به گفته پطروفسکی،
همه تولیدات آسیا شمالی که باید صادر شوند، فقط می توانند به بازار روسیه فرستاده شوند. اگر ما خرید خود را متوقف کنیم، ایران طی یک ماه ورشکست می شود.
روسیه شوروی، که خود از موقعیت غیر قابل رقابتش با خبر بود و می دانست انگلستان چنین قدرت و نفوذی در ایران ندارد، از این اوضاع مناسب، برای دستیابی به هدفهای سیاسی و اقتصادی خود بهره می گرفت و در موارد لازم، می توانست تا حد زیادی دولت ایران را زیر فشار قرار دهد.
روابط اقتصادی و تجاری ایران و شوروی، ترکیبی از اصول قدیمی تزاری با روشهای جدید سوسیالیستی بود. شوروی نیز، مانند روسیه تزاری، در پی دست یابی به منافع فراوان اقتصادی در رویارویی با نفوذ تجاری غرب بود. از این رو، می خواست مانند روسیه تزاری، که بر تجارت خارجی ایران پنجه افکنده بود و در سالهای پیش از جنگ اول جهانی، دو سوم این تجارت را در اختیار داشت، همچنان یکه تاز عرصه تجارت خارجی ایران باشد.
اما حکومت شوروی روش خاصی برای روابط اقتصادی خود با مشرق زمین برگزیده بود که با الگوی روابط این دولت با غرب تفاوتهای اصولی داشت. در سال ۱۹۳۳ / ۱۳۱۲، سندی رسمی با عنوان اصول تجارت شرق، که تمام قوانین تجارت رو همسایگان آسیایی اش را در بر می گرفت، منتشر شد که اصول مندرج در آن عبارت از:
الف) محصولات صنعتی روسیه باید با مواد خام شرق مبادله شود.
ب) به بازرگانان شرق اجازه داده می شود که راسا محصولات خود را در روسیه به فروش برسانند.
ج) روسیه اصراری ندارد که تجارت متعادلی با شرق داشته باشد.
د) شرکتهای مختلط روسی – شرقی تشویق می شوند.
ه) محصولات صنعتی روسیه در شرق به قیمتی کمتر از آنچه در غرب به فروش می رسد، عرضه شود.
منبع: روابط ایران و شوروی در دوره رضاشاه، محمود طاهراحمدی
تهیه شده در تحریریه ایراس
