گرفت، اما تمرکز بیشتر بر بررسی پیامدهای سیاسی این اتفاق بود. روزنامه کامرسانت در گزارش «کنگره زیر موج آبی قرار گرفت»(Коммерсант, ۲۰۲۶) و ودوموستی در تحلیل نتایج انتخابات، به محدود شدن قدرت مانور ترامپ و افزایش اختلافات احتمالی میان کاخ سفید و کنگره پرداختند (Ведомости, ۲۰۲۶). در مجموع، رسانه‌های ایرانی شکست جمهوری‌خواهان را نشانه‌ای از ناکامی سیاست تقابلی واشنگتن دانسته‌اند، درحالی‌که رسانه‌های روسی بیشتر بر محدود شدن اختیارات سیاسی ترامپ و پیامدهای آن برای سیاست داخلی و خارجی آمریکا تمرکز کرده‌اند.
موضوع جنگ علیه ایران را می‌توان مهم‌ترین نقطه اشتراک در تحلیل رسانه‌های دو کشور دانست. رسانه‌های رسمی ایرانی و روسی به افزایش قیمت سوخت، هزینه‌های زندگی و نارضایتی اقتصادی شهروندان آمریکایی اشاره کرده‌اند و این مسائل را از عوامل موثر بر کاهش حمایت از جمهوری‌خواهان دانسته‌اند.
ایرنا در گزارش «جنگ علیه ایران، انتخابات آمریکا را برگرداند؛ شکست سنگین ترامپ، کنگره در دست دموکرات‌ها» شکست جمهوری‌خواهان را با هزینه‌های جنگ علیه ایران و پیامدهای اقتصادی آن مرتبط کرده است. این گزارش با استناد به دیدگاه تریتا پارسی، جنگ و تحولات مربوط به ایران را از عوامل موثر بر تغییر فضای سیاسی آمریکا معرفی می‌کند (ایرنا، ۱۴۰۵).
با این حال، نحوه استفاده از موضوع جنگ در رسانه‌های دو کشور یکسان نبوده است. در ایران، جنگ بیشتر به‌عنوان نشانه‌ای از هزینه‌ساز بودن سیاست تقابلی آمریکا و ناکامی دولت ترامپ مطرح شده است. برای نمونه، تسنیم در برخی گزارش‌های خود تلاش کرده شکست جمهوری‌خواهان را به تحولات جنگ با ایران پیوند دهد و از آن به‌عنوان نشانه‌ای از موفقیت ایران در برابر سیاست‌های آمریکا یاد کند (تسنیم، ۱۴۰۵).
در مقابل، رسانه‌های روسیه بیشتر به پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ برای دولت ترامپ پرداخته‌اند. کومرسانت علاوه بر بررسی تاثیر جنگ بر محبوبیت ترامپ، احتمال استفاده دموکرات‌ها از اختیارات بودجه‌ای کنگره برای محدود کردن هزینه‌های عملیات نظامی را نیز مطرح کرده است.(Коммерсант, ۲۰۲۶) خبرگزاری تاس هم با انتشار اظهارات ترامپ درباره افزایش قیمت بنزین، به این مسئله پرداخت که پیامدهای اقتصادی جنگ چگونه می‌تواند بر تصمیم انتخاباتی شهروندان آمریکایی اثر گذاشته باشد .(ТАСС, ۲۰۲۶)
در مجموع، رسانه‌های ایرانی جنگ را در چارچوب ناکامی سیاست تقابلی آمریکا و رسانه‌های روسی بیشتر از منظر هزینه‌های اقتصادی و پیامدهای آن برای موقعیت سیاسی ترامپ تحلیل کرده‌اند.
تفاوت در پوشش رسانه‌ای دو کشور را می‌توان در اولویت‌های سیاست خارجی آنها جست‌وجو کرد. رسانه‌های ایرانی شکست ترامپ را عمدتا از منظر تاثیر آن بر سیاست واشنگتن در قبال جمهوری اسلامی ایران و ناکامی فشارهای نظامی و سیاسی آمریکا بررسی کرده‌اند. در مقابل، رسانه‌های روسی علاوه بر تضعیف موقعیت ترامپ، به پیامدهای افزایش نفوذ دموکرات‌ها در کنگره برای روابط مسکو و واشنگتن، تحریم‌های احتمالی علیه روسیه و آینده کمک‌های نظامی به اوکراین توجه داشته‌اند.
در رسانه‌های روسیه، شکست ترامپ لزوما به‌عنوان تحول مثبتی برای مسکو ارزیابی نشده است. آندری کورتونوف در تحلیلی که در کومرسانت منتشر شده، به این نکته اشاره می‌کند که تضعیف موقعیت ترامپ ممکن است به تقویت جریان‌های سیاسی خواهان موضع سخت‌گیرانه‌تر در قبال روسیه منجر شود (Коммерсант, ۲۰۲۶).
