دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
حضور در ابرپروژه جاده ابریشم، معروف به «ابتکار کمربند-جاده» آنچنان برای کشورها جذابیت دارد که هر چند وقت یکبار خبر از مهمانی جدید در این پروژه چینی به گوش میرسد. چین بهعنوان متولی این ابتکار بهدنبال دریافت منابع و مواداولیه است و برای مبادله به این موضوع نگاه میکند که آیا زیرساخت مناسبی در آن کشور وجود دارد یا نه، اگر زیرساخت نباشد سرمایهگذاری نمیکند.
همه آنچه که امروز بین روسیه و غرب در حال وقوع است نوعی جنگ هیبریدی است و بنابراین «ساده لوحانه است که فرض کنیم آمریکاییها نمیخواهند از عوامل نفوذ موجود برای ایجاد مشکلات جدید در منطقه منافع حیاتی روسیه استفاده کنند. وقتی نمایندگان آمریکا می گویند که قصد ندارند از جبهه مقاومت ملی افغانستان حمایت کنند، می فهمیم که سیاست عمومی و سیاست واقعی دو سیاست متفاوت هستند. آمریکاییها از تشدید جنگ داخلی در افغانستان چه سودی خواهند برد؟ حداقل آن، تنش عمومی در منطقه برای روسیه است که تعهدات خاصی به متحدانش در سازمان پیمان امنیت جمعی؛ به ازبکستان در سطح دوجانبه و به منطقه خزر از جمله ترکمنستان و غیره دارد.
بحثی در برخی محافل مطرح است مبنی بر این که آیا طالبان میتواند «داعش خراسان» را با موفقیت مهار کند یا خیر و آیا باید طالبان را تشویق کرد یا به آن انگیزه داد تا توجه خود را معطوف به مبارزه با داعش خراسان کند؟ یک دیدگاه رایج این است که طالبان قادر به مقابله با داعش خراسان نیست و حتی برخی به ارتباط بین بخشهایی از طالبان (به خصوص شبکه حقانی) با داعش خراسان اشاره میکنند. شواهد اندکی معمولا برای اثبات این دیدگاهها وجود دارند که قابل اتکا نیستند. در گذشته منابع مختلف همکاری بین داعش خراسان، طالبان جنوب و شبکه حقانی را تأیید کردهاند اما در حال حاضر به نظر میرسد که دوران اوج این رابطه به سر آمده باشد و حقانیها که اکنون مسئول تأمین امنیت کابل هستند قطعا علاقهای ندارند تا حملات داعش خراسان را در این منطقه تسهیل کنند.
مرکز آمار ترکیه یک هفته پس از انتشار آمار تورم ماه مارس، نرخ بیکاری در این کشور را منتشر کرد. بر این اساس نرخ بیکاری ترکیه در ماه مارس با افزایش ۴/ ۰درصدی به ۵/ ۱۱درصد رسید و تعداد بیکاران این کشور با ۱۵۳هزار نفر افزایش، عدد ۹/ ۳ میلیون را ثبت کرد.
پس از هفتهها درگیری سیاسی، عمران خان از طریق طرح رای عدم اعتماد در مجلس ملی پاکستان برکنار شد. وی نیز مانند تمام نخست وزیران قبلی پاکستان نتوانست دوره تصدی خود را به پایان ببرد و نخست وزیری وی نیز پیش از موعد پایان یافت. خان اولین نخست وزیر پاکستان است که به این شکل برکنار شد. با رفتن عمران خان، شهباز شریف، رهبر مجموعه اپوزیسیون از حزب مسلم لیگ شاخه نواز به عنوان نخست وزیر بعد سوگند یاد کرد.
دادههای جدید از اقتصاد چین سبب شده است تا نگرانیها درباره اثرات قرنطینهها در این کشور بیشتر شود. شاخص فعالیتها در بخشهای تولید کارخانهای و خدمات چین در ماه گذشته، پایینتر از ۵۰ بوده و این یعنی فعالیتها با سرعت در حال کاهش است. دولت چین در دو ماه اخیر، بر مهار موج جدید همهگیری کرونا تمرکز کرده و دهها شهر بزرگ این کشور بهطور کامل یا نسبی قرنطینه شدهاند. نتیجه طبیعی این اقدام، ضعف در شاخصهای اقتصادی است.
«جک ما» مشهورترین کارآفرین چین، به شکل تلویحی و سربسته درباره نقش دولت در فعالیت کسبوکارها صحبت نکرده است. او در سال ۲۰۱۸ در جلسهای با مدیران تجاری در جزیره بالی گفت که دولت نیست که رونق و شکوفایی تجارت و نوآوری را رقم میزند. او تاکید کرده بود که این نتیجه تلاش کارآفرینان است و گفته بود: «کارآفرینان هستند که ایده و رویا در سر دارند.» حدس و گمانهایی وجود دارد که نشان میدهد سختگیری و نظارت شدید دولت چین روی غولهای اینترنتی و ارائهدهندگان بزرگ خدمات مصرفی آنلاین - که از اواخر سال ۲۰۲۰ آغاز شد- احتمالا قابل تحمل و ماندگار نخواهد بود.
تصویر بازار نفت چین و نقش تامینکنندگانی مانند ایران و روسیه که تحت تحریم غرب هستند، بهتدریج واضحتر میشود. نفت روسی که در اروپا بهفروش نمیرسد با تخفیف بالاتری نسبت به نفت ایران صادر میشود؛ بنابراین، شواهد جدید نشان میدهد نفت روسی بخشی از سهم بازار نفت ایرانی را در چین از آن خود کرده است. این پیشبینیای بود که «دنیایاقتصاد» در ماه گذشته تحت گزارشی با عنوان «معادله روسی پترودلارها» انجام داده بود.