دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
براساس آخرین آمار بانک جهانی در سال ۲۰۲۰، سرانهٔ منابع آب تجدیدپذیر ایران در این سال هزار و ۴۷۲ مترمکعب بوده است. طبق شاخص فالکن مارک، کشورهایی که منابع آب تجدیدپذیر در آنها بین هزار تا هزار و ۷۰۰ مترمکعب بهازای هر نفر در سال باشد، در «آستانهٔ تنش آبی» و کشورهای با سرانهٔ کمتر از هزار مترمکعب در سال نیز «تحت تنش آبی» قرار دارند.
این مقاله به بررسی مسیر جنبش زنان در پاکستان می پردازد که با یک جنبش هویت ملی و مذهبی قبل از تجزیه هند آغاز می شود و اگرچه اساساً یک جنبش حقوق زنان نیست، مشارکت زنان در این جنبش که مبنای مذهبی و ملی دارد، تمایل به کسب حقوق اجتماعی بر اساس هویت فردی و جنسی را بیدار کرده است.
رویکرد قزاقستان در حال حاضر عمدتا اقتصادی است. اما ابعاد سیاسی آن نیز در حال پررنگتر شدن است. قزاقستان نفوذ زیادی در میان اقلیتهای قومی در افغانستان ندارد و برخلاف تاجیکستان و ازبکستان در سطح میدانی از امکانات زیادی برای جمعآوری اطلاعات و یا اقدامهای عملیاتی دیگر برخوردار نیست. با وجود این، قزاقستان در سطح بینالمللی قابلیتها و مزیتهای زیادی دارد. افغانستان در حوزۀ صنایع غذایی وابستگی شدیدی به قزاقستان دارد و عملاً هیچ اهرمی علیه قزاقستان در دستان طالبان نیست.
دولت آتی در پاکستان به طور طبیعی باید ائتلافی باشد. ثبات در دولت و اجماع در تصمیمات، اولویت های اولیه دولت آتی به نظر می رسند. این می تواند ناپایداری، احتمالا ضعیف بودن دولت و افزایش شکنندگی را به ویژگی بارز دولت مذکور تبدیل کند.
با تأسیس شاخۀ خراسان داعش در افغانستان که در اصل هویت عربی و ایدئولوژی سلفی دارد، تلاش شده است تا اولاً این پدیده شوم و مذموم گستردهتر از آنچه هست، نشان داده شود و ثانیاً با تقسیمبندی جغرافیای فارسزبانان به خراسان و ایران امروزی، چنان وانمود شود که ایران و خراسان دو سرزمین جدا و دشمن یکدیگر هستند. در کنار این انتظار، پیامدهای دیگری که حملات داعش خراسان بهجود خواهد آورد، ایجاد شکاف میان فارسزبانان است که در سه کشور ایران، افغانستان و تاجیکستان حضور دارند. هر چند این پیامدها هنوز در مرحله ابتدایی خود است اما اگر تدبیری برای مهار و جلوگیری از آن صورت نگیرد، قطعا میتواند در دراز مدت تبدیل به عامل بحرانساز میان ساکنان تباری این سه کشور شود.
آخرین اصل الگوهای ازدواج و ساختار خانواده، محلهگرایی بود که در آن زن تازه ازدواج کرده به خانه شوهرش نقل مکان میکرد. از آنجا که قانون و جامعه، هر ازدواجی را که بین کسانی که نام خانوادگی یکسانی داشته باشند، محارم میدانستند و از آنجا که اکثر روستاها از افراد هم نام خانوادگی تشکیل شده بودند؛ برای زن، ازدواج ایجاب میکرد که به روستای شوهرش نقل مکان کند.
خانواده و ارزشهای خانوادگی پایهای است که جامعه بر آن بنا میشود. در تمام سنتهای فرهنگی، صرفنظر از شکل سازمان اجتماعی، تولد و تربیت فرزندان هسته اصلی معنایی بود که هنجارها، ارزشها و روابط میان اعضای جامعه بر پایه آن بنا میشد.
در حال حاضر دو خط لوله وجود دارد که میتواند گاز ترکمنستان را به ایران منتقل کند: خط لولۀ کرپجه-کردکوی با ظرفیت 8 میلیارد مترمکعب در سال و خط لولۀ دولتآباد - سرخس - خانگیران با ظرفیت 12.5 میلیارد مترمکعب در سال. این در حالی است که ایران و ترکیه با یک خط لولۀ 14 میلیارد مترمکعبی به هم متصل هستند. ترکیه در حال حاضر، سالانه از طریق این خط لوله، 9.6 میلیارد مترمکعب گاز از ایران وارد میکند. این آمار بیانگر این است که عشقآباد میتواند تا 4.4 میلیارد مترمکعب گاز خود را از طریق ایران به ترکیه صادر کند - که البته در صورتی که ایران بتواند ظرفیت خط لولۀ خود را تا مرز ترکیه افزایش دهد، احتمال افزایش این ظرفیت نیز وجود دارد.