فشار کنترلشده؛ راهبرد روسیه پس از انتخابات ارمنستان
در دل بحران فرصتی نهفته است
قرقیزستان و بازآرایی نوین امنیت منطقهای در آسیای مرکزی
نگاهی به تفاهم نامه منطقه آزاد ارس با راهآهن ایران
فراتر از جنگ اوکراین: لاوروف و تصویر روسیه از یک رویارویی تاریخی با غرب
مسیر هند به سوی حاکمیت انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در حالی در تاریخ ۶ ژوئیه نخستین سفر خود به روسیه را پس از برگزاری انتخابات پارلمانی ۷ ژوئن این کشور انجام داد که تاکنون مقامهای ارشد روسیه، پیروزی حزب حاکم «قرارداد مدنی» به رهبری پاشینیان در انتخابات پارلمانی را تبریک نگفتهاند. نارضایتی روسیه بسیار فراتر از سکوت و خودداری آن از تبریک گفتن به پاشینیان است. در چنین شرایطی، روسیه به احتمال زیاد مجموعهای از اقدامات تنبیهی و فشارهای اقتصادی را علیه ارمنستان به کار خواهد گرفت. اما رویکرد روسیه، «فشار کنترلشده» خواهد بود و مسکو تمایلی ندارد که با اعمال فشار بیش از حد، ارمنستان را بهطور کامل به سوی غرب سوق دهد. اعمال تحریمهای اقتصادی فراگیر و رسمی علیه ارمنستان تنها در صورتی احتمال بیشتری پیدا خواهد کرد که ارمنستان بهطور رسمی از سازمان پیمان امنیت جمعی و اتحادیه اقتصادی اوراسیا خارج شود.
در طول هفتههاي گذشته خبرها و گمانهزنيهايي در مورد رفتار جمهوري آذربايجان در مرزهاي شمالي ايران منتشر شده است كه شائبه ايجاد تنش در روابط دو كشور را تقويت ميكند. مسائلي مانند خبرهاي برگزاري رزمايشهاي آذربايجان در مرزهاي جنوبي و درياي خزر و همچنين بسته شدن مرزهاي زميني، درست پيش از سفر وزير خارجه جمهوري آذربايجان به جمهوري اسلامي ايران، به نگرانيها دامن زد. حسين اميرعبداللهيان، وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران در كنفرانس خبري مشترك با جيحون بايرامف، وزير خارجه جمهوري آذربايجان روابط دو كشور را «در مرحله پيشرفت فزاينده مناسبات همهجانبه» توصيف كرد.
بيش از سه دهه از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و استقلال جمهوري ارمنستان ميگذرد و ايران و ارمنستان در آستانه سي سالگي برقراري روابط ديپلماتيك هستند. ارمنستان تنها همسايه مسيحي ايران محسوب ميشود كه پيوندهاي بسيار كهن تاريخي و فرهنگي با ايران و حضور هموطنان ارمني در داخل ايران ويژگي خاصي به آن بخشيده است.
حسن بهشتیپور، کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با ایراس، به بررسی آمد و شدهای اخیر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به تهران در سایه نظم جدید جهانی و جنگ اوکراین پرداخته است.
در اجلاس اخیر سازمان پیمان امنیت جمعی، ولادیمیر پوتین یک بار دیگر توجه حضار را به مشکل امنیت بیولوژیکی، از جمله شبکه آزمایشگاههای مرجع آمریکایی و آلمانی مستقر در این منطقه جلب کرد و گفت: «همانطور که میدانید، پنتاگون دهها آزمایشگاه و مرکز تخصصی بیولوژیکی را در منطقه مشترک ما ایجاد کرده است. آنها به هیچ وجه به ارائه کمکهای پزشکی به مردم کشورهای خود نمیپردازند. هدف اصلی آنها جمع آوری مواد بیولوژیکی و مطالعه شرایط شیوع ویروسها و بیماریهای خطرناک براساس منافع خود است. اکنون طی یک عملیات ویژه در اوکراین، شواهد مستندی مبنی بر اینکه در مجاورت مرزهای ما، اجزای سلاحهای بیولوژیکی بر خلاف کنوانسیون منع سلاحهای بیولوژیکی و سمی ایجاد شده و مکانیسمهایی برای بی ثبات کردن وضعیت اپیدمیولوژیک در فضای پساشوروی طراحی شده است بدست آمده است».
عملیات نظامی روسیه در خاک اوکراین و بهرسمیت شناختن دو جمهوری خودخوانده دونتسک و لوهانسک تحلیلگران خارجی را در بازخوانی رفتار روسیه به سال 2008 و اقدام مشابه در خاک گرجستان و به رسمیت شناختن دو جمهوری آبخازستان (آبخازیا) و اوستیای جنوبی سوق داده است. همزمان سخنانی در این دو منطقه از الحاق به روسیه به میان آمده است.
پس از فروپاشی شوروی، منطقه قفقاز جنوبی در دست یابی به یک الگوی همکاری منطقه ای یا یک سازمان منطقه ای ناکام بوده است. «ابتکار قفقاز صلح خواه» (ادوارد شواردنادزه)، «پیمان ثبات برای قفقاز» (سلیمان دمیرل)، «سکوی ثبات و همکاری در قفقاز» (رجب طیب اردوغان) و «قفقاز یکپارچه» (میخائیل ساکاشویلی) از جمله طرح ها و ابتکار عمل های متعددی است که طی سه دهه اخیر مطرح شده است، اما به واسطه اختلافات کشورهای منطقه قفقاز به نتیجه عملی نرسیده است.
ایران و جمهوریآذربایجان در جریان سفر وزیر نفت به باکو، تفاهمنامهای امضا کردند که حجم سوآپ گازی ترکمنستان به جمهوریآذربایجان از طریق خاک ایران را تا ۲ برابر افزایش میدهد. این تفاهمنامه پس از مذاکرات اوجی با معاون نخستوزیر، وزیر انرژی و وزیر اقتصاد جمهوریآذربایجان به امضا رسید و میتواند حجم سوآپ گازی از طریق ایران را به ۴میلیارد مترمکعب برساند.
اتحادیه اقتصادی اوراسیا می تواند با روابط تجاری باثبات به شریک قابل اعتمادی برای ایران تبدیل شود که این امر برای کشوری که در انزوای اقتصادی نسبی قرار دارد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. آمارهای تجارت فی مابین در سال کرونایی 2021 این موضوع را تأیید میکنند. ایران برای روسیه فرصتی برای فروش کالاهای صنعتی است. با توجه به سهم قابل توجه هیدروکربنها در صادرات روسیه، این امر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ایران همچنین میتواند نقش بسزایی در توسعه اقتصاد ارمنستان به عنوان لابیگر اصلی تهران در زمینه همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا داشته باشد.