دیپلماسی اقلیمی اروپا در آسیای مرکزی: امنیت انرژی یا استعمار سبز؟
گامبهگام در مسیر تغییر
کریدور ترانزیتی ایران–پاکستان در میانه تنشها و محاصره دریایی ایران
ساختار رقابت: سیاست قدرت در دوران پساغربی
گزارش نشست
مروری بر مهمترین محورهای سخنرانی رئیس جمهور روسیه در اجلاس اقتصادی سنپترزبورگ (SPIEF 2026)
کشورهای آسیای مرکزی، با وجود آنکه اقتصادهای آنها تا چند دهه گذشته متکی به انرژی فسیلی (نفت و گاز) بودهاند، اکنون فرصت تبدیلشدن به قطب انرژی پاک منطقه را دارند.
سرنوشت ژئوپلتیک دریای سیاه سرنوشتی متناقض است؛ پس از فروپاشی بلوک کمونیست، تحولات بزرگ و تلاش برای بازگرداندن توازن قدرت در منطقه شروع شده است. این دریای سنگری راهبردی برای روسیه و منطقه ای استراتژیک برای ناتو است و جدا از درگیری های اخیر منطقه قره باغ و احتمال تشدید درگیری ها در شرق اوکراین یا اطراف کریمه و دریای آزوف، برای بسیاری از کشورهای ساحلی به ویژه روسیه، ترکیه و رومانی اهمیت فوق العادهای کسب کرده است.
سال تمام نشده است و هنوز ترس در مورد بروز بحران در جهان وجود دارد. روسیه در حال حاضر، به جمع آوری نیروها در مرز اوکراین ادامه می دهد. جدول زمانی گریز هسته ای ایران به چند هفته کاهش یافته است که منجر به بحث های جدی تر در مورد گزینه های نظامی شده است. چین همچنان به تهدیدات علیه تایوان ادامه می دهد. اگر بتوانیم سال را با آرامش پشت سر بگذاریم، اینها همچنان از موضوعات مهم سال جدید خواهند بود.
در شرایطی که تا به امروز دو دور گفتوگو بین ایران و طرفهای ۱+۴ به علاوه آمریکا برگزار شده، اما هنوز خروجی مشخصی از این مذاکرات حاصل نشده است. این در حالی است که میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات ایران و ١+٤ در وین عصر شنبه در پیامی توییتری ضمن تاکید بر این موضوع که ایران برای دستیابی به توافق در مذاکرات وین «کاملا جدیت» دارد، گفت: «پس ازمذاکرات طولانی در وین، طرفهای اروپایی بسیاری از خواستههای پیشنهادی ایران را پذیرفتهاند و اکنون راه برای ویرایش سندهای موجود روی میز مذاکره باز شده است.» اولیانوف همچنین گفت دور بعدی مذاکرات وین «اواخر دسامبر یا اوایل ژانویه ٢٠٢٢» برگزار خواهد شد.
قرارداد سه جانبه سواپ (معاوضه) سالانه ۱.۵ تا ۲ میلیارد متر مکعب گاز با حضور روسای جمهور ایران، ترکمنستان و آذربایجان در شهر عشق آباد هفتم آذر 1400 امضا شد. بر اساس این توافق سه جانبه که در حاشیه پانزدهمین نشست سران سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در ترکمنستان به امضا رسید؛ ترکمنستان روزانه ۵ تا ۶ میلیون مترمکعب گاز به جمهوری آذربایجان می فروشد. این گاز در مرز سرخس به ایران تحویل می شود و بجای آن ایران از مرز آستارا برای جمهوری آذربایجان گاز ارسال می کند.
وزارت خارجه روسیه دو پیشنویس را به کشورهای غربی ارائه کرد که حاوی شرایط این کشور برای کاهش تنش مرزی با اوکراین است. در این پیشنویس محدود شدن فعالیت کشورهای اروپای شرقی در ناتو و رد تقاضای عضویت اوکراین و گرجستان در این پیمان مطرح شده است. روسیه معتقد است فعالیتهای این کشورها میتواند ترتیبات امنیتی «جنگ سردگونهای» را ایجاد کند.
بسیاری از محافل تحلیلی در ترکیه همزمانی روند بهبود روابط میان ترکیه و ایران با عربستان و امارت را به سود طرفین دانسته اند. به عبارت دیگر بهبود روابط ایران با امارات و عربستان و نیز بهبود همزمان روابط میان ترکیه و امارات و عربستان ظرفیت هایی برای همکاری های ایران و ترکیه ایجاد کرده است، مانند گشایش مسیر ارتباط زمینی میان امارات و ترکیه از طریق ایران، که مسیر دریایی ۲۰ روزه را به ۸ روز کاهش داده و منافع تجاری مهمی برای هر سه کشور خواهد داشت.
جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، روز دوشنبه، ۱۳ دسمبر، در نشستی رسانهای در کاخ سفید گفت که ۱۰ میلیارد دالر ذخیره ارزی بانک مرکزی افغانستان به دلایل متفاوت از جمله دعوای حقوقی بازماندگان قربانیان حمله ۱۱ سپتمبر و نیز نگرانی از اینکه این پول در اختیار طالبان قرار بگیرد، بلوکه شده و آزاد کردن آن موضوعی پیچیده و زمانبر است.
یک کارشناس اقتصاد سیاسی اظهار داشت: فعلا امکانات صادراتی ایران به روسیه محدود است. به نظر میرسد باید آنقدر قدرت اقتصادی ایران افزایش پیدا کند که بتوانیم از این قراردادها استفاده کنیم. اما ظرفیت اقتصادی ما مشکلاتی دارد و نمیتواند به خوبی از بازار روسیه استفاده کند. شاید قرارداد با روسیه هم بیشتر نظامی باشد، البته من اطلاعات دقیقی در این رابطه ندارم.