فشار کنترلشده؛ راهبرد روسیه پس از انتخابات ارمنستان
در دل بحران فرصتی نهفته است
قرقیزستان و بازآرایی نوین امنیت منطقهای در آسیای مرکزی
نگاهی به تفاهم نامه منطقه آزاد ارس با راهآهن ایران
فراتر از جنگ اوکراین: لاوروف و تصویر روسیه از یک رویارویی تاریخی با غرب
مسیر هند به سوی حاکمیت انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶
آسیای مرکزی در نظم نوین سالهای اخیر، از یک پیرامون ژئوپلیتیکی به میدان بههم پیوستهای از رقابت قدرتها، بازآرایی کریدورها، بحران آب/انرژی و تهدیدهای فرامرزی بدل شده است. در این میان، قرقیزستان با وجود محدودیتهای اقتصادی و نهادی، نقشی بیش از پیش یافته و به گرهگاهی امنیتی میان روسیه، چین، غرب و سازوکارهای منطقهای تبدیل شده است. این نوشتار برآن است که امنیت قرقیزستان باید در چارچوب دگرگونی ساختاری امنیت منطقهای و منطق وابستگی متقابل درک شود؛ جایی که آب، انرژی، ترانزیت و مسائل افغانستان بهصورت همزمان تأثیرگذار است. در این میان، قرقیزستان نه یک قدرت مسلط، بلکه بازیگری میانی است که میتواند با بیطرفی فعال، میانجیگری و تنظیم هوشمندانه وابستگیها، به ثبا ت منطقهای یاری رساند.
آمارها نشان میدهد کشورهایی مانند هندوستان، چین، روسیه، اندونزی، پاکستان و ایران از اصلیترین کانونهای مهاجرت نیروی کار در جهان هستند. موضوع مهاجرت نیروی کار در سالهای اخیر به یکی از چالشهای مهم جهانیسازی اقتصاد بدل شده است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند یکی از مسائلی که میتواند به زمینههای توسعهای کشورها آسیب جدی وارد کند، بحث مهاجرت نیروی کار متخصص آن کشورهاست.
اگر تاپی اجرایی شود، منافع بزرگی به ترکمنستان خواهد رسید. در بهترین حالت، تاپی این امکان را دارد که ترکمنستان محصور در خشکی را به یک بازیگر استراتژیک در منطقه تبدیل کند و هند را به منبع گاز متصل کند. همچنین،تاپی می تواند چارچوبی برای حمایت از جاهطلبیهای استراتژیک دهلی نو باشد. با این حال، این پروژه با عدم قطعیت روبروست. در حالی که نتیجه تلاشها همچنان در ابهام است، اما خط لوله تاپی، این شانس را دارد که به واقعیت تبدیل شود.
ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور روز گذشته در دیدار با امامعلی رحمان همتای تاجیک خود درباره چشمانداز سیاسی افغانستان به توافق رسیدند. رئیسجمهور در نشست خبری مشترک تاکید کرد: هر دو کشور معتقدند باید دولتی فراگیر به نمایندگی از همه احزاب، گروهها و اقشار در افغانستان شکل بگیرد. همچنین نظر مشترک ما این است که در این کشور باید آرامش، امنیت و ثبات برقرار شود. ما حضور تروریستها را نمیپذیریم. رئیسی ادامه داد: حضور بیگانگان نتیجهای جز جنگ و خونریزی برای ملت افغانستان نداشته است.
“توماس بارفیلد” دررابطه با افغانستان شناسی چنین گفته است: «افغانستان کشوری است که متاسفانه افرادی که کمتر از همه دربارهاش میدانند، با قاطعیت بیشتری در موردش اظهار نظر میکنند و به “یاوهگویی” درباره این کشور میپردازند» (بارفیلد، ۱۳۹۸: ۴۲۷)
یکی از منابع قدرت نرم کشورها دیپلماسی گردشگری است؛ برنامهریزی برای معرفی توان و ظرفیتهای ایران در این حوزه و فراهم آوردن زمینههای حضور آسان گردشگران تاجیک، از راهکارهای مناسب برای تعمیق روابط دو کشور همزبان ایران و تاجیکستان است.
نیم قرن گذشته افغانستان آبستن حوادثی سیاسی به اندازه کل تاریخ افغانستان بود. به جز مساله جابهجایی چندین باره قدرت و تغییر نظام سیاسی از پادشاهی به کمونیستی، طالبان و جمهوریت در کمتر از 30 سال نقش اقوام افغانستان هم بارها در این مدت کوتاه تغییر کرد. از جمله این اقوام هزارهها بودند که به خاطر قرابت مذهبی و زبانی با جمهوری اسلامی ایران بیشتر مورد توجه ایرانیان قرار گرفتند.
تحولات شگرف در اروپای شرقی ارتباط مستقیمی با چالشها و تهدیدهای اصلی کشورهای آسیای مرکزی و سیاست روسیه در این منطقه استراتژیک مهم ندارد. علاوه بر این، موضوعاتی که در همین چند ماه پیش توجه همگان را به خود معطوف کرده بود - به ویژه سرنوشت افغانستان پس از سقوط رژیم طرفدار غرب در آنجا - به پسزمینه منتقل شده است. با این حال، میزان تأثیر غیرمستقیم بحران امنیتی اروپا بر فرآیندهای اصلی منطقه، اگر تعیین کننده نباشد، ممکن است از نظر توانایی کشورها در دستیابی به اهداف توسعه خود و دفع تهدیدهای اصلی برای ثبات آنها، بسیار مهم باشد. آنها را مجبور به تعدیل سیاستهای خارجی و داخلی میکند. از دیدگاه روسیه، این به معنای لزوم توجه به مهمترین فرآیندها و رویدادهای مؤثر بر آسیای مرکزی است و نباید از تأثیر گستردگی و اهمیت برخورد نظامی-سیاسی با غرب غافل شد.
در صورتی که اقتصاد روسیه دچار فروپاشی شود، یک تاثیر دومینو-وار میتواند منطقه را فرا بگیرد. با این حال، عواقب منفی را میتوان با اتخاذ تصمیمات مناسب در کشورهای آسیای مرکزی کاهش داد.