دریای خزر پس از بحران ۲۰۲۶: سناریوی بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی و احیای «ترانسخزر»
ایران، روسیه و کریدور شمال-جنوب
چرا «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران» شکست خورد
زنان؛ زیرساخت انتقال میراث فرهنگی ناملموس در منطقه اکو
ژئوپلتیک سود؛ ترکیه، برنده بیرونی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران
ضرورت انتخاب رویکرد تحلیلی مناسب برای داوری دربارهٔ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا
جنگ علیه ایران، مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس را وارد مرحلۀ نوینی کرده است که میبایست در سطحی فراتر از دیپلماسی دوجانبه فهمیده شود. این منطقه، اکنون با یک بازآرایی ژئواکونومیک روبهرو است. کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش برای تقویت (و یا حفظ) نقش خود بهعنوان سرمایهگذار، هاب/قطب لجستیکی و «شریک ثبات» هستند (تحت شرایطی که امنیت این کشورها نیز به اندازۀ ایران شکننده شده است). کشورهای آسیای مرکزی نیز با تکیه بر راهبرد تنوعبخشی میکوشند از تلۀ نااطمینانی بگریزند؛ اما نه با حذف ایران (که نه محتمل و نه ممکن است)، بلکه با افزودن گزینههای مکمل به سبد ژئواکونومیک خود.
تنها طی چهار دهه، اقتصاد چین به سطح بیسابقهای از ثروت و توسعه دست یافته است و انتظار میرود مسیر صعودی رشد اقتصادی و شکوفایی آن همچنان ادامه داشته باشد. اما از آنجایی که فشارهای سیاسی و ویروس کرونا بسیاری از کشورها به ویژه ایالات متحده را به پذیرش سیاستهای ملی گرایانهتر سوق میدهد، دوران اوج جهانی شدن به زودی میتواند با دوران پس از همه گیری که توسط نگرانیهای امنیت ملی و کنترل مرزها شکل گرفته است، جایگزین شود.
شاید هیچکدام از کشورهایی که با ایران رابطه دارند، وزن سیاسی روسیه را در صحنه بینالمللی نداشته باشند. تقریبا در همه پروندههای مهم سیاست خارجی ایران، روسیه به نوعی حضور یا لااقل امکان اثرگذاری دارد. برای مروری بر اهداف، برنامهها و گزینههای روسیه در این زمینه، سراغ محمود شوری، کارشناس مسائل بینالملل و معاون مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) رفتیم. او معتقد است رفتار امیدوارانه اخیر روسیه در مذاکرات احیای برجام به سبب فراغت بال نسبی این کشور در مقابل گزینههای محتمل است. شوری در این گفتوگو محدودیتها و چالشهای روابط ایران و روسیه را نیز تشریح میکند.
واقعیت آن است که باقی ماندن شکل فعلی رابطه بین تهران و واشنگتن، منافع زیادی برای پکن دارد، از جمله آنکه رفع تحریمها منجر به افزایش قیمتهای نفت ایران شده و در این صورت چین که نفت ارزان از ایران خریداری میکند، متضرر میشود.
یک مجله تحلیلی آمریکایی به اشاره به نقش گرجستان در اتصال آسیا به اروپا آن را زنگ خطری برای روس ها تلقی کرده است.
پس از یک هفته بیسابقه برای پول ملی ترکیه که در آن لیر بیش از ۳۴ درصد از در مقابل دلار آمریکا تقویت شد، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه به مردم وعده داد که تا تابستان شاهد برقراری فضای متفاوتی خواهند داد بود؛ اظهارنظری که به گمانهزنیهای تازه در مورد گام بعدی او در عرصه سیاسی و اقتصادی ترکیه دامن زده است.
برآوردهای اولیه حاکی از آن است که طی سه سال آینده فشارهای ایالات متحده آمریکا بر دولت ازبکستان در حوزههای مختلف افزایش خواهد یافت. محور اصلی این فشارها در سطوح سیاسی و امنیتی در موضوع انتقال قدرت پس از شوکت میرضیایف متمرکز خواهد بود. در حوزه گفتمانی اما در رسانهها و از طریق شکلدهی به یک جریان اپوزیسیون قدرتمند بهعنوان اهرمی کارآمد این اعمال فشار صورت خواهد گرفت.
این مدل اکنون در روسیه جاری است ولی ماهیت تحزب و فعالیت های سیاسی ترکیه در معنای مورد نظر غربی ها دموکراتیک تر از روسیه است، از این رو دستاوردهای اقتدارگرایی که ولادیمیر پوتین به دنبال بحران های داخلی در فدراسیون روسیه به راحتی کسب کرد و سال هاست در سایه نتایج مثبت این اقتدارگرایی، شخصیت محبوب روس ها محسوب می شود، برای اردوغان به آسانی حاصل نمی شود و از این رو می توان گفت: سیاست ورزی در ترکیه امری به مراتب دشوارتر از روسیه و حتی ایران است.