با وجود تفاوت‌هایی که در نوع نگاه رسانه‌های دو کشور وجود دارد، هر دو نسبت به اینکه تغییر ترکیب کنگره بتواند به تنهایی سیاست خارجی آمریکا را دگرگون کند، تردید دارند. در ایران، مقام‌های رسمی و رسانه‌ها تاکید کرده‌اند که نباید انتظار داشت با افزایش نفوذ دموکرات‌ها، رویکرد واشنگتن در قبال جمهوری اسلامی ایران تغییر اساسی پیدا کند. در روسیه نیز کرملین و برخی تحلیلگران معتقدند که سیاست خارجی آمریکا صرفا به ترکیب کنگره وابسته نیست و رئیس‌جمهور همچنان اختیارات مهمی در این زمینه دارد.
نکته دیگری که در مقایسه پوشش رسانه‌ای دو کشور قابل توجه است، استفاده متفاوت از زمینه‌های تاریخی انتخابات است. در ایران، هم‌زمانی اعلام نتایج با سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ فرصتی ایجاد کرد تا برخی رسانه‌ها میان تحولات کنونی و سابقه تقابل تهران و واشنگتن ارتباط برقرار کنند. روزنامه همشهری با انتخاب عنوان «سایه ایران بر انتخابات آمریکا» تلاش کرد نقش مسئله ایران در تحولات سیاسی آمریکا را در یک چارچوب تاریخی بازتاب دهد (همشهری، ۱۴۰۵).
در رسانه‌های روسیه چنین رویکردی کمتر دیده می‌شود. تحلیل‌های این کشور بیشتر بر پیامدهای عملی انتخابات برای ساختار قدرت آمریکا، روابط دوجانبه با مسکو و آینده پرونده اوکراین متمرکز بوده است.
نتایج این مقایسه نشان می‌دهد که انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در رسانه‌های ایران و روسیه صرفا یک تحول در سیاست داخلی آمریکا نبوده، بلکه با مسائل مهم سیاست خارجی هر دو کشور پیوند خورده است. در رسانه‌های ایرانی، شکست جمهوری‌خواهان بیشتر در ارتباط با هزینه‌های تقابل با تهران و پیامدهای جنگ علیه ایران تفسیر شده است. رسانه‌های روسی، در کنار این موضوع، به محدود شدن قدرت مانور ترامپ در برابر کنگره و پیامدهای احتمالی آن برای روابط مسکو و واشنگتن و جنگ اوکراین توجه داشته‌اند. بنابراین، تفاوت در پوشش رسانه‌ای دو کشور بیش از آنکه ناشی از اختلاف در ارزیابی اصل انتخابات باشد، به تفاوت دغدغه‌های راهبردی آنها بازمی‌گردد .(Interfax, 2026)
منابع
خبرگزاری تسنیم. (۱۴۰۵، ۱۳ آبان). ترامپ در سنا هم به ایران باخت؛ بد هم باخت. https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/13/3739880/
خبرگزاری تسنیم. (۱۴۰۵، ۱۳ آبان). جنگ ایران و تأثیر آن بر نتایج انتخابات آمریکا. https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/13/3739876/
خبرگزاری ایرنا. (۱۴۰۵، ۱۳ آبان). جنگ علیه ایران، انتخابات آمریکا را برگرداند؛ شکست سنگین ترامپ، کنگره در دست دموکرات‌ها. https://www.irna.com/service/world
نورنیوز. (۱۴۰۵، ۱۳ آبان). بازتاب پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا. https://nournews.ir/fa/news/357811/
همشهری. (۱۴۰۵، ۱۳ آبان). سایه ایران بر انتخابات آمریکا. https://www.khabarnab.com/magazine/179376264566/
Коммерсант. (۲۰۲۶, November 4). Конгресс под синей волной. https://www.kommersant.ru/doc/9080252
Коммерсант. (۲۰۲۶, November 4). Последствия победы демократов для политики США. https://www.kommersant.ru/doc/9080232
Ведомости. (۲۰۲۶, November 4). Итоги выборов в США: республиканцы терпят сокрушительное поражение. https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2026/11/04/1242582-itogi-viborov-v-ssha
ТАСС. (۲۰۲۶, November 4). Война с Ираном и результаты промежуточных выборов в США. https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/28285091
Interfax. (2026, November 4). Победа демократов и возможные изменения во внешней политике США. https://www.interfax.ru/world/1126972
