دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
یک تحلیلگر مسائل ترکیه با بیان اینکه اردوغان امیدوار است این همکاریها با عربستان و همچنین کشورهای عربی جنوب خلیج فارس، منجر به معاملات تجاری سودآوری شود، گفت: توافق پهپادی ترکیه و عربستان، به لحاظ وزن ژئوپلیتیک، سطح بسیار بالایی دارد و ریاض برای مداخله احتمالی و نقش آفرینی در خلیج فارس، به دنبال ساخت این پهپادها است.
مهمترین گزینه برای ایران همکاری با چین و سهیم شدن در زنجیره ارزش است که چین کالای نیم ساخته به ایران حمل و در ایران با استفاده از نیروی انسانی ماهر، انرژی ارزان آن را به کالای نهایی تبدیل و از ایران صادرات مجدد صورت گیرد. در این فرایند در ایران اشتغال صورت گرفته و ارزش افزوده قابل توجهی نصیب ایران خواهد شد.
بر اساس استراتژی کانادا، غرب دیگر نباید زمان و انرژی خود را صرف کند کردن روند ژئوپلیتیکی که پس از جنگ سرد آغاز شد، کند. در عوض، باید شروع به قطع رابطه با حکومتهای خودکامه کند و بیشتر بر تشکیل گروههای همفکر کوچکتری مانند G7 متمرکز شود.
اگرچه در دور قبل انتخابات ریاست جمهوری نیز انتقادهای زیادی به عملکرد میرضیایف با حضور در دومین دوره انتخابات و استحکام جایگاه وی از سوی غرب مطرح شد، انتخابات حاضر به دلیل آن که پس از رفراندوم اصلاحات قانون اساسی برگزار شد و حضور وی در قدرت را برای 14 سال دیگر تضمین میکرد، از جهات بیشتری با انتقاد مواجه شد. تصمیم نهایی شوکت میرضیایف برای حضور در قدرت تا زمان حضور یک آلترناتیو قدرتمند برای پیشبرد برنامههای اصلاحات، عاملی است که این فضا را به وجود آورد. با این حال به نظر میرسد این رویکرد اساسا متفاوت از روندهای طی شده در ترکمنستان و تاجیکستان بوده و حتی تمایزهای جدی با مدل انتقال قدرت در قزاقستان دارد.
راه آهن خواف – هرات طرحی قدیمی است که زمان ارائه آن به دوران جمهوری داوود خان در دهه ۱۳۵۰ میرسد. به علت بروز جنگها در افغانستان اجرایی شدن این طرح چند دهه به تعویق افتاد. پروژه راه آهن خواف – هرات میتواند منجر به تحول عمیقی در زمینه تجارت دوجانبه ایران و افغانستان شود. فعال شدن این مسیر ریلی هر چند در وهله اول گامی کوچک میان دو کشور همسایه در راستای افزایش مبادلات تجاری قلمداد میشود اما میتواند روزنهای باشد برای اتصال منطقهای و بینامنطقهای که با توجه به ضرورتهای آینده قطعاً مورد توجه کشورهای ذینفع بخصوص کشورهای آسیای مرکزی و چین قرار خواهد گرفت.
میتوان تصور کرد که چرخه قدرت در پاکستان در شکل و شمایل دست بدست شدن قدرت بین ژنرالهای قدرت طلب و احزاب سیاسی مدعی قدرت، باقی بماند و بر اثر آن، پاکستان از روند توسعه پایدار، لااقل در مقایسه با هند - رقیب منطقهای اش - کنار گذاشته شود.
علی بمان اقبالی زارچ در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: اتحادیه اروپا و مرکوسور با هم تنها ۱۰ درصد از جمعیت جهان و ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی دنیا را تشکیل میدهند و چنانچه هر یک بخواهد نفوذ جهانی داشته باشد، به دیگری نیاز دارد؛ امری که توافق تجاری اتحادیه اروپا و مرکوسور را به یک ضرورت استراتژیک تبدیل میکند.