آسیای مرکزی در نظم نوین سالهای اخیر، از یک پیرامون ژئوپلیتیکی به میدان بههم پیوستهای از رقابت قدرتها، بازآرایی کریدورها، بحران آب/انرژی و تهدیدهای فرامرزی بدل شده است. در این میان، قرقیزستان با وجود محدودیتهای اقتصادی و نهادی، نقشی بیش از پیش یافته و به گرهگاهی امنیتی میان روسیه، چین، غرب و سازوکارهای منطقهای تبدیل شده است. این نوشتار برآن است که امنیت قرقیزستان باید در چارچوب دگرگونی ساختاری امنیت منطقهای و منطق وابستگی متقابل درک شود؛ جایی که آب، انرژی، ترانزیت و مسائل افغانستان بهصورت همزمان تأثیرگذار است. در این میان، قرقیزستان نه یک قدرت مسلط، بلکه بازیگری میانی است که میتواند با بیطرفی فعال، میانجیگری و تنظیم هوشمندانه وابستگیها، به ثبا ت منطقهای یاری رساند.
در حال حاضر سهگانه جباروف، تاشیف و مامیتوف در رأس هرم قدرت در قرقیزستان قرار دارند. ریاست جمهوری، ریاست پارلمان و ریاست کمیته دولتی امنیت ملی در دست نیروهای سابق حزب آتاژورت قرار دارد که به ملیگرایی افراطی شناخته میشوند. حتی دادستان کل این کشور نیز از چهرههای نزدیک به این افراد شناخته میشود و قدرت بهطور کامل در دست یک جریان خاص قرار دارد. این امر میتواند در کوتاهمدت زمینهساز ثبات در قرقیزستان شود اما در میانمدت باید در انتظار طغیان نیروهای سیاسی و اجتماعی در این کشور بود.
کتاب معروف دومین رئیس جمهور اوکراین لئونید کوچما "اوکراین روسیه نیست" را به خاطر دارید؟ وقتی حوادث غم انگیز اخیر قزاقستان را با اوج گیری جنبش اعتراضی یک سال و نیم پیش در بلاروس مقایسه می کنید، بی اختیار این نام به ذهن خطور می کند.
ساعتهاي پاياني روز سهشنبه خبري در رسانههاي ايران به نقل از معاون سفير جمهوري اسلامي ايران در افغانستان منتشر كه با واكنش گستردهاي در رسانهها مواجه شد. خبر اين بود كهكمتر از يكسال بعد از افتتاح سد كمالخان در جنوب غربي افغانستان، آب اين سد جنجالي به روي سرزمينهاي تشنه سيستان و بلوچستان باز شده است.
يكي از رازهاي تقريبا آشكار در مورد توييتر اين است كه، هر زمان كه انقلاب يا تحولي در نقطهاي دورافتاده از كره زمين اتفاق ميافتد، گروه جديدي از متخصصان در اين شبكه اجتماعي ظهور ميكنند و گذشته پر از دردسر آن كشور را بررسي كرده و آينده آن را پيشبيني ميكنند.
برخلاف اظهارات دولتمردان قزاقستان و برخی طرفهای خارجی از جمله روسیه در مورد دست داشتن عوامل خارجی در بروز اعتراضات، باید ریشه اتفاقات اخیر را در خود قزاقستان و سه دهه مطالبات انباشته شده جامعه قزاقستان جستجو کرد و نسبت دادن عنوانهایی چون "تروریستهای خارجی" به معترضان و عدم تلاش برای حل معضلات، امکان وقوع این شکل از اعتراضات را در آینده افزایش میدهد.
یک کارشناس حوزه آب گفت: اگر افغانستان و ترکیه آب را برای ما رها نکنند دریاچه هامون و یا هورالعظیم ریزگرد تولید میکنند، ما هم اگر آب را رهاسازی نکنیم هورالعظیم مسئله پیدا میکند، بنابراین محیط زیست یک موضوع فرامنطقهای است و مرز سیاسی نمیشناسد.
همزمان با اقدام طالبان براي تصفيه خود از كساني كه «استفادهجو» ميخواند، اعتراضهاي مردم محلي به بازداشت يك فرمانده طالبان در شمال افغانستان، به خشونت كشيدهشد و دست كم چهار تن كشتهشدند.
اعتراضات اخیر در قزاقستان تا حد زیادی دولت را تکان داد و منجر به تغییر قدرت سیاسی در مرکز و ورود نیروهای حافظ صلح CSTO شد.تظاهرات قزاقستان در آغاز ژانویه 2022 به غم انگیزترین صفحه در تاریخ جمهوری آسیای مرکزی از زمان استقلال این جمهوری در سال 1991 تبدیل شد.