دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
پوتین و رئیس جمهور ایران ابراهیم رئیسی بر اهمیت امضای پیمان همکاری راهبردی دوجانبهای تاکید کردند که در سفر پوتین به تهران در اواخر سال جاری اجرایی خواهد شد. هنوز امیدی برای دستیابی به موفقیت در مذاکرات هستهای بین ایران و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل به اضافه آلمان وجود دارد.
دولت چین قصد دارد در تازهترین اقدام خود برای تحریک رشد اقتصادی و دستیابی به رشد ۵/ ۵ درصدی هدفگذاری شده برای سال ۲۰۲۲، یک صندوق سرمایهگذاری ۷۵ میلیارد دلاری تاسیس کند. هدف از این کار کمک به هزینههای زیرساختی و احیای اقتصاد چین عنوان شده است. پیگیری سیاست کووید صفر و انقباض اقتصاد جهانی مهمترین تهدیدهای رشد اقتصادی چین به شمار میروند. از سوی دیگر ظهور ریسکهای ژئوپلیتیک جدید به دنبال جنگ اوکراین، خروج سرمایه خارجی و آمارهای غیرقابل اعتماد دولتی از دیگر چالشهای پیش روی اقتصاد چین به شمار میرود.
رقابت بین طالبان، داعش و دیگر گروههای تروریستی برای کنترل شمال افغانستان، چالش مهم امنیتی برای کشورهای آسیای مرکزی است. از زمان خروج آمریکا از افغانستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان، برای ممانعت از فعالیت بازیگران غیردولتی در شمال افغانستان و جلوگیری از حملات مرزی آنها، به طالبان تکیه کردهاند. اما به رغم اطمینان خاطر دادن طالبان به دول شمالی، در ماههای اخیر، داعش خراسان تحرکات قابل توجهی در شمال افغانستان از جمله حملات موشکی به خاک کشورهای آسیای مرکزی داشته است. دولتهای آسیای مرکزی از زمان کسب استقلال، با چشمانداز سیاسی در حال تغییر افغانستان دست و پنجه نرم کردهاند. به نظر میرسد سناریوهای مختلفی فرا روی پنج کشور آسیای مرکزی برای کنترل بیثباتیهای فزاینده شمال افغانستان وجود دارد.
این روزها پیگیری اهداف و برنامههای سیاست خارجی ترکیه در منطقه، به یکی از اولویت حاکمان این کشور تبدیل شده است. تغییر رویکرد کشورهای منطقه قطعا ذهن آنکارا را بیش از گذشته به خود مشغول کرده است. کشورهایی که به نظر میرسید با یکدیگر همکاری میکنند، این روزها در مقابل هم قرار گرفته و کشورهایی که در تنش بودند شروع به عادیسازی روابط کردهاند و ائتلافهای جدید آزمایش میشود؛ رهبرانی که به آنکارا سفر میکنند، به مسیر سفر به مسکو، پکن و دهلینو نیز آشنا هستند.
«هال برندز» استاد مسائل جهان در دانشگاه جان هاپکینز، در مقالهای در مجله فارنپالیسی نوشت: فوریت استراتژیک چین در حال افزایش است؛ زیرا چشمانداز اقتصادی آن تیرهوتار شده است. استراتژی چینی «قابلیتها را پنهان کن و زمان بخر» یک راهبرد اعتماد به نفس صبورانه بود. اگر زمان به نفع پکن در حال حرکت بود، پس منطقی بود که بهتدریج قدرت این کشور تقویت شود و رویارویی با ایالاتمتحده را به تاخیر اندازد. اما امروز، طرز فکر استراتژیک چین مبهمتر است.
رضا بهرامی، سفیر پیشین ایران در افغانستان در مقالهای که بخشهایی از آن در این نوشتار آمده، به بررسی آخرین تحولات ابر پروژه کمربند راه ابریشم پس از جنگ میان روسیه و اوکراین پرداخته است.
ایران در واکنش به حضور پررنگ نفت روسی در بازار چین، اقدام به افزایش تخفیف خود برای رقابت با گریدهای مشابه کرده است. بلومبرگ مدعی شده تخفیف نفت ایران از حدود ۵دلار در هر بشکه به ۱۰دلار رسیده است.
گروه هفت در نشست اخیر خود در آلمان یک برنامه زیرساختی جدید معرفی کرده است که به نوعی رقیب طرح کمربند و راه چین به شمار میرود. هدف طرح شراکت برای سرمایهگذاری و زیرساخت جهانی، اختصاص ششصد میلیارد دلار برای پروژههای زیرساختی جهانی در کشورهای دارای درآمد پایین و متوسط در پنج سال آینده اعلام شده است.