فشار کنترلشده؛ راهبرد روسیه پس از انتخابات ارمنستان
در دل بحران فرصتی نهفته است
قرقیزستان و بازآرایی نوین امنیت منطقهای در آسیای مرکزی
نگاهی به تفاهم نامه منطقه آزاد ارس با راهآهن ایران
فراتر از جنگ اوکراین: لاوروف و تصویر روسیه از یک رویارویی تاریخی با غرب
مسیر هند به سوی حاکمیت انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶
آسیای مرکزی در نظم نوین سالهای اخیر، از یک پیرامون ژئوپلیتیکی به میدان بههم پیوستهای از رقابت قدرتها، بازآرایی کریدورها، بحران آب/انرژی و تهدیدهای فرامرزی بدل شده است. در این میان، قرقیزستان با وجود محدودیتهای اقتصادی و نهادی، نقشی بیش از پیش یافته و به گرهگاهی امنیتی میان روسیه، چین، غرب و سازوکارهای منطقهای تبدیل شده است. این نوشتار برآن است که امنیت قرقیزستان باید در چارچوب دگرگونی ساختاری امنیت منطقهای و منطق وابستگی متقابل درک شود؛ جایی که آب، انرژی، ترانزیت و مسائل افغانستان بهصورت همزمان تأثیرگذار است. در این میان، قرقیزستان نه یک قدرت مسلط، بلکه بازیگری میانی است که میتواند با بیطرفی فعال، میانجیگری و تنظیم هوشمندانه وابستگیها، به ثبا ت منطقهای یاری رساند.
روسیه و کشورهای آسیای میانه نه منابع، نه دلایل قانع کننده و نه تمایل به مداخله نظامی در امور افغانستان را دارند. چنین مداخله ای یک بی احتیاطی کامل با نتایج فاجعه بار خواهد بود. نخست، افغان ها خودشان باید جنگ داخلی را خاتمه دهند - در میدان جنگ و در حالت ایده آل، در پای میز مذاکره. دوم این که روسیه منافع مستقیمی در افغانستان ندارد، بنابراین، به استثنای افراط گرایان باید آماده برقراری ارتباط با همه نیروهای تاثیرگذار محلی باشد. و سوم این که علی رغم نزدیکی ازبکستان و تاجیکستان به هم طایفه ای های خود در آن سوی مرز، این کشورها توانایی مداخله نظامی در درگیری های داخلی افغانستان را ندارند و باید از کنار نظاره گر باشند.
یک کارشناس مطالعات منطقهای به خبرآنلاین گفت که چین از جانب سینکیانگ در خطر نیست چراکه این شهر تحت کنترل شدید امنیتی است و گروهی هستند که شامل اقلیت کشور سه میلیاردی می شوند.
سازمان پیمان امنیت جمعی هنوز هم برای اثبات خود فرصت دارد، اگر بتواند پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان فعالیت موثری از خود نشان دهد. سازمان پیمان امنیت جمعی یک اتحاد نظامی است که روسیه، بلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان عضو آن هستند. این سازمان هرگز از محبوبیت زیادی نه در این شش کشور عضو و نه در خارج از آنها برخوردار نبوده است. دلیلش این نیست که این سازمان یک سیاست تهاجمی توسعه طلبانه را اجرا میکند. دلایل عدم محبوبیت این سازمان بسیار موهن تر هستند که کمتر کسی از آنها اطلاع دارد.
یک کارشناس مسائل افغانستان و شبه قاره هند گفت: آنچه که در مورد نشست هفته گذشته تهران میان گروههای افغان مطرح میشود این است که همه طرفها میگویند آنچه که در مذاکرات تهران صحبت شد بیش از همه مذاکراتی بوده که در گذشته انجام شده بود.
با وجود مشکلات داخلی، همچنان ایالات متحده نیازمند خلق یک دشمن خارجی و نپذیرفتن قطبهای دیگر است، بویژه آنکه صداهایی از سوی جمهوری خواهان شنیده می شود که هنوز دشمنی با چین را بعنوان برگه ای برای رقابت با دموکراتها مورد استفاده قرار می دهند.
افغانستان مهمترین و پر چالشترین همسایه کشورهای آسیای مرکزی محسوب میشود. از بدو استقلال در سال 1991، تمام کشورهای آسیای مرکزی و بهویژه سه جمهوری ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان همواره ملاحظات مربوط به افغانستان را در چارچوب سیاستگذاریهای امنیتی خود لحاظ کردهاند.
اتفاقات تلخ، بالا گرفتن سرعت حوادث و رویارویی گسترده نیروهای دولتی و طالبان در افغانستان طی روزهای اخیر که دقیقا پس از خروج آمریکا و سایر نیروهای ناتو از این کشور رخ می دهد، بار دیگر نشان داد که مردم افغانستان حاضر نیستند تحت قوانینی که کشورهای دیگر به آنها دیکته می کنند، زندگی کنند.
حضور نظامی، اطلاعاتی و امنیتی آمریکا در افغانستان به مدت بیست سال، با نظارت مستقیم و حمایت، آموزش و مسلح سازی هزاران نظامی افغان همراه بود و این افراد به جدیدترین سلاحها و تواناییهای نظامی آمریکا مسلح شدند، اما امروز واشنگتن به آنها میگوید شما نمیتوانید از فرودگاه پایتخت خود حمایت کنید و ما از ترکها میخواهیم با ۵۰۰ سرباز این مأموریت را انجام دهند.