دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
در حالی که سیاستمداران امریکایی نگران بهره برداری احتمالی دادههای بزرگ توسط غولهای فناوری در امریکا هستند نسبت به جاه طلبیهای چین در مورد دادههای بزرگ چشمشان را بر روی واقعیات بسته اند. این در حالی است که ما میدانیم چین چگونه از بازارهای سرمایهمان بهره برداری میکند.
بهنظر میرسد اروپا نباید امیدی به بهبود عرضه گاز طبیعی از سوی روسیه و قطر داشته باشد و قیمتها هم که پیش از این رکوردهای زیادی را جابهجا کرده است، در سطوح بالایی قرار دارند. به گفته کارشناسان، خطر تعطیلی صنایع، قطع برق و خاموشی به دنبال کمبود گاز در کمین شهروندان اروپایی در زمستان سرد است که میتواند به تنشهای منطقهای نیز منجر شود.
جای تعجب نیست که کشورهای آسیای مرکزی تمایل بیشتری به همکاری با روسیه دارند تا با چین. بسیاری از آنها به زبان روسی صحبت میکنند، از الفبای سیریلیک استفاده میکنند و به دلیل تاریخ سیاسی مشترک، فرهنگ تجاری و دانشگاهی روسیه را درک میکنند. اخبار و سرگرمیهای روسی زبان (و متعلق به روسیه) بر رسانههای آسیای مرکزی تسلط دارند، پیامهای طرفداران پوتین را منتشر میکنند، وابستگی به فرهنگ روسیه را تشویق میکنند - و گاهی نگرانیها در مورد فساد چین در کشورهای زیر چتر "برنامه کمربند و راه" را برجسته میکنند. در مقابل، تعداد بسیار کمی از مردم این منطقه به زبان چینی صحبت میکنند، و اغلب سینوفوبیا (چین هراسی) شدید دارند.
در کوتاه زمانی پس از دیدار وزرای خارجه و دفاع ایالات متحده آمریکا در چند کشور اروپایی بویژه بخش شرقی و برگزاری مانورهای جداگانه نیروهای دول حاشیه دریای سیاه که کشتیهای آمریکایی از جمله کشتی فرماندهی "مانت ویتنی" نیروی دریایی آمریکا و ناوشکن موشک انداز "پورتر" نیز برای شرکت در مانورهای مشترک نظامی-دریایی نیروهای دریایی آمریکا، ترکیه، رومانی و اوکراین در منطقه حضور داشتند؛ در روزهای اخیر با تشدید بحران کرونا در اکثر کشورهای اروپایی، بر میزان نگرانیها در موضوعات دیگر بویژه تجمع مهاجرین در مرز روسیه سفید و لهستان؛ تشدید اختلافات در بوسنی و اختلاف نظرها در مورد صادرات گاز روسیه به بخش های مختلف قاره سبز نیز افزوده شده است.
از دید بسیاری از ناظران آمریکایی هرگونه ایجاد فشار بیشتر به ایران در صورت شکست مذاکرات وین، بدون همکاری و همراهی چین غیر ممکن به نظر می رسد.
طی چند روز اخیر قیمت دلار در ترکیه در برابر پول ملی این کشور ارزش بیشتری پیدا کرده است، به همین دلیل جامعه ترکیه خواهان استعفای اردوغان و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری هستند.
دولت تاجیکستان طی سالهای اخیر گاهی تنشهای بسیار جدی و گاهی نیز روابط راهبردی گرمی را با بازیگران مختلف منطقه از جمله آمریکا، اتحادیه اروپا، روسیه، افغانستان و ایران تجربه کرده است. این نوسانات اگرچه در کوتاهمدت ممکن است عاملی از بیثباتی در سیاست خارجی برداشت شود، اما با فهمِ بلندمدت رفتارهای تکرار شونده این کشور، میتوان این همگرایی و واگراییهای مقطعی را به نوعی در چارچوب اصول رفتاری سیاست خارجی این جمهوری ارزیابی کرد.
سوریه با پشت سر گذاشتن سالهای سخت و پرهزینه موقعیت خود را در داخل تثبیت کرد تا چنین اتفاقی نظر کشورهای عربی را برای عضویت مجدد این کشور در اتحادیه عرب فراهم کند؛ اتفاقی که می تواند دمشق را وارد مرحله ای تازه از روابط با کشورهای عربی کند و از همه مهمتر روابطش با ایران را تحت تأثیر قرار دهد.