دیپلماسی اقلیمی اروپا در آسیای مرکزی: امنیت انرژی یا استعمار سبز؟
گامبهگام در مسیر تغییر
کریدور ترانزیتی ایران–پاکستان در میانه تنشها و محاصره دریایی ایران
ساختار رقابت: سیاست قدرت در دوران پساغربی
گزارش نشست
مروری بر مهمترین محورهای سخنرانی رئیس جمهور روسیه در اجلاس اقتصادی سنپترزبورگ (SPIEF 2026)
کشورهای آسیای مرکزی، با وجود آنکه اقتصادهای آنها تا چند دهه گذشته متکی به انرژی فسیلی (نفت و گاز) بودهاند، اکنون فرصت تبدیلشدن به قطب انرژی پاک منطقه را دارند.
تجربه برگزاری رفراندوم در آسیای مرکزی اثبات کرده که مردم معمولا با چنین اصلاحاتی مخالفت نمی کنند. در عین حال مقامهای ازبکستان مدعی هستند که اصلاحات کنونی در نتیجه دریافت نظرهای بیش از 220 هزار نفر از مردم تنظیم و تدوین شده است. از این رو، به نظر میرسد چالشی جدی پیشروی تصویب این اصلاحات قرار ندارد. با این حال این که با چه آرائی این اصلاحات تصویب شود، معیاری مهم برای دموکراسی در ازبکستان خواهد بود.
رسانههای ایرانی اخیرا گمانهزنی کردهاند که تهران ممکن است در صورت وقوع جنگ دیگری در قرهباغ کوهستانی به ایروان کمک نظامی کند. مقامات ایرانی همچنین اعلام کردهاند که ارمنستان یکی از کشورهایی است که به خرید پهپادهای نظامی علاقه نشان داده است. به گفته ندیمی: «هرگونه کمک نظامی ایران به ارمنستان مشخصا ارسال پیامی روشن به آذربایجان و ترکیه خواهد بود. من فکر نمیکنم ایران مقدار قابلتوجهی تسلیحات را منتقل کند.» ندیمی پیشبینی میکند که هرگونه رویارویی نظامی آذربایجان و ایران محدود و به سرعت مهار شود. با این وجود، این به آن معنا نیست که «تلفات قابلتوجهی از هر دو طرف» وجود نخواهد داشت.
خیلی قبل از توافق عربستانسعودی و ایران، چین خود را بهعنوان شریک حیاتی برای کشورهای خاورمیانه معرفی کرده بود. چین بزرگترین شریک تجاری عربستانسعودی و ایران است و بزرگترین خریدار نفت از این دو کشور است.در سالهای اخیر، چین این روابط را بیشازپیش تقویت کرده و در سال۲۰۲۱ یک قرارداد همکاری ۲۵ساله با ایران و در سال۲۰۲۲ یک قرارداد مشارکت استراتژیک جامع با عربستانسعودی امضا کردهاست، اما این حسننیت به لطف طرح عظیم «کمربند و جاده» (BRI) که در سال۲۰۱۳ با هدف اتصال آسیا، اروپا و آفریقا از طریق شبکهای از بنادر، راهآهنها، بزرگراهها و سایر پروژههای زیربنایی تحتحمایت چین آغاز شد، فراتر از عربستانسعودی و ایران رفت.
توجه به «ابهام ها و پیچیدگی های مواضع سیاسی» رهبران دو کشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان است که بر اساس آن می خواهند به تدریج سیاست ها و اقدامات مرتبط با تغییر و تحولات ژئوپلیتکی و شاید هم درگیری و جنگ نظامی، لباس تحقق بپوشد. ما نباید از ساده سازی هایی که از مسئله اصلی فوق الذکر در منطقه قفقاز جنوبی و قره باغ صورت می گیرد، به راحتی عبور کنیم
ژانگ یانشنگ، محقق ارشد مرکز تبادلات اقتصادی بینالمللی چین، اخیراً در دو نوبت گفته است که کاهش سود صنعتی چین نه تنها به دلیل کندی تقاضای خارجی، بلکه همچنین بازسازی زنجیرههای تامین ایالات متحده است.
حسام الدین حجت زاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: ارزیابی مواضع و رفتار سیاسی چین نشان می دهد که مقامات این کشور همانند روسیه تا زمانی از مواضع رادیکال ایران در ضدیت با آمریکا حمایت می کنند که سود و امتیازات اقتصادی بیشتر از سوی تهران تضمین شود. پکن و شرکت های دولتی چینی در همین راستا ضمن همراهی با تحریم های ضدایرانی ایالات متحده آمریکا در طول ۲۰ سال گذشته، نفت ایران را در سال های اخیر با قیمتی به مراتب پایین تر از قیمت واقعی آن (۱۲ دلار ارزان تر از قیمت روزِ نفت ایران) در بازار غیررسمی انرژی خریداری می کند. به این ترتیب، چین از استیصال جمهوری اسلامی ایران در زمینه فروش میلیون ها بشکه نفت بدون مشتری اش، استفاده می کند و تهران هم به این دلخوش کرده که پکن بزرگترین خریدار نفت اش است و بدین ترتیب در داخل چنین تبلیغ می شود که سیاست آمریکا در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران با شکست مواجه شده است! در حالی که واقعیت آن است که واردات نفت چین از روسیه و عربستان سعودی به مراتب بیشتر از واردات این محصول از ایران است.
تأثیر اعتراضات نوامبر 2022 از نظر تغییرات فوری و پایدار متفاوت بوده است. به عنوان یک پیامد فوری، فعالیت عمومی در مورد مدیریت همه گیری دولت افزایش یافت. مثلاً در کنار انتقاد کردن با کنترلهای سختگیرانه کووید صفر، شهروندان نسبت به بی نظمی و سردرگمی ایجاد شده به دلیل پایان ناگهانی سیاست کووید صفر از دولت مرکزی ابراز نارضایتی کردند.