دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
یک روز پس از پایان مذاکرات احیای برجام در وین، طرفهای این توافق درباره آن موضعگیریهای متفاوتی اتخاذ کردند. چین در اولین اظهارنظر تاکید کرد که نباید پیشرفت در مذاکرات را دستکم گرفت، روسیه نیز گفت که هنوز برای ناامید شدن درباره برجام زود است. اما از آنسو تروییکای اروپایی باوجود تاکید بر پایبند بودن به مسیر دیپلماسی از موضع ایران در این مذاکرات ابراز ناامیدی و نگرانی کردند. تونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا هم در گفتوگو با رویترز ضمن تاکید بر پیگیری مذاکرات برجامی گفت: مسیر دیپلماسی هر روز باریکتر میشود.
نشریه نشنالاینترست در یادداشتی به سیاستگذاران آمریکا توصیه کرده مبادا توجه به ضرورت مهار چین موجب غفلت از تهدید روسیه نشود و نوشته است بایدن در حالی برای «چرخش به شرق آسیا» آماده میشود که در کرملین فردی از هیچ فرصتی برای ایجاد چالش در قدرت آمریکا و اروپا، دریغ نمیورزد. به عقیده نویسنده، چهار تهدید اخیر روسیه عبارت هستند از:
حدود ساعت ۱۳ روز ۱۶ نوامبر یگان های نظامی جمهوری آذربایجان به مواضع ارامنه در مرزهای شرقی ارمنستان حمله کردند.
در حرکتی عجیب، سفیر صلح و حسن نیت اسرائیل از رئیس مرکز فرهنگی تالش های جمهوری آذربایجان بخاطر حضور داوطلبان تالش در جنگ دوم قره باغ با اهدا لوح سپاس قدردانی کرد.
مذاکرات هستهای پیش رو تنها در مورد برنامه هستهای ایران نیست. این مذاکرات در مورد نظم نوین جهانی است که با کاهش قدرت امریکا در حال ظهور است.
محسن پاک آیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: تُرکیه سعی دارد بطور نانوشته، رهبری و هدایت کشورهای تُرک را به عهده گرفته و شعار«شش کشور، یک ملت» را عملی سازد. اردوغان که معمولا در دیدار با مقامات آذربایجان، از شعار «دوکشور و یک ملت» استفاده می کرد، سال گذشته، در جریان هفتمین اجلاس سازمان کشورهای تُرک در باکو، برای اولین بار شعار «شش کشور، یک ملت» را مطرح نمود. سران کشورهای تُرک از این پیشنهاد تُرکیه استقبال نکردند. اگرچه تُرکیه سعی دارد در تبلیغات خود بر وجود اتحاد در سازمان کشورهای تُرک تاکید کند اما به دلایلی نمی تواند اختلافات بنیادی را در میان اعضای این سازمان نادیده بگیرد.
صادرات صنایع دفاعی و هوانوردی ترکیه افزایش مییابد. یکی از مهمترین محصولات صنایع ترکیه پهپادهای TB2 است که به به لهستان و مجارستان هم صادر شدهاند. بزودی عراق نیز ۱۰۰ میلیون دلار پهپاد TB2 از شرکت بایراکتار میخرد.
عوامل گسست و پیوست متعددی میان روسیه و چین در حوزه افغانستان پسا سقوط وجود دارد؛ تنش میان هند و چین، تنش میان هند و پاکستان و رابطه استراتژیک هند و روسیه، نارضایتی روسیه از حضور نظامی و اقتصادی چین در کشورهای آسیای مرکزی، ورود چین به افغانستان بهگونه مستقل و تلاش برای قراردادن روسیه به عنوان سپربلا در این منطقه را میتوان از عوامل گسست این پیوند دانست. از عوامل پیوست نیز تلاش برای شکست رقیب مشترک هر دو کشور، و باز شدن جایپا برای سازمان همکاری شانگهای به منظور ورود بیشتر در مسائل منطقهای در پسا خروج قابل ذکر هستند. اما با وصف همه گفتهها، این امکان بعید به نظر میرسد که روسیه و چین بتوانند به خلق یک راه مشترک در خصوص احراز جایگاه در قبال طالبان برسند.