دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
اردوغان در قامت یک سیاستمدار باهوش و دولتمرد استراتژیک رگ خواب لایه های متوسط و پایین جامعه ترکیه را به خوبی درک کرده است و با تاکید بر باورها و ارزشهای دینی با التزام عملی و عینی به نظام سکولار توانسته یک پایگاه بسیار تنومند پشت سر خود پرورش دهد که رقابت را برای هر رقیبی بسیار سخت و طاقت فرسا کرده است.
ترکمنستان و آذربایجان، نقاط کلیدی کریدور میانی
در سال اول ریاست جمهوری سردار بردیمحمداف، توجه روسیه، چین و ترکیه به ترکمنستان افزایش یافت. بنابراین، سیاست خارجی عشق آباد در این سه جهت فعال بوده است. اما انتظار میرود در آینده نیز فعالیتهای سیاست خارجی عشق آباد در حوزههایی که توسط قربانقلی بردیمحمداف مشخص شده و هنوز تحت کنترل وی هستند، افزایش یابد.
«قوش تپه» کانالی به طول 285 کیلومتر که قرار است با انحراف 25 درصد از جریان آب «رودخانه آمودریا» به سمت افغانستان، 550 هزار هکتار زمین را آبیاری کند، به شدت ازبکستان و ترکمنستان را نگران ساخته است و از طرق مختلف نگرانی خود را به حکومت طالبان منتقل کردهاند. توافقنامه فعلی درباره تسهیم آب «آمو دریا»، «توافقنامه 1996 آلماتی» است که توسط کشورهای آسیای مرکزی به امضا رسید اما افغانستان جزو امضا کنندگان آن نبود. به نظر میرسد در مقطع فعلی کشورهای آسیای مرکزی نمیتوانند کار زیادی انجام دهند چون افغانستان در بالا دست مسیر آب است. با این حال، دعوت از کابل برای مشارکت رسمی در یک توافقنامه تقسیم آب، میتواند چیزی را برای طالبان به ارمغان آورد که این گروه مشتاقانه به دنبال آن است: مشروعیت.
در نشست رهبران چین و آسیای مرکزی شاهد شکلگیری بسترهای سیاسی و حقوقی برای یک مشارکت راهبردی فراگیر بودیم. سران کشورهای منطقه و چین بوضوح شکلگیری یک مشارکت راهبردی در سطح منطقهای را فراتر از اسناد دوجانبه مشارکت راهبردی مد نظر قرار دادند. همچنین در این بیانیه به طور مشخص، حضور و مشارکت بیشتر چین برای گذار از بازیگری در حوزه ژئواکونومی به عرصه ژئوپلیتیک را شاهد هستیم. کشورهای این منطقه در سایه تنشهای روسیه و غرب احتمالاً با تسامح بیشتری به توسعه روابط با چین پاسخ خواهند داد و پکن نیز در چنین شرایطی امتیازهای بهتر و قابل توجهتری را ارائه خواهد داد.
اندیشکده مشهور «باشگاه والدای» در مقاله تحلیلی به قلم دکتر ولی کالجی، پژوهشگر ارشد مسائل اوراسیا در باشگاه والدای مسکو، به اهمیت توسعه بندر چابهار در تقویت کریدور شمال-جنوب پرداخت.
در حال حاضر با توجه به جنگ روسیه و اوکراین این نگرانی وجود دارد که حامیان غربی گروه داعش دوباره برای اعزام کارگران جوان مهاجر از کشورهای آسیای مرکزی به این درگیری ها نظیر آن چه که در سوریه و عراق اتفاق افتاد، اقدام کنند. زیرا اعلام تاسیس گردان "توران" با مشارکت اقوام ترک زبان آسیای مرکزی در اوکراین برای جنگ با ارتش روسیه به فرماندهی "الماس کودابیک اولو" تبعه قرقیزی اخراج شده از روسیه و همچنین حمایت تبلیغاتی گسترده رسانه ای "آیداس صادقاف" تبعه پیشین قزاقستان که علیه روسیه اعلام "جهاد" کرده است، زنگ خطر را به صدا در آورده است. بنابراین به نظر میرسد که برنامه های برخورد دولت های آسیای مرکزی با اسلام و مسلمانان باید ریشه ای و اساسی تغییر کند تا زمینه تبلیغ هر نوع افکار افراطی و تکفیری در میان نسل جوان این کشورها از بین برود.