بریکس ۲۰۲۶؛ ملاحظات چین و پیامدهای آن برای ایران
هند و معماری نوین بریکس ۲۰۲۶؛ دیپلماسی چندهمسو، توسعه پایدار و فرصتهای راهبردی ایران
میراث ایرانی در قفقاز؛ از زبان و ادبیات تا فرهنگ و تاریخ
نگاه اروپا به اجلاس بریکس در دهلینو؛ میان واگرایی ژئوپلیتیکی و ضرورت گفتوگو با جنوب جهانی
هجدهمین نشست بریکس: اهداف چین و ظرفیتهای پیشروی ایران
چگونه بریکسپلاس باید نظم دیجیتال جدید را شکل دهد
جنگ اوکراین رقابتهای سیاسی را در منطقه به وضوح افزایش داده است. اکنون به نظر می رسد که روسیه در نتیجه این جنگ ضعیف شده است. با این حال، روندهای متناقضی قابل مشاهده است: از یک سو، تمایل روسیه را برای نگه داشتن آسیای مرکزی در مدار سیاسی خود دیده میشود که تعداد بی سابقه سفرهای مقامهای بلندپایه روسیه در طول سال به این منطقه گواه این امر است. حجم مبادلات تجاری و همچنین حجم وجوه ارسالی از روسیه نیز در حال افزایش است. از سوی دیگر، واضح است که کشورهای آسیای مرکزی از روسیه و جنگ علیه اوکراین فاصله گرفته و هیچ یک از جنگ حمایت نمی کنند.
روابط تهران و باکو به طور مداوم چرخهای از «تشدید تنش» و «تنشزدایی» را تجربه کرده است. تکرار این چرخه پرسش مهمی را مطرح میکند: چه عواملی جمهوری آذربایجان و ایران را با وجود همه مشکلات جدی از وارد شدن به جنگ باز داشته است؟
در منطقه آسیای مرکزی، کشورهای کلیدی همچون ازبکستان و قزاقستان در حال تلاش هستند تا با توجه به گرایشهای مراکز ثقل قدرت و اقتصاد جهانی، موقعیت حاکمیت ملی خود را تحکیم کرده و ظرفیتهای منطقه آسیای مرکزی را افزایش دهند. در همین قالب نیز، تاشکند و آستانه در عین پایبندی به سیاست چندجانبهگرایی، عموماً در تلاش بودهاند تا به عرصه نزاع یا رقابت بازیگران منطقهای و فرامنطقهای اعم از روسیه، ایالات متحده، چین یا اتحادیه اروپا نیز تبدیل نشوند. به همین منظور، توسعه و تعمیق روابط دوجانبه (در گام نخست) و تثبیت و بهینهسازی همگرایی درون منطقهای (در گام دوم) را بهعنوان الگوی راهبردی طراحی مناسبات منطقهای خود برگزیدهاند.
سادهلوحانه است اگر فکر کنیم که دیپلماسی به تنهایی میتواند ضامن صلح باشد. نشست بالی بین جو بایدن و شی جینپینگ در ماه نوامبر تنشها را کاهش داد، اما منطق عمیقتر برخورد هنوز به وقت خود باقیست.
پس از آغاز عملیات نظامی ویژه در فوریه 2022، ائتلافی از کشورهای غربی، تحریمهای قابل توجهی را علیه روسیه اعمال کردند. اکثریت جهان از آنها خودداری کردند. با این حال، صحبت از "شوالیههای سیاه" هنوز زود است. کسبوکارها در کشورهای دوست روسیه بسیار محتاط هستند و از تحریمهای ثانویه یا پیگرد قانونی توسط مقامات ایالات متحده و متحدان آن بیم دارند.
نظام بینالمللی چند قطبی و همکاری با دولتهای مستقل از غرب
موضع تهران در ماموریت اتحادیه اروپا به چند دلیل مهم است: نخست، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و در طول سه دهه گذشته، به طور مرسوم، ایران با مداخله نیروهای فرامنطقه ای به ویژه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، اتحادیه اروپا و ایالات متحده در درگیری های منطقه ای قفقاز جنوبی مخالفت کرده است. به عنوان مثال، سید علی سقائیان، سفیر سابق ایران در ارمنستان، در یک کنفرانس خبری در ایروان در 23 ژوئن 2010، اشاره کرد که ایران به شدت با مشارکت ایالات متحده در نیروهای چند ملیتی حافظ صلح که احتمالاً پس از امضای توافقنامه صلح ارمنستان و آذربایجان در اطراف قره باغ کوهستانی مستقر خواهند شد، مخالف است.
حمایت از کشورهای در حال توسعه به اولویت سیاسی چین تبدیل شده است.