دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
نیم قرن گذشته افغانستان آبستن حوادثی سیاسی به اندازه کل تاریخ افغانستان بود. به جز مساله جابهجایی چندین باره قدرت و تغییر نظام سیاسی از پادشاهی به کمونیستی، طالبان و جمهوریت در کمتر از 30 سال نقش اقوام افغانستان هم بارها در این مدت کوتاه تغییر کرد. از جمله این اقوام هزارهها بودند که به خاطر قرابت مذهبی و زبانی با جمهوری اسلامی ایران بیشتر مورد توجه ایرانیان قرار گرفتند.
روزهای بحران اوکراین به سه رقمی شدن نزدیک و روز به روز بر پیچیدگی بحران بویژه تشدید مشارکت عوامل ثالث افزوده می شود و با پیشرفت تحولات دسترسی به نوعی توافق و مصالحه از طریق گفتگو سخت تر و بعید بنظر می رسد. در شرایط کنونی مولفه های ذیل بر نقش و اهمیت این بحران در عرصه منطقه ای و بین المللی می افزاید:
سه سناریو برای چگونگی پایان جنگ وجود دارد و هر کدام پیامدهای ژئوپلیتیکی عظیمی خواهند داشت. اگر کرملین قاطعانه در این بنبست حماسی شکست بخورد، احتمالاً شاهد ظهور دوباره تکقطبی خواهیم بود – البته پکن همچنان تنها مخالف چنین شرایطی باقی خواهند ماند.
دادههای آماری از تجارت اتحادیه اروپا در فصل نخست سال۲۰۲۲ نشان میدهد که بعد از جنگ اوکراین صادرات و واردات قاره سبز افزایش یافته؛ بهنحویکه فقط طی ماه مارس، واردات و صادرات اتحادیه به ترتیب حدود ۱۹ و ۱۵درصد رشد کرده است. در این میان، ترکیه از امکان افزایش صادرات بهره برده و کسری تجاری خود با اتحادیه اروپا را جبران کرده است.
جمهوری ارمنستان به عنوان کموسعت ترین و کمجمعیتترین همسایه زمینی ایران، حدود ۴۰ کیلومتر مرز مشترک با گوشه شمالغربی آن دارد. علیرغم مقدار کم این شاخصهها، اما ارمنستان در بین همسایگان زمینی ایران به عنوان تنها عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، تنها عضو سازمان پیمان امنیت جمعی و همچنین مسیر جایگزین جهت دسترسی به اوراسیا و اروپا مطرح است.
سیاستهای اتخاذشده در دو قطب اقتصادی بزرگ جهان موجب این پیشبینی شده است که در سالجاری میلادی رشد اقتصادی آمریکا از چین پیشی میگیرد. پیشبینی شده است که رشد اقتصادی آمریکا به ۸/ ۲درصد میرسد، اما رشد اقتصادی چین ۲درصد خواهد بود. این اتفاق از سال ۱۹۷۶ بیسابقه بوده است و کمترین نرخ رشد اقتصادی این کشور به شمار میرود.
در روزهاي اخير رسانههاي اسراييلي و غربي ادعا كردند كه اسراييل براي اولينبار در جريان حملات هوايي اخير در سوريه با واكنش روسيه مواجه شده است. اين خبر ابتدا توسط شبكه 12 تلويزيون اسراييل پخش شد و اگر تاييد شود، اين اولينباري است كه چنين اتفاقي رخ ميدهد و تحولي نگرانكننده براي اسراييل خواهد بود كه صدها حمله هوايي در داخل سوريه در جريان جنگ داخلي اين كشور انجام داده است.
در شرايطي كه جنگ در مناطق شرقي و جنوب اوكراين با شدت ادامه دارد، اخيرا «آناتولي بيبيوف»، رييسجمهور منطقه «اوستياي جنوبي» (از مناطق جدا شده از گرجستان در جنگ اوت 2008 با روسيه) اعلام كرد كه در تاريخ 17 ژوئن 2022 ميلادي (25 تير 1401) رفراندوم الحاق به خاك روسيه را طبق اصل ۱۶ ماده ۵۰ قانون اساسي اوستياي جنوبي برگزار خواهد كرد و اظهار داشت: «در آينده نزديك اقدامات قانوني مناسب را انجام خواهيم داد، جمهوري اوستياي جنوبي بخشي از سرزمين تاريخي خود يعني روسيه خواهد بود.»