آسیای مرکزی در نظم نوین سالهای اخیر، از یک پیرامون ژئوپلیتیکی به میدان بههم پیوستهای از رقابت قدرتها، بازآرایی کریدورها، بحران آب/انرژی و تهدیدهای فرامرزی بدل شده است. در این میان، قرقیزستان با وجود محدودیتهای اقتصادی و نهادی، نقشی بیش از پیش یافته و به گرهگاهی امنیتی میان روسیه، چین، غرب و سازوکارهای منطقهای تبدیل شده است. این نوشتار برآن است که امنیت قرقیزستان باید در چارچوب دگرگونی ساختاری امنیت منطقهای و منطق وابستگی متقابل درک شود؛ جایی که آب، انرژی، ترانزیت و مسائل افغانستان بهصورت همزمان تأثیرگذار است. در این میان، قرقیزستان نه یک قدرت مسلط، بلکه بازیگری میانی است که میتواند با بیطرفی فعال، میانجیگری و تنظیم هوشمندانه وابستگیها، به ثبا ت منطقهای یاری رساند.
ایران میتواند در معادن تراورتن در ولایت بامیان سرمایه گذاری کند که با توجه به هزاره بودن بیشتر جمعیت و رواج زبان فارسی در آن، از نظر فرهنگی نیز میتواند بستر مناسبی برای سرمایه گذران ایرانی باشد.
به نفع کشورهای آسیای مرکزی که در اعماق قارۀ اوراسیا بدون دسترسی به دریا قرار گرفتهاند، نیست که یک همسایۀ بانفوذ خود را از عرصه بیرون کنند. بنابراین، همۀ آنها تلاش میکنند تا حد امکان ارتباطهای خود را با دنیای خارج متنوع سازند. روسیه و چین از این نظر برای آنها به یک اندازه مهم هستند. تا کنون، هر پنج کشور منطقه به خوبی با چین و روسیه و همچنین با شکاف عمیق بین این دو همسایه از یک سو و شکاف عمیق این دو با غرب از سوی دیگر، کنار آمدهاند.
مسائل امنیتی، مانند حملات اخیر به شهروندان چینی پاکستان، ممکن است پیشرفت سریع CPEC را مختل کند. مقامات پاکستانی و چینی تلاشهای مشترکی را برای مقابله با چالشهای امنیتی انجام میدهند.
همانطوری که میدانیم حوزه مهاجرت و اتباع خارجی در دو دهه اخیر دچار تحولات عظیمی در دنیا شده و بسیاری از کشورها رویکرد فرصت محوری را نسبت به مهاجران اتخاذ کردهاند، جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به حضور انبوه مهاجران افغانستانی در ایران، سیاستگذاری دقیقی را میطلبد تا بر اساس چهارچوب مشخصی منافع خود و مهاجران را تامین نماید.
عضویت دو جمهوری تاجیکستان و ازبکستان در اتحادیۀ اقتصادی اوراسیا با پیچیدگیهای مضاعفی همراه شده است. علیرغم آن که این عضویت ممکن است به لحاظ سیاسی یک گام رو به جلو به سوی مسکو تلقی شود، اما به نظر میرسد فرایند عضویت آنها نیز اجتنابناپذیر باشد. الزامهای ادغام اقتصادی اوراسیایی در شرایط پس از جنگ اوکراین از سوی روسیه و منافع مهم ایجاد شده پس از تحریمها برای این کشورها به عنوان واسطههای دور زدن تحریمها از سوی تاجیکستان و ازبکستان دو عامل جدی برای این فرایند محسوب میشود.
آذربایجان دوست و شریک قابل اعتماد تاجیکستان است و امروز تصمیمی تاریخی گرفتیم که روابط بین دولتی ما را به سطح مشارکت استراتژیک رساند".
بندر گوادر، جواهرِ تاجِ پروژۀ کریدور است که در ایالت بلوچستان قرارگرفته است. با این حال، منطقه گوادر و ایالتی که بخشی از آن است، همچنان با نرخ بالای فقر و بیکاری، بیسوادی گسترده و افزایش مرگومیر کودکان، ازنظر شاخصهای اصلی توسعه، در مقایسه با سایر مناطق کشور عقبتر است. وضعیت امنیتی در بلوچستان همچنان بیثبات است و نارضایتی فزایندۀ عمومی باعث ایجاد جنبش اعتراضی مردمی در گوادر و اطراف آن شده است.
در تاریخ 22 آوریل "دیوید کامرون"، وزیر امور خارجۀ بریتانیا یک سفر منطقهای به آسیای مرکزی و مغولستان را آغاز کرد. این سفر در بسیاری از منابع بهعنوان چارچوب 1+5 انگلستان و آسیای مرکزی تعبیر شد. سفر کامرون به آسیای مرکزی از این جهت حائز اهمیت است که این اولین سفر وزیر خارجۀ بریتانیا به کشورهای تاجیکستان، قرقیزستان و ترکمنستان پس از استقلال این کشورها است. همچنین در ازبکستان نیز برای بیش از دو دهه از سال 1997 چنین بازدیدی انجام نگرفته بود. از این حیث میتوان این سفر منطقهای را حائز پیامهایی مهم و یک سطح جدید در نگاه بریتانیا به آسیای مرکزی در نظر گرفت.