ساختار رقابت: سیاست قدرت در دوران پساغربی
گزارش نشست
مروری بر مهمترین محورهای سخنرانی رئیس جمهور روسیه در اجلاس اقتصادی سنپترزبورگ (SPIEF 2026)
تنشهای سیاسی داخلی جدید در ترکیه
«مسیر ترامپ» در ارمنستان شکاف میان واشنگتن، تهران و مسکو را عمیقتر میکند
رقابت کمپینهای انتخاباتی در ارمنستان (۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶)
اگرچه ایالات متحده ممکن است از نظر برابری قدرت خرید عقب باشد، اما همچنان قدرت برتر جهان است
تلویزیون و شبکههای اجتماعی روس زبان هم این روزها مانند دیگر رسانههای بینالمللی به طور دائمی به موضوع درگذشت غمانگیز مهسا امینی پرداختهاند. دیدگاههای مختلفی در این باره در بین روسها وجود دارد و البته عمدتا به دلیل سیاق فرهنگی خودشان، نگاه مثبتی به بحث حجاب اجباری ندارند.
بازگشت مناطق پیرامونی منطقه قرهباغ کوهستانی یعنی فیضولی، جِبرائیل، زَنگیلان، قُبادلی، آقدام، لاچین و کَلبیجَر و نیز شهر استراتژیک شوشی (شوشا) به حاکمیت جمهوری آذربایجان در جریان جنگ 44 روزه قرهباغ (27 سپتامبر تا 10 نوامبر 2020 میلادی)، موجب شد بزرگترین ناکامی سیاسی و نظامی ارمنستان رقم بخورد و در نقطه مقابل، جمهوری آذربایجان به عنوان پیروز این جنگ از اعتماد به نفس قابل توجهی برخوردار شود. پیروزی سیاسی و نظامی جمهوری آذربایجان در جنگ دوم قرهباغ که با حمایت سیاسی، اطلاعاتی و نظامی ترکیه، پاکستان و رژیم اسرائیل و البته عدم حمایت موثر فدراسیون روسیه از متحد سنتی (ارمنستان) بدست آمد، آرایش سیاسی و موازنه قوا در منطقه قفقاز را پس از سه دهه به کلی تغییر داد و باعث محور جمهوری آذربایجان- ترکیه دست بالا را در سطح منطقه پیدا کند.
قرارداد آبی بین ایران و افغانستان در مورد هیرمند در سال 1351 تنها سند رسمی آبی در مورد رودخانههای مشترک ایران در مرزهای شرقی با همسایگان میباشد، اما متاسفانه بنا به علل مشهود و متعدد از سوی کشور افغانستان نادیده گرفته شده است و باعث بحرانهای انسانی و زیست محیطی عدیده ای در منطقه سیستان در سده اخیر پس از تشکیل کشور افغانستان شده است.
نوشتهی پیش رو به بررسی نتایج اقتصادی و سیاسی عضویت احتمالی ایران در گروه بریکس میپردازد. برای این هدف، ابتدا گروه بریکس، کارکردهای آن و امکان فراهم آمدن ساختاری برای دلارزدایی در گروه بریکس بررسی میشود. سپس پیامدهای عضویت ایران در گروه بریکس مورد بررسی قرار میگیرد.
با گذشت دو سال از فرجام متزلزل جنگ سال 2020 میلادی، میان جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان، کماکان از جانب بسیاری از متخصصان و پژوهشگران حوزهی قفقاز و آناتولی، بازتولیدی درگیری و جنگهای جدید میان این دو کشور قفقاز جنوبی، در مدتزمانی کوتاه به کرار اشاره میشد. اکنون با نگاهی ریشهای به تحولات اخیر و شرایط ناپایدار در قفقاز جنوبی و مسئله بازتولیدی آتش جنگ در روزهای گذشته در این منطقه قفقازی، ما میتوانیم پازلهای مشخصی را در ارائه بهتر تحلیلمان کنار یکدیگر قرار داده و با توجه به عوامل مهمی چون تغییر نظمهای بینالمللی و تغییر شکلگیری اقطاب جهانی؛ مسئله تقویت پارادایم شیفتِ هرج و مرج سازی الگوی نزاعهای خاورمیانهای به حوزهی قفقاز جنوبی و تقابل اتحادهای منطقهای و فرامنطقهای در این منطقه مهم استراتژیک را با نگاهی بر سیاستهای روسیه و ایران در مقابل این تحولات قفقازی، مورد مداقه قرار خواهیم داد.
رودخانه ارس، رودخانهای دائمی و فرامرزی است که بین 4 کشور ایران، ترکیه، جمهوری آذربایجان و ارمنستان در جریان است. به تبع فرامرزی بودن این رودخانه، حوضه آبریز ارس نیز بخشهایی از سرزمینهای 4 کشور یادشده را دربرمیگیرد. البته رودخانه ارس در گذشته عموماً به عنوان رودخانهای داخلی برای ایران محسوب میشده است. بعدها با تأسیس امپراتوری عثمانی، گسترش آن به سمت شرق و قراردادهای مرزی که با ایران از دوره صفویان به بعد به امضا رسانید، ارس تبدیل به رودخانهای مشترک بین ایران و عثمانی گردید. نکته مهم اینجاست که با امضای این توافقهای مرزی و اینکه ایران حدود حاکمیت عثمانیها را به رسمیت شناخت، عمده سرشاخهها و سرچشمههای ارس در خاک عثمانی قرار گرفتند و سرزمینهای ایرانی قفقاز و آذربایجان به عنوان مناطق پاییندستی این رودخانه فرامرزی تلقی شدند.
از سرگیری رقابت قدرتهای بزرگ به عنوان جلوه ای آشکار از روند تغییر نظم جهانی، از اواسط دهه 2010 به عامل تعیین کنندهای در روابط بینالملل تبدیل شده و پس از 24 فوریه در نتیجه جنگ اوکراین شکل مسلحانه به خود گرفت. دو نقطه درگیری در این رقابت به وضوح مشخص شده است: اوکراین، جایی که درگیری قبلاً آغاز شده است، و تایوان، جایی که احتمال آن رو به افزایش است. در تئاتر اروپا، جنگ در مقیاسی که از سال 1945 تاکنون دیده نشده در حال وقوع است. درگیری مسلحانه در اوکراین ماهیت طولانی به خود گرفت، اما در حال حاضر شش ماه نخست آن تأثیر جدی بر روابط بینالملل داشته است. این امر در زمینههایی مانند امنیت بینالمللی، ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ارتباطات بین کشورها به معنای واقعی کلمه صدق میکند. نتیجه این تغییرات به افزایش شدید درگیریها در محیط بینالمللی و قبل از همه در اطراف روسیه، انجامیده است.
بهشتیپور، تحلیلگر سیاست خارجی درباره نقشه باکو علیه تهران، میگوید که روشن است که اهداف باکو کاملا تهاجمی است و به دنبال این است که یک کریدوری را در جنوب ارمنستان باز کند. حال بحث این است که آیا این کریدور موجب حذف مرز ارمنستان و ایران میشود؟ اگر چنین هدفی داشته باشد، حتما با برخورد ایران مواجه خواهد شد. چون یک مرز تاریخی و راهبردی برای ایران است و ایران نمیتواند آن را بپذیرد که صرف دسترسی زمینی که هم میتواند از بالاتر انجام شود و هم اینکه الان ۳۰ سال است که ایران این امکان را فراهم کرده که آذربایجان با نخجوان ارتباط زمینی داشته باشد.