فشار کنترلشده؛ راهبرد روسیه پس از انتخابات ارمنستان
در دل بحران فرصتی نهفته است
قرقیزستان و بازآرایی نوین امنیت منطقهای در آسیای مرکزی
نگاهی به تفاهم نامه منطقه آزاد ارس با راهآهن ایران
فراتر از جنگ اوکراین: لاوروف و تصویر روسیه از یک رویارویی تاریخی با غرب
مسیر هند به سوی حاکمیت انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در حالی در تاریخ ۶ ژوئیه نخستین سفر خود به روسیه را پس از برگزاری انتخابات پارلمانی ۷ ژوئن این کشور انجام داد که تاکنون مقامهای ارشد روسیه، پیروزی حزب حاکم «قرارداد مدنی» به رهبری پاشینیان در انتخابات پارلمانی را تبریک نگفتهاند. نارضایتی روسیه بسیار فراتر از سکوت و خودداری آن از تبریک گفتن به پاشینیان است. در چنین شرایطی، روسیه به احتمال زیاد مجموعهای از اقدامات تنبیهی و فشارهای اقتصادی را علیه ارمنستان به کار خواهد گرفت. اما رویکرد روسیه، «فشار کنترلشده» خواهد بود و مسکو تمایلی ندارد که با اعمال فشار بیش از حد، ارمنستان را بهطور کامل به سوی غرب سوق دهد. اعمال تحریمهای اقتصادی فراگیر و رسمی علیه ارمنستان تنها در صورتی احتمال بیشتری پیدا خواهد کرد که ارمنستان بهطور رسمی از سازمان پیمان امنیت جمعی و اتحادیه اقتصادی اوراسیا خارج شود.
سال 2021 برای منطقه سال پرحادثهای بوده است: پاندمی، تشدید تنشهای اجتماعی، بحرانهای مداوم اقتصادی و انرژی و غیره. خطر تشدید جنبشهای اعتراضی، مسائل حل نشده مرزی، خطرات ژئوپلیتیکی خارجی مانند تقویت چین، تمایل روسیه برای پیوند دادن کشورهای منطقه به خود و بحران جاری در افغانستان از جمله مسائل پیش روی کشورهای آسیای مرکزی در سال 2022 هستند.
خاویر سولانا، دبیر کل اسبق ناتو و عضو برجسته موسسه بروکینگز می نویسد: میخائیل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی، از تغییراتی که روسیه در دهههای آینده با آن مواجه خواهد شد، آگاه بود. او در سخنرانیای که رسماً اتحاد جماهیر شوروی را در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ منحل کرد، اعلام کرد: «ما در دنیای جدیدی زندگی میکنیم». در «دنیای جدیدی» که گورباچف به آن اشاره کرد، بخشی از این سرزمین از دست رفته موقعیتی منحصر به فرد در قلب و ذهن رهبران روسیه اشغال کرده است: اوکراین.
یک کارشناس مسائل اوراسیا درباره حمله احتمای روسیه به اوکراین گفت: پیشبینی من این است که روسیه دست به چنین کاری خطرناکی نمیزند؛ درواقع وارد شدن به اوکراین برای روسها ساده است ولی خارج شدن از آن یک باتلاق برای روسیه ایجاد میکند.
ایالات متحده به هشت هزار و پانصد سرباز خود آماده باش داده و ناتو نیز از اعزام کشتیها و جنگندههای خود به شرق اروپا خبر داده ولی روسیه همچنان به استقرار نیروهای و ادوات نظامی بیشتر در مرز اوکراین ادامه میدهد تا خطر رخداد بزرگترین جنگِ اروپا طی دهههای اخیر روز به روز افزایش یابد.
در سال 2021 قزاقستان یک کشور خودکامه پیشرفته تلقی میشد و قالب انتقال قدرت در آن توجه مسکو را به خود جلب کرده بود. اما همه چیز در چند روز اول سال 2022 تغییر کرد: رژیم حاکم با شورشهای سراسری مواجه گردید و مجبور شد از سازمان پیمان امنیت جمعی، یعنی روسیه کمک بخواهد. در بحبوحه رویدادها، تشخیص جزئیات مهم دشوار است، اما نکته اصلی واضح است: دوران نورسلطان نظربایف در قزاقستان به پایان رسیده است.
اندیشکده رند در یادداشتی به ارزیابی تأثیر کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین در چگونگی مواجهه با روسیه پرداخته است. برخی ادعا کردهاند کمک ایالات متحده به اوکراین میتواند محاسبات روسیه را تغییر و موجب بازدارندگی شود و در صورت حمله نیز تأثیر جدی بر توانایی اوکراین گذاشته و پیروزی روسیه را به چالش خواهد کشید.
مجیب الرحمن (اسم مستعار) که یکی از افسران شناخته شده ارتش پیشین افغانستان بود در مصاحبه با «انتخاب»، می گوید: «دو روز قبل از سقوط کابل، از دفتر مشاور امنیت ملی به «قول اردو»ی (...) تماس گرفته شد و از نظامیان خواستند، علیه طالبان نجنگند تا توافقات سیاسی منعقد شده در قطر به اجراء گذاشته شود. ما بر اساس این دستور از حمله به طالبان خود داری کردیم و جنگجویان این گروه وارد شهرها شدند. آنها به درب ورودی «قول اردو» (کمپ ارتش که در آن بالاتر از بیست هزار ۲۰۰۰۰ نظامی حضور دارند.) آمدند و از ما خواستند تا تسلیم شویم و سلاحهای خود را به آنها بدهیم. ما نپذیرفتیم
پس از مذاكرات نه چندان موفق واشنگتن و مسكو درباره مساله اوكراين و افزايش تنشهاي لفظي ميان امريكا و روسيه، نگرانيها درخصوص آغاز يك درگيري نظامي گسترده در شرق اروپا افزايش پيدا كرده و مقامهاي غربي ادعا ميكنند امكان حمله نظامي روسيه به اوكراين در ماه فوريه وجود دارد. «اعتماد» در گفتوگو با جهانگير كرمي، استاد دانشگاه تهران به بررسي ريشههاي شكلگيري بحران اوكراين و سناريوهاي پيشرو پرداخته است. كرمي معتقد است احتمال حمله نظامي روسيه به اوكراين وجود دارد و تحريم نميتواند دولت روسيه را به عقبنشيني از خواستههاي خود وادار كند. اين گفتوگو را در ادامه ميخوانيد.